50-QISM / ROSTGOʻYLIK (3/7) / NAFSNI POKLASH / ABDULLOH DOMLA / ABDULLOH DOMLA

sodiq, ro'zg'iy bo'ladigan bo'lsa, banda haqni topishda, haqqa ergashlikdagi niyatda sodiq bo'ladigan bo'lsa, Alloh taolo bunday bandani haqqa hidoyat qilishlikka, to'g'ri yo'lni unga ko'rsatishlikni o'zini zimmasiga olgan. Istedimiylar, wallatina jahadufina la nahdiyan nahum suv bo'lana va innalloh ila ma'l muhsinin. Mana aytdik, sid qidildan Allohdan haqni talab qilsangiz,

haq yo'lni ko'rsatgin degan talabingizda sodiq bo'lsangiz, xolis bo'lsangiz, Alloh sizga albatta haqni ko'rsatadi. Alloh taolo anka but so'rasidan marhamat qiladi. Bizning yo'limizda jihod qilgan, kurashgan zotlarni albatta o'z yo'llarimizga hidoyat qilurmiz. Aniqki, Alloh chiroyli amal qilguvchi zotlar bilan birgadir. Ya'ni man jahada, jiddiy jahl qilsa, kurashsa, intilsa, so'rasa, harakat qilsa va sidqid

qidildan xohlagan bo'lsa, Alloh bu bandani albatta o'zini yo'liga hidoyat qiladi. Alloh bilan bo'layotgan muomalangda birodar, sodiqmisan, xursand bo'l. Alloh seni albatta yaxshilikka hidoyat qiladi. Ammo Alloh azza va jalla niyatida sodiq bo'lmagan, orzularida rost bo'lib bo'lmagan, faqat rag'batda ichida turgan inson bilan muomala qilmaydi. Chunki quruq orzularni o'zi bilan ish bitmaydi.

kishi niyatida sodiq ekanligini isbotlash kerak bo'ladi.

ustiga kelgan sinovlar, imtihonlar, mashaqqatlarda.

niyati yetishlik uchun, uni to'sayotgan qanaqa bir to'siqlar bor, oqibatlar bor. Shularni bosib o'tishligi kerak bo'ladi. Nima uchun bunday sinovlar keladi? Bandani sodiq ekanligini Alloh taolo sinash uchun, dalillash uchun. Masalan, bir odam yerni qazib, quduq qilib, yerdan suv chiqarmoqchi. Besh metr kavlodi yo'q. O'n metr kavlodi yo'q. O'ttiz metr kavlodi yo'q. Yuz metr kavlodi. Ya'ni to'xtab

qolmadi. Demak, suv chiqaraman degan niyatida sodiq ekan. Alloh bunaqa bandaga beradi so'raganini. Endi yana bitta odam bor. U ham yerni kavlab, suv chiqarmoqchi bo'lyapti. Uch metr, besh metr, o'n metr kavlaydi. Suv chiqmadimi? Tamom. Ish to'xtatib qo'yadi. Demak, bu odam niyatida sodiq emas. Bu niyatda sodiq bo'lishlikka siz bilan bizga tushunib olinishi misol bo'ladi. Ko'rmaysizmi? Daraxt bo'lsin,

devor bo'lsin, chumoli termalashib teriga ko'tariladi. O'n besh yigirma santimetr ko'tariladi da, yerga tushib ketadi. Yana harakat qiladi, endi o'ttiz santimetrga chiqadi. Yana tushib ketadi. Shunaqa bo'lib harakat qiladi, harakat qiladi. Mana shu yuqoriga yetishlik niyatida sodiq bo'lgani uchun, mana shu chumolini ham Alloh taolo nomid qilmaydi. Siz oldingizga qo'ygan maqsadga yetishlikda sodiqmisiz? Kelgan sinov imtihon mashaqqatlariga tushib ketadi.

