04.2023 16-QISM / ISTIQOMA (1/4) / NAFSNI POKLASH / ABDULLOH DOMLA / ISTIQOMA / ABDULLOH DOMLA

xonqudan rioya qilinadi. U kishi aytadi, kunlarda birida nabi sallallohu alayhi vasallam bilan birga o'tirgan edik. To'satdan bu majlisga soz soqollari qop qora, kiyimlari oppoq. Birortamiz tanimagan bir notanish kishi kirib keldi da, to'g'ri Rasululloh sallallohu alayhi vasallamning ro'parasiga o'tirib, tizzasini Rasulullohni tizzasiga tegizib o'tirdi. Ya'ni shu darajada yaqin keldi. Qo'lini o'zini tizzasini ustiga qo'yib turib, bir qancha savollarni so'radi.

da. Islom nima? Nabiyyat sallallohu alayhi vasallam javob berdilar. Islom Allohni yakkida bilishing, namoz o'qishing, g'o'zda tutishing, zakod va hajj. Islomni beshta ustunini aytdilar. Haligi odam to'g'ri aytdingiz dedi. Sahobalar hayron bo'lishdi. O'zi so'rab turib tasdiqlayapti. Xuddi bir imtihon qilayotgandek. Menga iymon haqida xabar bering. Nabiyyat sallallohu alayhi vasallam ana shu iymonning yettita shartini aytdilar. Allohga, farishtalarga, qiyomat kuniga, xullas iymonni

yetti da rukunini. Qayerga odam uchinchi savolni berdi. Menga ehson haqida xabar bering. Ehson nima? Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar, al ehsan, antaabudollohi kaannaka tarohi, fainlantakun tarohi, fainnahu yaraka. Ehson, Allohni ko'rib turgandek ibodat qilishliging. Inson Allohni ko'rib turganda, ko'rgan bo'lsa, agar ko'rsa, qanaqa ibodat qilar?

Allohni ko'rib turgandek ibodat qilishing ehson. Garchi Allohni ko'rolmasang ham, u seni ko'rib turibdi. To'rtinchi savol qiyomatning alomatlari haqida edi. Savolni so'radi to'rtinchisini, chiqib ketdi. Biroz vaqt o'tgandan keyin, nabi sallallohu alayhi vasallam aytdilar, ya omar, atadri mana isail. Ey omar, savol so'ragan kim ekanligini bilasizmi? Allohu va rasuluhu alam deb javob berdi umariddin muhatto.

bir birimiz aytdilar, bu jabroil edi. Sizlarga dininglarda ta'lim bergani keldi, dedilar. Mana bizga tegishli joyi, dinni uchta rukunini jabroil assalom ta'lim berib ketdi. Dinni uchga burildi. Uchta rukuna, uchta ustunini gapirdi. Islom nima? Iymon nima? Ehson nima? Islomni nima ekanligini bizga fiqh ilmi o'rgatadi. Buni aytdik. Qanday namoz o'qiymiz?

qaysi vaqtda ro'za tutamiz, qanday qilib haj qilamiz, qo'yingki fiqh masalalar. Bu islom deyiladi. Endi imonni nima o'rgatadi? Aqidiy ilm o'rgatadi. Allohga imon keltirish, qiyomatga imon keltirishlik, tarozi, qiyomat, jannat, do'zax. Mana endi uchinchisi, ehson martabasi. Buni nima o'rgatadi? Birodarlar, tasavvuf ilmi o'rgatadi. Biz, biz

mana shu mavoron nahr yerida yasharkanmiz, esimizdan chiqmasin. Bu yurtda yashagan musulmonlarning hammasi mutasavvif bo'lgan. Tasavvuf ilmini mahkam ushlagan. Keyingi davrlarda har xil buzuq oqimlar tasavvufni sofilini, mutasavvufligini shirk, kufr deb singdirib tashladi. Vaholanki ana shu tasavvufni, qalbning musaffoligini o'rgatadigan ilmni, nima?

