makkalilarni ham yaxshi ko'rmasin. mana shu ikkita o'zlari yomon ko'rgan qabilani bir biri bilan urishtirib qo'ysa, ikkala dushmanidan ham teng qutulishlik o'zlariga fursat deb bildi da, makkaga borsang, ka'ba, ka'bani ostiga ana shu qavmlar uni izzat ikrom qilib, ka'bani hurmatidan ichiga ostiga xazinalar ko'ngilga. haqiqatdan bir qancha qabilalar ka'ba imkon muazzamani bir hurmat qilishlik maqsadida xazinalar ko'ngilga ishonadi.
larni ka'banosiga ko'mib qo'ygan edi. tabban asad mana shu moli dunyodan ta'ma qilib, qo'shinini makkaga yurishlikka buyurdi, hamda urushga tayyorgarlik o'lishlikni ulardan talab qildi. boyagi yasritda uni yasirbeklar bilan urushmaslikka targ'ib qilgan hamda tabban asadni yahudiylikka o'tishligiga sabab bo'lgan ikkita yahudiy olimi yomonliklarni yahudiylikka da'vat qilish uchun birla ketib borardi ular bilan. yo'lini bu yoqqa burayotganligini ko'rib,
inna avvala bayting budil innas, lallaviy li bakkata mubaraka va xudon li la'lamin.
albatta odamlar ibodat qilishlari uchun qurilgan birinchi uy makkadagi muborak va butun olamlar uchun hidoyat mayogi bo'lgan ka'badir.
.
.
tabbani asad bu ikkala yahudiydan unda nima qilay deb so'radi. sen ka'bani tavof qil, uni ulug'la, uni ziyorat qil dedi. tabbani asad bu ikkala yahudiyga, ha nimaga o'zinglar uni ulug'lab tavof qilmaysizlar bo'lmasa dedi. ular aytdiki, makka ahli ka'bani butlar bilan, sanamlar bilan to'ldirib yuborgan. agar shunday bo'lmaganida, biz tavof qilar edik. biz ahli ilmimiz, olimimiz, bizga bunday qilishlik mumkin emas dedi. tabbani asad ularni gapi yo'q.
quloq soldi. makkaga kirdi, ka'bani tavof qildi. uni ulug'ladi. so'ngra ka'bani oldida yotib qolar ekan, tabban asad tush ko'rdi. mana endi hozir ka'batulloga kis va yopishlik tarixi shu yerdan boshlanadi. tushida ka'batulloni ustiga yopinchiq yopintirayotganini ko'rdi. va alloh taoloning xohishidirida, o'rnidan turib, buyurdi, jundan tikilgan bir matoqdan kis va yopildi. pochta ka'ba deymiz mana.
mana yopinchoq. shu bilan uxlagan bo'ldi. ertasi kuni yana uxladi. endi ertasi ko'rgan tushida, kechagidan ko'ra qimmatroq bo'lgan, afzalroq bo'lgan matoqdan ka'baga pochti kabi yopiq ekanligini ko'rdi. uyg'ondi da, eng qimmat bo'lgan matoqdan boshqa pochti kaba tishlikka buyurdi, ham to'g'riroq qo'ydi. mana shunday qilib ka'batulloga kisloroshlik shunday boshlandi. har
yilda ka'batulloni ustiga pushti ka'ba yopilardi, to abdulmutolib zamonigacha yetib keldi. kisvani ustiga kisva, kisvani ustiga kisva yopila olganidan og'irlashib ketib, ko'p yeganligidan kisva. ka'bani devorlari yiqilishga yaqin bo'lganda, abdulmutolib zamonida hammasi olib tashaldi da, faqat bitta kisva qoldirildi. har yili bittadan kisva ka'batulloga yopiladigan bo'ldi. mana darsimizni boshida aytdik, payg'ambar so'rasalarimiz tug'ilishidan boshlab gapirsak ham bo'lardi.