tayyor turing. Chunki shu bilan siz o'zingizni sodiqligingizni isbotlaysiz va maqsadingizga Alloh taolo yetkazadi. Shuning uchun bilib qo'yishimiz kerak bo'lgan narsa shuki, Alloh bilan bo'lgan muomilada rostgo'y bo'lsak, bu narsada amalimizni ko'rsatishimiz kerak bo'ladi. Gohida yolg'iz bo'lib qolasan, torlikka kirasan, mashaqqatga tushib qolasan, daromading ozayib ketadi,

qarzga kirib ketasan, senga dushmanlik qilayotganlar ko'payib ketadi, hasadgo'ylar, g'iybatchilar, tuxumatchilar, qilmagan ishlaringni qildi deb, aytmagan so'zlaringni aytdi deyishadi. Shunaqa holatda nima qilish kerak? Modomiki, o'sha maqsadga yetishlikda sodiqmisan, haqqa yetishlikda rostgo'ymisan, sobit turish kerak. Chunki mana shu narsalar bilan Alloh taolo

sinadi bizni rostgo'yligimizni. O'zi nima uchun Alloh taolo bandalarni ustiga imtihon, sinovlarni yuboradi? Masalan, Alloh taolo kimimiz nimaga yarashimizni yaxshi biladi. Nima, Alloh bizni bilmaydimi sinab bilgani? Yo'q, Alloh sinovni bermasa ham o'zi kimimiz nimaga yarashimizni biladi. Bu sinovlar o'zimizni kimligimizni ko'rib qo'yishligimiz uchun.

masalan, o'qituvchi shunday kirdi da, mana bu uch tengga to'rt, mana bu ikki tengga besh, qolganlarga uch desa, imtihon qilmasdan turib. Haligi to'rt bilan besh olganlar rozi bo'laveradi. Onangiz uch olganlar yoki ikki olganlar nima deydi? Nimaga deydi? Ular ham, biz ham imtihonni o'tmadik, nimaga to'rt uch unga, nimaga ikki bizga desa, o'qituvchi aytadi, men senlarni bilaman, bolalar, sa'vingni bilaman desa, sinamadingiz, adolat bo'lmadi deydi. O'qituvchi biladi, o'ngan

yildan beri o'qitayotgan o'quvchilarini nimaga yarashini. Unga ko'nmaydi bular. Endi imtihon bo'ladi. Imtihon o'quvchilarni kim ekanligini, nimaga yarashligini ko'rsatish o'zlari uchun. Tushunarlimi? O'qituvchi biladi taxminan kim qanaqa baho olishini. Demak, biz ustimizga kelayotgan sinovlar bizni o'zimizga kimligimizni ko'rsatib qo'yish uchun. Alloh taolo shunda ham biladi kim nimaga loyiqligini.

yana. Alloh taolo mo'minlarni sinaydi. Ustiga imtihonlarni, mashaqqatlarni soladi. Garchi u bandalar sahobalar bo'lishsa ham, ularning oralarida muhammad alayhissalom bor bo'lsa ham, Alloh sinaydi ularni. Mana, xandaqkun olmaymizmi? Alloh taolo aytadi, hunalika buturiyal mo'minun va zulzilu zilzalin shadida. Musulmonlarni sanog'i oz

mushtlilarning adati katta. O'n ming qo'shin xandag'ni narigi tomonida turibdi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bilan uch yuz tagina odam qoldi. Uch ming ga yaqin odam xandag'ni kavlashda qatnashgan edi, lekin banu quraisani xiyonatini xabari kelganda, Rasulullohning oldida bor yo'g'i uch yuzta odam qoldi. O'n ming tani qarshisida uch yuzta odam turibdi. Shamol, sovuq, ochlik, qo'rquv,

musulmonlarni ustida hamma sinov yig'ildi. Hamma mashaqqat jamlandi. Mana endi sinalyapti. O'zi uch mingta odam qandaydi, qasidi dedik. Banu hurayzaning xiyonati ma'lum bo'lganda, madinani orqa tomonida, ikki ming yetti yuzta odam qaytib ketdi. Birinchi sinovda ikki ming yetti yuzta odam ketib yubordi. To'qson foiz odam qaytib ketdi. O'n foiz odam turibdi payg'ambarimiz bilan. Uch yuzta odam. Alloh taolo aytadi, ana