nima deb so'rasangiz, shu odam bilmaydi. Youtube'da aynigan ancha muncha bir oqimlarni, toifalarni, shotaloqot ekanini ko'rib, har xil holatlarga o'zini solayotganligini ko'rsatib turib, mana shular sofiylar, mana shular mutasavviflar desa, o'sha bitta rolikni ko'rib turib xulosa qilib olyapti. Vaholanki o'sha tasavvufni shir kufrda ekan birodalarimiz, tasavvufni t sini ham bilishmaydi. Xo'p, islomni fiqh o'rgatar ekan. Imomni

haqida o'rgatar ekan. Ehson martabasini nima o'rgatadi? Xalqning musaffoligini. Yana qaytarib aytaman, bizni yurtda yashagan musulmonlarning hammasi tasavvuf ilmini mahkam ushlagan. Jasadimiz bilan qiladigan ibodatlarimizni fiqh ilmi o'rgatyapti. To'g'rimi? Iymon e'tiqodimiz masalasini aqid ilmi o'rgatyapti. Nimaga e'tiqod qilishimizni? Endi nafs tarbiyasinichi?

jon nafs bittanasida tushuninglar. Jon nafs bittana. Va nafsin va ma savaha. Ya ayyatuha nafsul mutma'inna. Alloh taolo qur'onda jasadimizga xitob qilmagan, e'tibor beringlar. Alloh taolo qur'onda bizni ruhimizga xitob qilmagan. Chunki bu ruh olib qo'yiladi, inson o'ladi. Alloh biz nafsimizga xitob qilgan, jonimizga. Uch xil nafs bo'ladi, uch xil jon bo'ladi. Mutma'inna qanaqa edi? Nafsul ammora, nafsul lavomi, nafsul mutma'inna. Xotirjam nafs.

o'zini egasini ma'lumot qilib turadigan nafs va yomonlikka buyurib turadigan nafs.

mana shu nafsni tarbiyasi, tasavvuf ilmini ishi, birodarlar, shuni o'qiymiz. Shuning uchun birodarlar, mana o'ttiz yil mobaynida islomni, iymonni, fiqh bilan aqidani o'rgandik, ko'p narsani o'rgandik. Endi mana shu nafs tarbiyasiga ham kirishaylik, birodarlar. Islom tarixini qarasanglar, hasani basriydan boshlab, bu tasavvuf ilmi sofiyligi davom etib kelyapti. Tariximizni qarasanglar, qanaqa katta katta g'alabalar jang maydonida, qanaqa katta

futu xotlar bo'lgan bo'lsa, mutasavvif olimlar va ularning shogirdlari fat qilgan bu narsalarni.

quddusni musulmonlarga fatq qilib bergan. Kim edi? Salohiddin ayyubiy, mutasavvif bo'lgan birodarlar.

nuriddin zankey, mana, mutasavvif bo'lgan. Istambulni fat qilgan, muhammad fotiq, mutasavvif bo'lgan. Mo'g'ullarni ayni joylarda marakasida yetti ishlatgan qo'mondonlar, sultonlar, bizni o'rtasiyadan ketgan sultonlar. Sayfiddin qutuz, sulton, bebaslar, mutasavvif bo'lgan. Birodarlar, islom tarixini yaxshi o'rganinglarda, sizlarga taqib qo'ygan ochkani olib turib. Mutasavviflar,

tasavvufni ushlaganlar ummatga juda juda katta g'alabalarni, futuqotlarni olib kelgan. Ammo, masxabni inkor qilgan, masxab kerak emas degan, motiludi ashulalar adashgan degan, tasavvufni kufr deganlarni qaranglarda, bunga o'xshagan futuqotdan bironta yo'q. Tushunyapsizlarmi nimaga kirishyapmiz? Istiqoma. Bugungi mavzuyimiz istiqoma martabasi, istiqoma maqomi.

nima u? Muhabbat mavzusini, uni manzillatini suhbat qildik. Allohga bo'lgan muhabbat birodarlar dinning asli. Ixlos haqida suhbat qildik. Ixlos eng zarur narsa. Ilm haqida suhbat qildik. Ilm dinning asli. Bugun istiqomat haqida suhbat qilamiz. Ihdino saroatol mustaqim. Bir kunda necha marta aytamiz? Bizlarni must.