lekin ka'batulloni tarixi, payg'ambar so'z salomdan, mana, avval bo'lgan ishlarni ko'rib chiqsak, keyin tushunishimiz osonroq bo'ladi.
tabbanasad o'zini yurti yamanga qaytib bordi, o'zini qavmini yahudilikka da'vat qildi. ular qabul qilishmadi. yomon ahli mushrik edi. ular sig'inadigan narsalar qatorida o'tga ham sig'inishar edi.
sehrigarlar ularga singizilib qo'ygan shunday bir urf odatlari bor edi. shulardan bittasi, bir uyni ichiga baland qilib olov yoqishgan edi. u eshik, uyni eshigini yopib qo'yishar edi. baland olov yonadi. agar ularni orasida ikkita odam kelisha olmay qolsa, yomonliklardan ikki kishi kelisha olmay qolsa, ikkaloq suvni tashlagan odamni mana shu eshikni oldiga olib kelib turib, eshikni shart ochishar edi. albatta, baland yonayotgan o't, eshik ochilishi bilan
chiqadi tashqariga. shunda o'tib chiqib, qaysi tomonga tegsa, o'sha tomonda nohaq deyishadi. ya'ni, shirkdan bu, johillikdan, johillar shu narsalarni o'radi shekilli. ba'zi bir ulf odatlarimiz bor, alhamdulillah, bir yigirma yilni buyog'i bilan buyog'ini taqqoslasak, uyatamiz haligini qilganligimizni o'ylab turib. ilmsizligimizdan bo'lgan. lekin alhamdulillah, diniy bilimlar ko'payib borgan sari, bunga o'xshagan xurofotlar o'z o'zidan chiqib ketadi. mana aytdik, yomon ahli mana shu tarzda
kim haq, kim nohaq ajratishar edi. yahudiylikka taban asad, o'zini qavmini chaqirganda ular quloq solmadi. kelinglar, o'rtaga hakam qilib, o'tni belgilaymiz deyishdi. yahudiy olimlar ham rozi bo'lishdi. eshikni oldiga bir tomonga koxinlar, ularni ishini yurgizadigan. ikkinchi tomoniga yahudlar turishdi. yahudlar taoratni tilovat qilib, allohga duo iltijo qilib turishdi. eshik ochildi, o't, koxinlar
lar ham yurdi. ko'hlamoq qo'rqib orqaga qochib ketishdi. shunda qavm, nimaga qochasizlar? nimaga hokimga rozimisizlar? turinglar o'rninglarda dedi. o'tni eshigini yopishdi. boshqatdan ochganida yana ko'hlamlarga tegdi. ikkinchi marta ochilganda ham ko'hlamlarga tegdi, ular turib berishdi, o't kuydirib tashladi. shunday qilib, o'tni ularga chiqarib bergan hokimi bilan yomonliklarning orasiga yahudiy dini ham kirib keldi. vallohu a'lam, lekin bizga yomon ahlini
yahudilikka kirish haqida yetib kelgan xabar mana shu. tabbana asad yahudilikni ham menga olib keldi. u o'lganidan keyin uni o'rnini hasson o'g'li, hasson mulkni egalladi. hassonni mulkka yengaydi, quvvati ziyoda bo'ldi, haddidan oshdi. g'ururga ketdi. aytdiki, arablarda hammasi bilan jang qilaman dedi. arablar bilan ham, ajablar bilan ham jang qilaman, hammasini ustidan men yakka hukmron bo'laman dedi.
katta qo'shin to'pladi. to'plab turib, dunyodagi eng qudratli katta mamlakat qaysi deb so'radi. u davrda fors edi. forslar dedi. shulardan boshlaymiz dedi. qo'shinni oldi, yo'lga chiqdi. xostonni bu qilayotgan ishidan ayollar rozi emas edi. chunki forsga qarshi urushlikka ularda kuch quvvat yo'q edi. hech kim jur'at qila olmasdi forslarga chiqishlikka. lekin xostonni bu fikrdan qaytarishiga iloji bo'lmadi.