o'sha joyida mo'minlar yana bir bor imtihon qilindilar. Va bu dahshatdan qattiq larzaga tushdilar. A payg'ambarimiz nimalarni va'da qilgandilar musulmonlarga, bundan avval? Qaysar va kesiroqni yurtlarini fat qilasizlar, deganmidilar? Qayerda qoldi bu va'da? E, suroqqa, qo'lingga kesiroqning berek uzuklarini taqqanda, holing qanaqa bo'larkin, degan va'dasi qayerda qoldi?

mana shu va'dalar turgan edi. Endi hozir uch yuzta odam o'n ming taga qarshi turibdi. Adiyevni xotamiddoyi islomga kirish arafasida Rasululloh aytgandilar. E adiy, ehtimol musulmonlarni qo'lida pul yo'q, kambag'al ekanligi, dushmanlarni boy ekanligi seni islomga kirishdan to'sayakkandir. Vallohi, musulmonlarni orasida shu darajada mol ko'payadiki, bir otliq odam

oltindan kumushdan bo'lgan zakotini olib, isitib yuradi kambag'al odamni. Zakot oladigan odam yo'q bo'lib qoladi.

ehtimol musulmonlarni doimiy suratda jangu jadalda, xavfda turishi seni islomga kirishdan to'say ekandur. Va Allohi, ey adiy, hodisiyadan bir ayol baytullohga biron bir himoyachisiz o'zi kelganligini ko'rasan. Ehtimol musulmonlarni holi xarobligi, kambag'alligi, chodirlarda turishi seni islomga kirishdan to'say ekandur. Va Allohi.

mana shu ishni nihoyasiga yetkazganida bobil qasrlari musulmonlarni qo'liga o'tadi. Qani bu va'dalar? Ha Rasululloh shunaqa va'dalarni bergan edi yu, ahvolimizni qaranglar. Deyishmadi boyagi uch yuzta qolgan musulmon. Siz Allohga bergan ahdingizda sodiqmisiz? Allohdan sinov kelishini kuting. Sinov keladi, o'tasiz, Alloh o'zini zimmasiga olgan, yetkazadi niyatingizga.

arablar, payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallam davrida sahroiylar, tarqoq, qashshoq, tez edi hidi kelib turadi. Yeyish, ichishi oddiy, bir biri bilan tinimsiz jangu jadalda. O'sha davrni aytish mumkin bo'lsa, eng qoloq xalqi, lekin o'sha zamonni eng ulug' davrlari bo'lgan fors bilan rumni fatiq qilasizlar desa, albatta bu mustahil ko'ringan edi.

butun yil mo'minun. Ana o'sha joyda mo'minlar yana bir bor imtihon qilindi. Islomni yo'q bo'lib ketishiga mana shu handaq kunida bir necha soatlar kifoya edi. Uch yuzta odamni ro'parasida, handaqni u yog'ida o'n ming kishilik mushuklar qo'shilib turibdi. Orqa tomondagi banu quroyza ahdiga xiyonat qilib, ular ham musulmonlarga hujum qilishga tayyor bo'lib turibdi. Shunday bir xatarli holat. Islomni yo'q bo'lib ketishiga bir qancha soat kifoya qiladi.

lekin Alloh boshqa narsani xohlagan edi. Mana shu paytda, mana shunday qiyin kunlarda munofiqlar nima deyishdi? Ha, bu odam bizga rum bilan forsni xazinalarini va'da qilyapti yu, biz bo'lsa, qozoqni hojatiga borgan, qo'rqib turibmiz a. Ana o'sha joyda mo'minlar yana bir bor imtihon qilindi deydi Alloh taolo. Imtihon kelishidan avval hamma bir xilga o'xshab ko'rindi.

