muhabbat. Siz bilan bizni qilayotgan amallarimizni zohiri bor, botini bor. Zohiri bu mana shu namoz yotib turayotganimiz, zohiri ro'za tutayotganimiz, zohiri hajga umraga borayotganimiz. Endi bu insonlarni ko'ziga ko'rinadigan qismi bo'ladigan bo'lsa, endi insonlarni ko'ziga ko'rinmaydigan qismi bor. Bu botini deyiladi. Bu ixlos deyiladi. Bu muhabbat deyiladi. Agar ibodat muhabbat bilan qilinmasa, u faqat
atga aylanib qoladi. Ibodat, muhabbat bilan qilinmasa, shu ibodatga muhabbat bo'lmasa, Allohga nisbatan qalbimizda muhabbat bo'lmasdan ibodat qilsak, bu ibodat deyilmaydi. Bu toat deyiladi. Chunki inson yaxshi ko'rmagan holatda ham, xohlamasa ham, muhabbati yo'q bo'lsa ham itoat qiladi da. Uchinchi fikr, tashqi ko'rinish va islom ruhi. Aytdik, islomni zohiri bor, botini bor. Mana shu amallarni
ana ruhi bu Allohga bo'lgan muhabbat. Agar din muhabbatsiz bo'lsa, ruhsiz jasadga aylanib qoladi. Din ruhsiz jasadga aylanib qoladi. Muhabbat harakatlantiradi, aql boshqaradi. Sen aqling bilan o'zingni to'g'ri yo'lga, to'g'ri maqsadga boshlaysan. Ana shu aqling bilan o'zingni doim to'g'ri yo'lda tutasan. Ruhing harakatga keltiradi, aql boshqaradi. Ma'lumotlar.
da qarasangiz o'zi to'rtta so'rovni zo'rg'a biladi, lekin muhabbati bilan turadi. Yoshlar o'tirib olib taraviq o'qiyotganda o'sha kattalar tikka turadi. Vaholanki o'tirib o'qishlik nafin namoz mumkin. Xususan taraviqni o'tirib o'qish mumkin. Muhabbati borligi uchun tikka turadi. Qaytarib aytamiz, qilayotgan amallarimiz muhabbat bilan qilinmasa, bu ruhsiz jasadga aylanib qoladi. Istorbeklar, innal munofiqiyna yuqodiyaunallohu vahu vahodiuhum. Munofiqlar
Allohni aldamoqchi bo'ladilar. Vaholanki Alloh ularni aldab qo'yadi. Va idha qomu ila salati qomu kusala. Munofiqlar namoz o'qigan. Qachoniki namozga tursalar, yalqovli bilan turadilar. Yurau na nas, odamlarga ryo qiladi. Vala yadkuruna Alloha illa qolila. Allohni juda ham oz eslashadi. Namozga turganda yalqovli qiladi. Xo'ja ko'rsunga ryoga o'qiydi va Allohni ko'p eslamaydi.
sizlardan biringiz iymonli bo'lmaydi, toki uning havo i nafsi men olib kelgan narsaga tobe bo'lmagunicha. Biz
ko'pchiligimiz ibodatmas itoat qilyapmiz desam, adashmasam kerak. Majburimizda. Hasharga aytdi, akangiz, ukangiz, majbur borasiz. Yo muhabbat bilan borasizmi? Chunki o'zimizni qalbimizni qanaqaligini bilyapmizda shu yerda. Falonchi kasal bo'libdi, borib ko'rib qo'yaylik. Ikki xil, ikki xil munosabat bo'ladi. Muhabbat bilan boradi. Yoki
ligini belgisi, rostdan yaxshi ko'ryapsizmi Alloh va rasulni? Belgisi, Alloh va rasulni buyurgan ishni yaxshi ko'rib qilasiz. Tushunarlimi? Tasavvur qiling, do'koningizga siz qattiq hurmat qilgan bir katta bir olim zamonangizni allomasi kelib keldi. Do'koningizga. Parvona bo'lib ketasiz a? Mana do'koningizga kirganda, unga nisbatan qalbingizda muhabbatni borligini dalili parvona bo'lib ketasiz. O'tiring shayx, o'tiring, choy olib kelasiz, nima qilsin.