hasan nihoyatda ehtiyotga hushyor odam bo'lgan. hech qaysi odamni o'zini huzuriga taftish qilmasdan turib kirgizmas edi. faqatgina bitta ukasi amir, o'zini haqiqiy ukasi amir, taftish qilinmas edi. qurol bo'lami kirib kelsa ham unga birov minasada emas edi. a ayollar hasanni ishdan olib tashlashni iloji yo'q. o'ldirmoqchi bo'lishdi da. bu haqida yig'ilishib amirga mana shu fikrlarni aytishdi. ey amir, akangni
to'xtatib bersang, ya'ni o'ldirib bersang, undan keyin mulkni senga beramiz. chunki akani to'xtatmasang, fosga yuradigan bo'lsak, bizni fosilar yengib halok qiladi dedi. amir akasini o'ldirish haqidagi bu taklifni eshitib turib, mulkdan, davlatdan ta'ma qilib umid qildi da, rozi bo'ldi. unga maslahat bergan a'yonlar, kiborlarni ichida faqat bitta zurvayn ismli kishigina bu fikrdan qaytardi.
e amir bu ishni qilmagin. o'zini akasini o'ldirgan odamni bir musibat, g'am egallaydi, dedi. lekin amir mulkdan umidvor bo'lgani uchun gap yo'q, xudo xohlasa emas. shunda zo'r g'ayn bir qog'ozni olib, ozgina xat yozdida, yopib turib, muhrlab, amirga berdi. agar bu gapimni olmaydigan bo'lsang, haqiqatdan akangni o'ldirmoqchi bo'lsang, mana xatni ol, senga omonat, biriga qo'yib qo'y, tulib tursin. so'raganimda shu xatni.
tashqari berasan dedi. amir akasi hasson g'aflatda turganida, xanjar bilan akasini o'ldirdi. mulk unga berishdi. forslon urishmasdan qaytishdi. mana shu akasini o'ldirganligi, akasini qotilligi tufayli unga bir g'am, g'ussa yetdi. qayg'uga botdi. shunday bir dardga, musibatga uchradiki, uxlay olmay qoldi. har xil yo'llarni qilib ko'rdi, lekin bu narsani balanddasi unga foyda bermadi.
munojimlarni, koxinlarni, folbinlarni, tabiblarni chaqirdi. ular hammasi yig'ilishib, eshitib, unga shunday maslahat berishdi. bu sen akangni o'ldirgan tufayli yetgan musibat senga. endi nima maslahat berasizlar deyapti? senga akangni o'ldirishlikka maslahat bergan hammasini o'ldirasan dedi. qilaman dedi, hammasini bir chekkadan qatl qildi. endi qatl qilinishlik navbati boyagi
xatni yozib bergan, zo'rvoimga kelganida, e amir dedi, meni o'ldirishingdan oldin, men senga omonat xat qo'yganman dedi. shu xatni chiqargan dedi. xatni chiqardi, ochib o'qidi. xatda nima yozuv bor edi? unda quyidagi ma'nodagi bir bayt bor edi. uyqusini bedorlikka almashtirgan emas, balki xotirjam ko'zda uyquga ketgan kishi haqiqiy baxtlidir. ahliyaman, xiyonat qildi, lekin bu maktub zo'r
ga sabab bo'ldi. va jahannam navmakum, subhata. mana alloh taoloni ne'matlarini sanasak, tugata olmaymiz. o'ylab ko'raylik. bizga ko'zimizga uyquni kim beradi? bizni kim uyg'otadi? hech o'ylab ko'rganmizmi? ba'zida betob bo'lganingizda, bemor bo'lganingizda uyquz qochadi da, shunaqa ham. uzun bo'lmadimi tunelisiz? tishingiz og'rigan kunda tunni esla endi. yaxshi ko'rgan bolangiz ham, yaxshi ko'rgan ayolingiz ham,
amir mana shunday qilib taxta qoldi. amir vafot etdi. vafot etgandan keyin, uning bobolaridan bo'lgan robiyat uni nasrini zo'riyoti, podshohligini talashib, yomonni firqa firqaga bo'lib tashlashdi. bu firqalar bir biri bilan urishib, janjallashib, siyosiy barqarorsizlik yuzaga keldi. mana shunday, bosh olomon vaqtda o'zi asli qaroqchi bo'lgan, nohaqda habis bo'lgan,
luxunaiya ismli kishi o'zini qaroqchi ko'pi bilan yamanni poytaxtiga kirdi, bostirib qal'ani egalladi qasrda, mulkni egadori bo'lib chiqdi. endi yamanni qaroqchi boshqaryapti. notaxabes odam edi. xalq uni yomon ko'rar edi. xullas, uzoq tarix, xulosasi, ana shu robiyot uni nasrni zo'riyotidan bo'lgan zunavos ismli kishi luxunaiyani yolg'iz paytini poylab kirib, xanjar bilan uni qatl qildi.