turadi. Masalan, bitta sinfda o'ttizta o'quvchi bo'lsa, imtihonda avvalida hammasi bir xil turadi. Harakat qilayotgan, yaxshi o'qiganga o'xshab ko'rinadi da. Imtihon bo'lgandan keyin qarasangiz, ikkitasi besh oldi imtihondan, to'rttasi to'rt oldi, yana bir yigirma tasi uch oldi. Imtihon ajratib berdi bu bolalarni ilmiy salohiyatini, ilmiy saviyasini. Xuddi shunga o'xshagandek siz bilan biz ham taqvoldi ushaymiz.

sunnatni ushaymiz. Endi nafsimizga ozgina yoqmay qolsa, ozgina qiyinchilik bo'lib qolsa, nima qilamiz? Ana shu qiyinchiliklar bizni sinar ekan, bizni aniqlab berar ekan kimligimizni. To'g'rida. Udobno bo'lganda, qulay bo'lganda namozda o'qiysiz, sharoit bo'lganda. Ozgina sharoit bo'lmay qolsa, o'qimay qovurasiz. Robbimiz muomalani mana shunday sinaydi. Endi sen birodar muominsan.

xotirjam bo'l. Senga jannatda joy bor, inshaalloh. Ana shu jannatdagi joyni so'rab turibsan o'zingga. Endi ana shu o'ringa loyiqmisan, yo'qmi, robbing sinaydi. Haqiqiy no'mon bo'lsang, sinovdan o'tasan. Agar unday bo'lmasang, haromga, fisq fujurga kirib keta oladigan bo'lsang, demak sen sodiq emas ekansan. Hunalika butuliyel, mo'minunava zulzilu, zilzalan shadida. Ana o'sha joyni

da mo'minlar yana bir bor imtihon qilindilar va bu dahshatdan qattiq larzaga tushdilar. Alloh taolo aqzob surasida aytadi, o'shanda munofiqlar va dillarida maraz bo'lgan kimsalar ma va'danallohu va rasuluhu illa g'ururo deyishdi. Ya'ni Alloh va uning payg'ambari faqat bizga yolg'on va'dalarni berishgan ekan deyishdi. Munofiqlarni so'zi shunday bo'ldi. Lekin Alloh taolo

aytadi. Minal mo'miniyni rejalu. Mo'minlarni orasida rijollar bor. Erkaklari bor. Qarang, mo'minlarni ichida erkaklari bor. Mo'minlar orasida o'zlari Allohga bergan ahdu paymonlarida sodiq bo'lgan kishilar, rijollar bordir. Bas, ulardan ayrim kishilar o'z ahdiga vafo qildi. Ulardan ayrim kishilar esa shahid bo'lishga intizordir. Ular munofaolarga o'xshash.

ishlab, Allohga bergan ahdi paymonni buzishmadi, o'zgartirishmadi. Allohga bergan ahdini o'zgartirishmadi, buzishmadi. Qanaqa ahd edi u? Qanaqa ahd berishgan edi? Yengil kunida, og'ir kunida Allohga itoat qilishlikka. Dunyo matohiga ega bo'lganda ham, undan ajralib qolganda ham, dinda bo'lishlikka. Bo'ydoqligida ham, uylanganda ham, dinda mahkam tutishlikka. Kengchilikda ham, torchilikda ham, xursandchilikda ham,

qayg'uda ham Allohga itoat qilamiz deb ahd berishgan edi. Endi birodar, sen bilan meni holatim shunaqami? Mana shu kunlarda hammasi shu kunlarni har turi ustunga kelganida ham taqvodamisan? Agar shunday bo'lsang, xursand bo'l, sen sinovdan o'tibsan. Biz mo'min sifatida Alloh taoloni bizga bergan kunidan rozi bo'lishimiz kerak.

biz juda hushyor bo'lishimiz kerak. Aytayotgan so'zlarimizdan. Sen birodar, ey robim, bergan kuningdan roziman degin. Shunday deganda ehtiyot bo'l. Bergan kuningga roziman deganda ehtiyot bo'lgin. Orqasidan meni sinagin, har qanaqa kuningga turib beraman devormagin. Ma'qulmi?

