09.05.2021 5-QISM - MUQADDIMA / NAFSNI POKLASH / ABDULLOH DOMLA

olishligimiz kerak. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam u zotga vahiy kelganidan keyin, mana siyrad darslarni o'qiganmiz. O'n uch yil mobaynida makkada turdilar. So'ngra robbis tomonidan buyruq bo'lganidan keyin madiniy minnavarga hijoyat qilib o'tdilar. Mana shu ikkita bosqich, makka davri va madina davri. Makka davrida bandalarga Allohni tanitishlik birinchi o'rinda bo'ldi. Ya'ni makka bosqichi bandalarga

Allohni tanitish bosqichi desak, adashmagan bo'lamiz.

Allohni o'zini tanitmasdan turib, buyruqlarni tanitib qo'ysak. Bu uslub xato, birodalar. Bu uslub bilan tarbiyalangan odam shariatni, hukmlarni bajarishlikda hiylalarga berilib qoladi. Bu odam Allohni halol haromi, farzi vojibi, shariy hukmlardan xabardor bo'ldi. Shariatning hukmlaridan xabardor bo'ldi, ammo shu shariatni hukm qilgan, unga shunga amal qilasan deb buyurgan robbisini tanimadi.

amirni tanidi, ammo hali mana shu amirda buyurgan robbi suhbat xonix va taoloni tanimadi. Allohni tanimasdan shariat to'k bilan bajarayotgan odam, mana shunday bir hiyla qilib ketib qolishlik ehtimoli bo'ladi. Endi kim shariat ishlarda hiyla qilayotgan bo'lsa, bu shu odamni Allohdan uzoqligiga dalolat qiladi. Masalan, masalan bir kishi molini zakotini berishi kerak, hisoblab

oldi. Undan chiqish kerak bo'lgan zakot yigirma gram tilla bo'ldi deylik. Endi shu odam hiyla qilsa qanaqa qiladi? Bir nonni oladi, xamirni ichiga shu yigirma gram tillasini solib, duxovkaga solib pishiradi. Non pishdi. Endi non bor, ichida yigirma gram tillasi bilan. Keyin ana shu bir faqir odamni oldiga olib borib turib, haligi odamga mana bu mendan sizga oling deydi. Haligi kambag'al odam nonni oladi. Qo'liga oldi, non bunga o'tdi.

demak ichidagi tilla ham uni qo'liga o'tdi. Keyin shu yerdan jildirmasdan turiblar aytadi, boyagi zakot beradigan hiyla qilayotgan odam, keling shu nonni menga bir tilloga soting deydi. Kambag'al nima qiladi? Ha u bir tilloga qancha non beradi bunaqa nondan? Xuddi rozi bo'lib beradi. Bir tillani beradi da, ichida yigirma gramm tillasi bor bo'lgan nonni qaytarib oladi. Mana, zakotni bunda hiyla bilan chiqarayotgan odam, zakot berish kerakligini bildi.

zimmasidagi farzigini bildi, hukmni tanidi, ammo robbisini tanimadi. Shuning uchun birodalar, buyrug'ni o'rgatishdan avval odamlarga shu buyrug'ning buyruqchisini tanitishimiz kerak bo'ladi. Amr va qaytarug'lardan avval ularga mana shu buyrug'larni va qaytarug'larni yuborgan Alloh subhanahu va taoloni tanitishimiz kerak bo'ladi. Endi ikkalasini teng o'rganishdan ham zarari yo'q. Hukmni ham boqsin, Alloh

ni ham tanisin. Teng olib ketsin ikkalasini. Bilgan ilmiga amal qilish uchun kishi avval robbisini o'zini tanishi kerak ekan. Aks holda, bilgan ilmiga amal qilmaydi, bilgan ilmi amal qilmaganidan keyin unga foyda emas, aksincha zarar qilib boradi. Buyruqlar haqidagi ilm, maxluqotlar haqidagi ilm, hamda asosi Allohga toat bo'lgan Allohning o'zi haqidagi bilim.

payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasalloh marhamat qildilar. Mana amila bima alima, avratahullohu ilma ma'lam ya'lam. Kim bilgan ilmiga amal qilsa, ya'ni bilganiga amal qilsa, Alloh azza va jalaba bu bandani bilmagan narsalari haqidagi ilmni unga ato qilib qo'yadi. Kim bilganiga amal qilsa, ya'ni bilgan ilmiga amal qilsa, shariatni to'liq tadbiq qilsa, bilmagan narsalari haqida

ilmni Alloh unga ato qiladi. Agar sen Allohdan taqvo qilsang, uni amrini qoyim qilsang, buyruq va qaytariliklari ustida tursang, shunda biz senga aytmoqchi bo'layotgan ilm keladi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytdilar, mana arofa nafsahu, arofa rabbahu. Kim o'zini tanisa, rabbisini taniydi. Rabbisini tanishligi uchun inson o'zini kimligini tanib olishlik kerak.

Alloh azza va jalla qur'on karimdan marhamat qildi, astag'ibilloh. Qul, hal nuna biyukum bil axsariyni amali, alladina dolla sa'yuhun fil hayati dunya, vahum yaxshabuna annahum yuxsinuna sun'at. Ey muhammad alayhisselom, ayting, sizlarga qilgan ish amallaridan eng ko'p katta ziyon qilguvchi kimsalarni xabarini beraylikmi? Ular kofir bo'lganligi uchun qilgan

sa'y harakatlari hayotda, dunyoda yo'q bo'lib ketdi yu, ammo ular o'zlarining nodonligi sababli, o'zlarini chiroyli, yaxshi amal qilayotgan kishilarda hisoblaydigan kimsalardir. Demak, inson kofir bo'lar ekan, Allohni tanimas ekan, qilayotgan ishlarni chiroyli deb o'ylayveradi. Birodalar, bu yer yuzida turishimizning bitta sababi bor. Bu Alloh taoloni tanish. Bu Alloh

Alloh taologa qulchilik qilishlik. Va man halokutil jinna va insa illali abudun. Men jinlarni ham, insonlarni ham faqat menga ibodat qilishlari uchun yaratdim, dedi robbimiz subhanahu va taolo. Yer yuzida turishimizning asosiy sabablardan bittasi, bilim. Ana shu bilim, Alloh xohlaganidek bilim bo'lsa, bu bilim amalga aylanadi. Agar amal to'g'ri bo'lsa,

inson ikki dunyoda ham saodat topadi. Imom g'azzoli Allohni tanishni uch turli bo'ladi deb aytdi. Allohning o'zini tanigan inson, Allohning buyruqlarini tanigan inson, Allohning maxluqotlarini tanigan inson. Allohning maxluqotlari haqidagi ilm, Allohning buyruqlari haqidagi ilm, bu ikkala ilmni o'rganishlik uslubi bir xil. Kitob kerak, domla kerak,

kerak, takrorlashlik kerak, yodlash kerak, imtihon qilish kerak. Bu mehnatning samarasi insonning kallasida, insonning miyasida qoladi. Ammo Alloh taoloning o'zini tanishligi uchun inson nima qilishligi kerak. Mana bu biz aytgan ikkita ilmni uslubi kifoya qilmaydi. Imom g'azzoli aytdi jahid to'shahid. Harakat qil, ko'rasan. Ya'ni mehnat qilasan, joningni qiynaysan,

! Nafsing xohlayotgan ishlardan qaytarasan, nafsingni harakat qilasan, shunda ko'rasan. Alloh subhanahu va taolo siz bilan bizni o'zining maxluqotlarini ham taniydigan, o'zining buyruqlarini ham taniydigan va Alloh taoloning o'zini ham taniydigan bandalar qatorda qilishingizni so'raymiz. Aqulu qovli ha da, va astag'firullohu alayhi va lakum. Assalomu alaykum va rahmatullohi, ta'allu va barakatuh.