yana mulk robiyat unga nasrni, farzandlarini qo'liga o'tdi. bu yamanga yahudiylarni kirishlik tarixi bo'ldi. endi, yamanga nasronliklarni kirib kelishlik haqida. yamanni zu nuos boshqaradi. ana shu vaqtda najronda bir kichkina voqea sodir bo'ldi. mana aytganmiz, najronliklar nasron dini bo'lgan. yamanliklar bir qismi nasroniy, bir
bir qismi yahudiyliklar bo'lgan. qanday bo'ldi? shuni tarixini gaplashyapmiz.
kishilardan biri, muvofiqlardan, allohni bitta deydigan kishilardan biri rohib, afrika o'lkalarida yurib, odamlarni nasroniylikka da'vat qilib yuradi. afrika xalqlari biri bilan urushar ekan, yo'lda ketayotganda uni asr qilib, najronlik bir kishiga qo'l qilib sotib yuborishadi. endi mana shu rohib najronga keldi. uni ismi femiyon edi. femiyon qulga aylandi. najronlik saidan xizmatini qiladi. kechki paytda ibom
odat bilan ovora bo'ladi. kunlarda birida xo'jayini, femiyonni yotadigan xonasiga kirsa, femiyonni xotini bir ibodatli, alloh tomonidan bir kalomat olgan kishilardan edi.
meni ilohimga sig'inasanmi dedi. najron ahli qiladigan ibodatlarda yana bittasi daraxtga sig'inisharadi. ha dedi. agar seni ilohi meni ilohimdan kuchli bo'lsa, men seni ilohingga sig'inaman. buyur odamlarni to'pladi. to'planishdi. ana shu o'zlari ibodat qiladigan joyga najron ahli va fe'milon to'plandi. allohga duo, iltijo, tavba, tasavvur qilib qattiq duo qilib so'radi, alloh ijobat qildi duosini. osmondan bir chaqmoq tushdi,
amiriddin luxonayani o'ldirgan, robiyatulloh nasrida zo'riyotan bo'lgan, zo'n ovoz yahudiylik dinida, shirkiy ham bor uni ichida. podshoh zo'n ovoz sehrganlarni ishlatar edi. endi asxobul o'qituvdi boshlanadi. chuqur egalari. vassama iddatil buruvovich valyavim ilmavod hissasi boshlanadi. zo'n ovoz sehrganlarni ishlatar edi. o'zini katta bir sehrigari
qarib qolganida, undan sehrni o'rganishlik uchun, ana shu o'zini xalqidan bo'lgan, noxata bir ziyrek, o'tkir zehniy bir yigitni, unga sehrgarlikka, shogirdlikka tayinladi.