mustaqim yo'lingga, to'g'ri yo'lingga hidoyat qilgin. Istiqoma, birodalar, to'g'ri bo'lish, mustaqim yo'lda turish. Istiqoma ayni karomat, azizlikni o'zi. Birodalar, din bizga saodatni beradi, sakinatni beradi, xotirjamlikni beradi, tavfiqni beradi, qalbimizni ostida bo'lishini beradi. Bular ulug' ne'matlar.

inson mana shu ulug' ne'matlarga qachon erishadi? Dinning samaralaridan qachon foyda oladi? Istiqomida turganida. Mustaqim bo'lganida. Allohni amrida to'g'ri turganida. Ko'chada ham odob axloqlik, Alloh yurganidek, uyida ham odob axloqlik. Demak mustaqim bu. Kichkinaroq mashina minib yurganda qoidaga rioya qilar edi. Endi qimmatroq mashina minib olgandan keyin endi tug'yon qilyaptimi? Demak mustaqim emas bu odam.

mustaqim odamga kamerani keragi yo'q. Uni kuzatib turishligi uchun. Chunki kim ko'rib turibdi uni? Istiqoma manzilidan. Istiqoma haqida qur'onda nima deyilgan? Astaydu billah,

inna la dinaa qoluu robbunallohu summas taqomu. Tatanas zalo alayhim ul malayika. Allataxofu va lataxzanu va abishiru bil jannati latiy kun tun tuadun. Albatta, parvardigorimiz Allohdir, deb, so'ngra to'g'ri, ustuvor bo'lgan zotlarning oldiga o'lim paytida farishtalar tushib derlar. Mustaqim bo'lgan bandalarga farishtalar, o'layotgan paytida boyagi mustaqim bandalar kelib aytadi.

qo'rqmanglar, g'amgin bo'lmanglar, sizlarga va'da qilingan jannat xushxabari bilan shodlaninglar. Mustaqim bo'lgan banda o'lim arafasida vahima qalbiga ketib turganda, ko'ziga ko'rinib qo'rqma. Xotirjam bo'l, senga jannat bor deb xotirjamlik beradi. Kimga? Mustaqim bo'lgan bandaga, istiqomada turgan bandaga. Shuning uchun rabbum Alloh aytishga oson. Shu bilan bo'ldimi, mustaqim bo'lib qoldimi? Shu

robom Alloh deb qo'yishligi bilan komil imonli bo'ladimi? Ha birodalar, la ilaha illalloh deyishligi bilan kishi musulmonlar qatoriga kiradi. Ammo biz bu o'rinda mustaqim bo'lish qanaqalik haqida bahs qilyapmiz? Din bizga sakinat beradi dedik. Qotirjamlik, osudalik beradi dedik. Hayotimizni yurish turishimizni zo'r qiladi deyapmiz. Endi ana shu dinni shu mevalardan foydalanuvchiga uchun mustaqim bo'lish kerak. Robom Alloh.

bu bir marta aytib qo'yiladigan so'z emas, bu bahs. Uzoq bahs. Ikkinchi oyat. Istiqoma haqida. Astaydi billah.

inna latina qoli rabbuna Allohu summa istakomu, tatana zallu alayhim ul malayika. Allatahofu va latahzanu va abjiru biljannatillatiy quntum tuadun. Onamlar qo'rqadi birodarlar. Nimadan qo'rqadi? Ustiga kelishi mumkin bo'lgan xatardan, kelajakdan qo'rqadi. Qalbi iztirobga tushadi. Natijada bugungi kuni rasvo bo'ladi. Insonni bugungi kunini rasvo qiladigan narsa ikkita.

o'tmish ishlarni eslab, pushaymon bo'lish, kelajak keladigan ishlarni, kelajakdagi ishlarni o'ylab turib, qo'rqish. Pushaymon bilan qo'rquv insonni hayotini rasvo qiladi. Ammo mustaqil bandalarda mana shu narsa bo'lmaydi. Alla tahofu, va la tahzanu. Qo'rqmanglar, keladigan ishlardan va mahzun bo'lmanglar o'tib ketgan ishlarga. Mana bu ommaviy axborot vositalarini ko'rsang, siz bilan bizni qalin

qo'rquvimizni qo'rquvga kiritishda, bizni yuragimizni tushirishda, bizni siqib bo'g'ishlikda musobaqa o'ynayotganga o'xshaydi.