xizmat. Pulini olish xayolingizga ham kelmaydi. Erib ketasiz. Nima xizmatdasiz? Xo'p deysiz. Yo'q bo'lsa narigimni akadan olib kelib berasiz. Olib borib beraman, hasrat, borib beraman, yetkazib beraman. Bitta haqimga duo qilib qo'yasiz deysiz. Demak, siz yaxshi ko'rsangiz ana shu muqobil tarafni, uni xizmatini qilishlik sizga huzur bo'ladi, sizga rohat bo'ladi. Lillahi almatalul a'la, Alloh va rasuluhni shunday yaxshi ko'radigan bo'lsak, Alloh va rasuluhni buyurgan ishi, siz bilan bizga aytgan ishini qilishlik, bizga
bo'lmay iloji yo'q. Chunki inson nima? Inson ikkita narsa. Idrok qiladigan aql va yaxshi ko'radigan qal. Inson albatta nimanidir yaxshi ko'radi. Ayolini yaxshi ko'radi, uyni yaxshi ko'radi, pulini yaxshi ko'radi, uyni yaxshi ko'radi, oshnog'onlarni yaxshi ko'radi, yurtini yaxshi ko'radi, makonini, zamonini yaxshi ko'radi. Inson nimanidir yaxshi ko'radi, iloji yo'q. Endi, mo'min esa qaraydi.
hayotga, fikr qiladi, anglaydi. Nima anglaydi? Yer yuzida odamlar yaxshi ko'rayotgan, hamma narsa foniy ekan.
oddiy bo'lgan narsani yaxshi ko'radi yoki foniy bo'lgan narsani yaxshi ko'radi.
manda vafot etdi.
uchun mendan boshqa hech kim yo'q. Endi sen uchun mendan boshqa hech kim yo'q. Men esa hech qachon o'lmaydigan al haydorman. Nimani yaxshi ko'rgan bo'lsang, ey banda, qabrda yotgan banda, hamma narsa qoldi. Xotining ham, uying ham, vataning ham, yurting ham, zamoning ham, puling ham, mashinang nimang bor? Nimani yaxshi ko'rganding? Hammasi qoldi. Mana endi haqiqiy zot bilan yakka makka qolding. Shuning uchun inson
rizqingni beraveraman deb aytyapti. Nima uyimda kopila hammasi ochiqda o'lib ketmayapti? Mana aytyapti. Agar ibodat qilmaganda Alloh ochidan o'ldiraversa, hamma majbur musulmon bo'lishi kerak bo'lib qolarmidi? Sen manda kim bo'lishingdan qat'iy nazar yeb ichib yurasan. Tijorat qilib pul topasan. Shuni o'zi Alloh seni yaxshi ko'rganligini belgisi emas. Sog'san. Kuch quvvating o'rnida. Uch to'rt chaqang bor. Bu Alloh seni yaxshi ko'rgan.
belgisi emas. Birodarlar, qoidani bilib olaylik. Bir narsaki,
Alloh bu narsani yaxshi ko'rgan bandasiga ham beryapti, yomon ko'rgan bandasiga ham beryapti. Yaxshi ko'rganga ham beryapti buni, yomon ko'rganga ham beryapti buni. Demak shu narsa Allohning muhabbatini belgisi emas. Ma'qulmi? Xudoga yoqqan joy bor, shuning uchun zo'rasini katta bergan. Xudoga yoqqan joy bor, shuning uchun rizqini keng qilgan. Bu noto'g'ri gap. Nima, iso alayhissalomu alohim yomon ko'rganmi? Kambag'al edi.
yomon ko'rganmi? Na ulu billah. Payg'ambarimiz faqir edi. Qachon biz mana o'lchov tushunchani tuzatamiz? Shunda hayotimiz saodatli bo'ladi. Hayotdan maqsad boy badorat bo'lishmas, maqsad Allohni rizosi. Endi boy bo'lib rozi qilasizmi Allohni? Kambag'al bo'lib rozi qilasizmi? U Alloh taoloni yozgan nimasi peshonamizga? Rizqi. Lekin mana ikkita narsani, o'lchov tushunchani to'g'ri qilaylik. Demak, Alloh taoloning in'omi rahmati butun mahsulotni
Alloh bandalarga muhabbatli, endi bandalar tomonidan ham xuddi shu narsa javob bo'lishi kerak. Bandalar ham Allohga muhabbatli bo'lsin.
sunnatda o'qigiz kelmay turgan paytda, jannamozda, yuzda. Shunday keldingiz da, ujjali yerda tolashyapti. Takbir ayt deyapti, bir tomoningiz. Sunnatda o'qi deyapti, ikkinchi tomoningiz. Yo Alloh, sunnatni muhokama qiladigan darajaga tushib qoldik a. Sunnatda o'qish o'qimaslikni muammo qiladigan davrga kelib qoldik. Mana yosh kattalardan so'ranglar da. Namoz qanaqa o'qiladi desa, peshinda to'raka sunnat, to'raka fas, ikkarakasi sunnat o'qiysan desa, tamom, qonun edi bu.