sehrgarni uyiga ketayotganda, bu rohibni qilayotgan ibodati qulog'iga chalinib qoldi. kirdi, eshitdi, nasroniy diniga o'tdi. ya'ni shu paytda inson aleyhissalomni ta'limotini tarqatayotgan kishilar haqida bo'ladi. payg'ambarimiz muhammad musofas aleyhisselam keyingiga qadar. uni ta'limotidan ta'sirlandi, nasroniy diniga o'tdi. bir kun sehrgarga borardi, bir kun bunga kelardi. xullas, sehrni kariyx ko'rganidan keyin, umuman sehrgarni oldiga borib qo'yiladi.
tushunmay qo'ydi. sehriga podshohga shikoyat qilganida, podshoh yigitni chaqirdi da, uni so'roq savolga tutdi. kunlarda birida yigit ana shu rohibni oldidan kelar ekan, yo'lda katta bir bahaybat hayvon, bidoi va nihoyada keltirilgan. bidoi nihoyada, tabarida, ibni kassirida, boshqa bir kitoblarda, noto'g'ri kitoblarda keltirilgan ma'lumotlar. shu katta hayvonni jildirishlikka odamlarni toqati quvvat etmay turganini
yonida yigit aytdiki, mana bugun dedi, rohibni ishi to'g'rirog'imi, sehrigarni ishi to'g'rirog'imi, shuni bilamiz dedi. qo'liga bitta toshni oldi. parvardigor dedi, agar senga sehrigarni ishidan ko'ra, rohibni ishi ko'proq ma'qul bo'lsa, shu hayvonni bizdan nari qilgin deb toshni otdi, haliy hayvon o'ldi. zu nuvosini yonidagi vazirlardan bittasi ko'r bo'lib qoladi. bu yigit, alloh
bir tomondan bir karomat oladi. pes, ko'r, kar odamlarda davolab yuradi. rohibni oldiga kelib, mana bunday toshda otganida, bunday bo'ldi deb xabarni berganida, bolam dedi, bugun sen mendan ko'ra allohga yaqinroq bo'psan dedi. endi ehtiyot bo'lgan, senga allohni bir sinovi keladi. senga imtihon keladi dedi. haligi podshohni vaziri, ikki ko'zi ko'r bo'lib qolgan vazir, bu yigit ko'rlarni, karlarini, peslarni davolayotganini eshitib, juda katta hadyalar bilan uni oldiga keldi.
uyiga borib turib, agar meni ko'zimni qaytarib bersang, seni sehrin shunday kuchli ekanki, pestlarni ko'rlarda davolayapsan ekan. men senga mana shu hadyalarni beraman dedi. uyiga aytdi, men davolamayman dedi. alloh davolaydi dedi. alloh kim dedi, meni va seni robbing dedi. xullas unga tavhidga chaqirdi uni, tavhidga chaqirdi. u musulmon bo'ldi, alloh uni ko'zini qaytarib berdi. zulmas bundan bexabar, vazir ko'zi ochilgan holatda kelganida, e, seni ko'zingni kim qaytarib berdi?
robdim dedi. e seni hali mendan boshqa robbim bormi dedi. azobladi, yigitga dalolat qildi. yigitni hisob kitob qildi, rohibga bordi. rohibni akalar azoblab dinidan qaytarmoqchi bo'lganida, boshi tortdi. boshidan arnasoli ikkiga bo'lib tashlashdi. vazirlar akalar dindan fitnlantiruvdi, dindan qaytmadi. boshidan arnasoli ikkiga bo'lib tashlashdi, dindan qaytmadi. so'ngra yigitni
so'rov savol qilishlik boshlandi. yigitni dindan qaytarmoqchi bo'lganda qaytmadi. buni olib borib dengizga cho'ktirib tashlanglar. zunovos. kemaga solib dengizni o'rtasiga borishganida, dengiz to'lqinlanib, shamol bo'lib, kema to'ntarildi. yigitdan boshqa hamma askarlar o'ldi. yigit omon qoldi. zunovos uni ko'rib turib, toqqon chiqib tashlab yuboringlar pastga bo'lmasam dedi. toqqon olib chiqishdi.