bir biridan vahimali xabarlar, bir biridan xavotirli bashoratlar endi anaqa bo'larmish, endi manaqa bo'larmish, bormi? Yuraklari siqilib ketadi. Oxiri aqlingizni ko'tara olmasdan yuragingizni ko'tarmay, nima deysiz? Nima deysiz? Ha. Uni qachon aytasiz? Uje siz nazaringizni hal qila olmay qoldingiz da uje. Boshida ayting birodar. Agar siz mustaqil bo'lsangiz, nima deysiz? E birodarlar, ma shaallohu kana.

Alloh nimani xohlagan bo'lsa, bo'ldi. Va men lamb yashar, lamb yakun. Nimani xohlamagan bo'lsa, bo'lmadi. Endi buni buyog'iga ham. Alloh aytgani bo'ladi, Alloh aytmagani bo'lmaydi. Bu e'tiqod, bu xotirjamlik kimda bo'lar ekan? Kimda bo'lar ekan? Mustaqim bandalardan. Ehdin assalomu alaykum, mustaqim. Istiqomat martabasini suhbat qilyapmiz, birodarlar. Ammo birodar, mustaqim bo'ladigan bo'lsak,

sening senda bu xavotir yo'q. Albatta, parvardigorimiz Allohdir deb, so'ngra to'g'ri, ustuvor bo'lgan mustaqim zotlarning oldilariga o'lim paytida farishtalar tushib derlar. Qo'rqmanglar, g'amgin bo'lmanglar. Chunki ular rabbim Alloh degan, mustaqim bo'lgan, Allohning rob ekanligiga qalbi qanoat qilgan. Chunki, birodalar, Alloh taoloning o'zigina rob. Yolg'iz o'zining uning o'zi

xoliq. Hamma narsa uni qo'lida. Kim aytgani bo'ladi? Ikkinchi oyat. Astag'du billa.

inna ladina qoli rabbunallohu summas taqomu, falaxufun alayhim valaxum yahzanun. Ular aka ashabil jannati xolidina fiha, jazayam bimakanu ya'malun. Mana istiqomat haqidagi oyatlar. Albatta, parvardigorimiz Allohdir degan, so'ngra to'g'ri yo'lda ustuvor bo'lgan, mustaqim bo'lgan zotlar uchun xavfi xatar yo'qdir va ular g'amgin bo'lmaslar, ana o'shalar jannat egalari bo'lib, u joyda mangu qolurlar.

bir odamga mustaqim bo'l desangiz, e men payg'ambarim hamma mustaqim bo'lgani deydi. Kim aytdi senga mustaqim bo'lish faqatgina payg'ambarlarga tegishli deb? Dalil bor birodarlar. Siz bilan biz ham mustaqim bo'lishimiz kerakligi haqida. Men payg'ambarim edi, men qo'limdan kelmaydigan narsani gapirma. Bu noto'g'ri tushuncha. Astayribinlar. Fastaqimkama umrta, vaman ta'bimag. Vala tatuquv, innahuddin.

bimenti amaluni bosir. Bas, ey muhammad alayhissalom. Ey muhammad alayhissalom, siz va siz bilan birga tavba qilgan zotlar mustaqim bo'linglar. Tug'yonga tushmanglar. Albatta, u zot qilayotgan amallaringizni ko'rib turuvchidir. To'g'ri yo'lda bo'lish, mustaqim bo'lish, tug'yonga kirib ketishlik, istiqomadan chiqib ketishlik. Qarang da, mana Alloh taolo payg'ambarlarga nimani buyurgan bo'lsa, mo'minlarga ham shu narsani buyurib,

dedi. Fastaqim kama umirda. Siz va sizga ergashganlari muhammad alayhi assalom, Alloh buyurgandaqa mustaqim bo'linglar. Nimalar? Mana shu oya tushgandan keyin fastaqim kama umirda. Ey muhammad alayhi assalom, sizga buyurilganidaqa mustaqim bo'ling, istiqomada bo'ling degandan keyin, shu oya tushgandan keyin, Rasulullohning shaxsiyatida qarilik alomatlari ko'rindi. Shayabatning hut va ahavatu ha deganlar Rasululloh.

xud surasidagi oyatlar qaratib yubordi degan. Chunki mana shu birodar, hozirgi aytilgan oyat xud surasidan edi.