bittasini qoldirish mumkinligini bular so'ramagan ham.
yapti. Yo Alloh qaysi kunga kelib qoldik a? Tohid olimlari aytishadi. Allohning o'z bandalariga bo'lgan muhabbati, hamma bandalarga bo'lgan umumiy rahmatdan ziyoda narsadir. Alloh o'zining bandalariga bergan muhabbati, Alloh hamma bandalariga bergan umumiy rahmatdan ko'ra balandroq narsa. Sen pastkash, razil odamga ham rahming kel.
ey muhammad alayhissalom, bu dunyoda odamlarning barchalariga, mana bu mo'minlariga ham, mana bu kafillariga ham parvardigoringizning ne'matidan ato eturmiz. Parvardigoringizning ne'mati hech kimdan man qilinmas. Beraveradi. Beraveradi. Ammo muhabbatim mo'minlarga bo'ladi. Allohga muhabbatim bor deb qo'yish oson. Allohga muhabbatim bor deb da'vo qilishlik oson. Lekin dalil
so'raladi. Mana shu o'tirishimiz dalil. Ruhiy, nafsiy tarbiyadasini eshitamiz, Allohga bir muhabbatimiz ziyoda bo'lsin deb o'tirdinglar, mana shu o'tirishlar dalil bo'ladi. Amalda ko'rsating. Masalan, bir odam vafot etdi. Ertasi kuni bir odam keldida, meni otanglarda dedi, farzandlariga yuz ming so'm pul bergandim, haqqim bor dedi. Bolalar berishdi. Ertasi kuni boshqa bir
yaxshi ko'raman deyapti. O'zi bolalarni och qoldirib qo'ygan, mana shu odam o'zi. Endi och qo'ydirgani yetmagandek, ovqatni yeb turib, men sizlarni yaxshi ko'raman deyotganligi gunoh ustiga gunoh. Biz ham Allohdan qo'rqamiz, namoz oqmaganimiz bilan. Biz ham qalbimiz toza, qalbing toza emas seni. Sen Allohdan qo'rqmaysan. Chunki Allohdan qo'rqqaningda nima qilarding? Gunoh ustida turib, men Allohni yaxshi ko'raman dema birodar.
bo'lgan bo'lsa, Allohni balosini kutib turinglar deydi. Shuning uchun ishingiz, oilangiz, kasbingiz, tijoratingiz, ulfatingiz deb robbingizga osiy bo'lyapsizmi? Demak, Allohni qo'yib, mana shularni yaxshi ko'rar ekansiz. Va la dini a mana ashu abdu hubbal lillah. Iymon keltirganlar kimga muhabbat qattiq oladi? Allohga muhabbat qattiq oladi. Kishi Allohga itoatda turibdi.
bu bitta daraja. Kishi Allohga muhabbatda turibdi. Bu bitta daraja. Bizni surgan holatimiz ham xuddi shu yerda ikkovdan bittasi. Yo itoatdamiz, yo muhabbatdamiz. Qaysinisi qiyinroq? Muhabbat bitta daraja? Itoat. Biz chi itoatdamiz yigitlar, tushuninglar shuni. Biz o'sha muhabbatga chiqaylik deyapmiz. Siz itoatda turganingiz uchun ayrim shariy amallarda qilish sizga qiyin bo'lyapti.
agar muhabbat darajasiga ko'tarib olsangiz qiyin bo'lmay qoladi. Zakot berganlar boshida. Qiyinlanib yurib bergan. Namozni o'qiganlar boshida. O'zi ro'yxat tushishi juda qiyin bo'lgan boshida. Ammo keyinchi? Zo'r qoida bor da. Toatning, ibodatning faqatgina avval mashaqqat bo'ladi. Keyin rohat bo'ladi.
toatning avvali mashaqqat, keyin roxa to'ladi. Tushunarlimi? Mana o'n besh kun o'tibdi, muborak bo'lsin. Beliga kelibmiz ro'za oyini. Hozir saharlikni nomiga turib bir perlasda uchishib qo'ysangiz ham kuningiz ketyapti. Ipto olib borganda yemasangiz ham kuningiz o'tyapti. Ko'rdingizmi? Boshida qiyin bo'ladi da. Bir kun, ikki kun qiynalib, sabr qilib, nafsida ushlab turing kak etagidan. Buyog'i roxa to'lib qoladi. Ma'qulmi? Ammo itoatdan oliyroq
martabaga o'tgan inson esa, olloga muhabbatli bo'ladi. U muhabbatini ustun qo'yadi. Itoat emas, muhabbat birinchi o'rinda turadi. Vassalomu alaykum va