eganda uni orqasidan valakim na afiyat aka avsauli deb qo'ygin. Nima degani? Afiyating men uchun yaxshiroq da deb qo'ygin. Parvardigor, bergan kuningga roziman, kunimdan roziman, lekin afiyating yaxshiroq men uchun. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shunday deganlar. O'zingga ishonib ketib, rabbim meni bir sinab ko'r, meni imtihon qilib ko'r, men hammasiga chidayman deb bo'lmaydi.

vala takilna ila ifusina tor fata aynin, vala aqollar min dalik. Duoda qarang go'zalligini. Parvardigor, bizni o'zimizni, o'zimizni holimizga tashlab qo'ymagin. Ko'zimizni bir ochib yumguncha bo'lgan muddat yoki undan ham qisqaroq muddat. Yarim sekunddan, to'rtdan bir sekund ham bizni Alloh o'zimizni holimizga tashlab qo'ymasin. Katta keta bo'lmaydi.

va lekin na afiyatu ka avsauli. Lekin parvardigor, ofiyating men uchun nima? Yaxshiroq. Nima deyishimiz kerak biz? Parvardigor, bergan kuningni hammasiga roziman. Qazoyi qadaringga roziman. Bergan rizqi nasibengga roziman. Mana shu ayolimga roziman. Shu farzandlarimga, shu uyimga hammasiga roziman. Lekin ofiyating yaxshiroq baribir menga.

bir odam, masjidga qatni edi. Ilm majlislarida hozir topish tutishi endi el qatori o'rtacha. Mansabi ham yo'q, uylanmagan, uyi ham yo'q, ko'pchilik qatori. Ammo bir muddat Alloh bu bandasini sinaydi da, qo'liga dunyo beradi. Mansab obro' beradi, oila beradi, uyli bo'ladi. Shu narsalar qo'lida yo'q bo'lgan paytda masjidga

kelar edi, darsga kelardi, ilmda edi, taqvoda, zikrda edi. Yo'qligi bilan sinagan edi, sinovdan o'tdi. Mana endi Alloh taolo berib sinaydi. O'sha qo'lida ovol yo'q bo'lgan hamma narsani berdi. Endi nima bo'ladi? Masjid ham qolib ketadi, ilm majlisi ham qolib ketadi, zikr ham qolib ketadi. Demak, bu inson imtihonlarga o'ta olmadi. Nozik narsa shu. Yo'qligida, chiroyligida,

imtihondan o'tdi. Yo'qligiga chidab, sabr qilib o'tdi. Endi bo'lganda nima qila olmadi? O'ta olmadi. Shuning uchun birodarlar, ey bandalarim, berganim mukofot, bermaganim jazo emas. Berganim sinov, bermaganim shifo. Alloh taolo bizni toqatimiz ko'tarmaydigan narsaga nima qilmasin, duchor qilmasin. A.S.

aytaylikki, ey robbim, hammasiga roziman. Xazoyi qadaringga roziman. Bergan rizqingga roziman. Oilamga, ayolimga, farzandlarimga, uyimga hammasiga roziman, lekin men uchun ofiyating kengroq. Payg'ambarimiz aytadilar, inna sidqo yahdi ila bir. Albatta, rozgo'ylik yaxshilik yetaylikda. Va inna albirro yahdi ila janna. Va albatta,

yaxshilik jannatga yetaylik edi. Va albatta kishi rozgo'y bo'lishda davomiy bo'larkan, Alloh taoloning huzurida siddiqlardan deb yozib qo'yiladi. Alloh azza va jalla ana shu siddiqlar qatorida bo'lishimizga o'zi muvaffaq qilgan bo'lsin. Aqulu qovli hayda va astag'firullohu aliyvalakum assalomu alaykum va rahmatullohi ta'alib va barakatuh.