Rasululloh menga Alloh buyurganidek, bo'la olyapmanmi degan g'am bilan Rasulullohda qarilik alomatlari ko'rindi.

biz Alloh taolodan aziz qilishini so'raymiz doim. Tavfiq berishini so'raymiz. Dushmanlarimizni ustidan g'olib qilishini talab qilyapmiz. Duolarimizni ijobati bo'lishini talab qilyapmiz.

that, bizga mustaqil bo'l deyapti. Hozir biz aytgan narsalarni Alloh bizga berishi uchun, bizda istiqoma, mustaqil bo'lishlik kerak. Mustaqil bo'lishligimiz kerak. Biz mukarram bo'lishlikni, aziz bo'lishini xohlaydigan bo'lsak, Allohni amrida mustaqil bo'lishligimiz kerak. Istiqoma nima o'zi? Istiqoma tug'yonning zidda. Biz aytayotgan istiqoma Alloh buyurgandaqa to'g'ri bo'lishlik degani.

demak, istiqomat nima ekan? Tug'yonning ziddi ekan. Tug'yon tek chizig'idan chiqib ketishlik. Tug'yon programmadan chiqib ketishlik. Poyezd relzdan chiqib ketsa, demak, tug'yonga ketdi. Chunki uni yo'li faqatgina mana shu temir yo'li edi. Istaydi billa, arraqman, allamal qur'an, xolaqol inson, allamahul bayan. Mehribon

Alloh qur'onni ta'lim berdi. U zot insonni yaratib, unga bayonni, nutqni ta'lim berdi. Shu yerda nimani uni almashib qolyapti? E'tibor berdinglarmi? Insonga ta'lim berdi deb turib, keyin yaratdi deyapti. O'zi yaratgandan keyin ta'lim berarmidi? Mana endi diqqat qilib eshitinglar da. Mehribon Alloh qur'onni ta'lim berdi. U zot insonni yaratib,

deb unga bayonni nutqni ta'lim berdi. Yaratmasdan turib qanaqa qilib ta'lim berdi? Avval yaratadi, keyin ta'lim beradimi? Bu yerda ta'limni avval aytdi. Bu oyatda Alloh taolo insonni hayotida manhaji dasturi bo'lishligini bizga bayon qilyapti. Yaratmasdan avval insonga qur'onni ta'lim berishi mumkin emas. Avval yaratadi, keyin ta'lim beradi. Bu o'rindagi

muqaddam qilishlik martaba taqdimi. Martaba taqdimi. Agar bir inson dunyoda yashasa yu, hayotda o'zini manhaji bo'lmasa, nimaga kelganligini bilmasa, nima uchun yashayotganligini bilmasa, qayoqqa ketishini bilmasa, bu insonni qadr qiymati qanchalik bo'ladi? Istiqoma kerak. Ilohiy manhajni o'zingga lozim deb bilishing kerak. Allohni amrini, payg'ambarini sunnatini o'zingga lozim tutishing kerak.

tug'yon nima? Ana shu marxanjda chiqib ketishlik. Aqidangiz, o'zingiz xohlagan narsa. Fe'llaringiz, nafsiz xohlagan narsa. Qo'yingki, programmangiz yo'q. Musulmon odamda shunaqa bo'ladimi? Musulmon odamda unaqa bo'lmaydi. Hamma riboga pul olganda xoron deydi. Hamma tarozidan urayotgan bo'lsa ham xoron deydi. Issig'ida mana shunaqa qilib ro'za tutasanmi, o'zingni qiynaysanmi desa, ro'za tutadi. Chunki o'zini nimasi bor, mustaqil bandani mani.

hajibon. Aqul qovli haqida, astag'firullohu alayhi valakum, assalomu alaykum va rahmatullohi va barakatuh.