endi askarlar uni uloqtirmoqchi bo'lganda yerga, tog' kiritiradi. askarlar hammasi quladi, yigitni yiqoldi. xullas, har chorani qilib ko'rdi, yigitni o'ldira olmadi. shunda zunnunosga, agar meni o'ldirmoqchi bo'lsang derdi. meni o'ldira olmaysan derdi. agar o'ldirmoqchi bo'lsang derdi, men aytganlarini qil derdi. odamlarni to'pla. meni daraxtga ilib qo'y, o'zimni kamonimni olib turib, yigitning robbisi allohning nomi bilan deb ot, shunday meni o'ldirasan derdi.
shoh zunvos, xuddi yigit aytgandek odamlarni to'pladi, daraxtga ildi, bismillohu robbil g'ulom deb otdi. haligi bola? tegdi, shu yerda shahid bo'ldi. buni ko'rib turgan qavm, albatta bundan ta'sirlandi. shu zunvos shunday bir quvvoti bilan, askarlari bilan, jaboroti bilan bitta yigitni o'tirishiga qodir bo'lmadi, faqat shu yigitni robbasi izn bergandan keyin, robbasi nomi bilan otgandan keyin bo'ldi dedi. da'vatni hammaga qildi.
shu yerda. shu kuni yomon ahlidan yigirma ming kishi nasroniy diniga o'tdi. bu yigit davlat yo'lida shahid bo'ldi. zunovos, uning hokimidan chiqib, qanday qilib nasroniylik kerak bo'lgansizlar deb qattiq g'azal qildi, katta uxdudlarni kavlashga kelib yurdi. uxdud juda bir katta chuqurlar. chuqurlarni kavladi, ichiga o'tinlarni to'lg'izdi, o'tni baland qilib yoqib turib, ana shu iymon keltirgan yigirma
ming odamni olib kelib, agar dininglardan qaytmasanglar, sizlarni o'tga uloqtiraman dedi. lekin hech kim haqdan qaytishlikka rozi bo'lmadi. imonsiz yashagandan ko'ra, imonini yo'lida shahid bo'lish edi, hammasi afzal deb bildi. bitta bitta uloqtirildi ular. ana shu uloqtirilayotganlarning orasida bir ayol kishi bor edi. qo'lida, qo'lida jiyjisi bor edi. emiz ili go'li bolasi bor edi. haligi ayol chuqurni chekkasiga kelib, jimniy
sharqiga chekingandek, taraddudga tushgandek bo'lganida alloh taoloning mo'jizasi yuz berdi.
ularni kuydirishidan or qilib, shu chuqurda atrofda turgan kafolarni hammasini kuydirib tashladi.
idh um alayha qurd, vahum ala mayyaf a'luna bil mu'minina shug'ud, va ma naqovminhum illa an yu'minu billahi al azizil hamid.
burjlar egasi bo'lmish osmonga qasam, va'da qilinmish qiyomat kuniga qasam, guvoh bo'lguvchi va guvoh bo'linguvchiga qasamki, o'tinli olov choh egalari la'nat qilinganlar.
seyda qilayotgan ishlariga o'zlari guvoh bo'lgan edilar. ular mu'minlardan, faqat u mu'minlar qudrat va maqtov egasi bo'lgan allohga, osmonlar va yerning podshohligi, o'ziniki bo'lgan zotga iymon keltirganlari uchungina o'ch oldilar. alloh barcha narsaga guvohdir. mulkni talashmadi, mol dunyosini talashmadi, uni mulkni hech kim da'vogarlik qilmadi. allohni bittada iymon keltirib qo'yganligi uchun ulardan o'ch olindi. aquluqovli hadda.
deng. astag'firullohu alaykum, assalomu alaykum va rahmatullohi va barakatuh.