53-QISM / ROSTGOʻYLIK (6/7) / NAFSNI POKLASH / ABDULLOH DOMLA / ABDULLOH DOMLA

ma va tival arda va ma baynahuma illa bilhaq. Alloh taolo shunday marhamat qiladi. Biz osmonlar va yerni hamda ularning orasidagi narsalarni faqat haq bilan yaratdik. Haq qonun qoida bilan yaratdik. Haq, birodarlar, bu maqsad qilinadigan narsa. Haq sobit turadigan narsa. Haq boqiy qolish uchun yaratilgan narsa. Alloh taolo

aytadi. Vama xolaq unasama avval ardo bama baynahuma baqila. Biz osmon va yerni hamda ularning o'rtasidagi bor narsalarni behuda yaratmaganmiz. Birinchi oyatda haq bilan yaratdik. Ikkinchi oyatda behuda yaratmadik. Demak, bu borliq behuda yaralmagan. Bir maqsad uchun yaralgan. Botil bilan emas, haq bilan. Botil, botilni

nima botil? Yo'q bo'lib ketadigan narsa. Inna al batila, kana zah u qo. Zero botil, yo'q bo'lib ketadigan narsa. Mrodlar, botil avjiga chiqqanda, rasa bir cho'qqisiga chiqqanda, juda ham katta narsa, haq narsa, chiroyli narsa bo'lib ko'zimizga ko'rinaveradi. Lekin u botil bo'lganligi uchun albatta bir kun kelib yo'q bo'lib ketadi. Haq, doim turadigan narsa, botil, kelib ketadigan narsa.

narsa. Demak, haq sobit turadigan narsa, botil yo'q bo'lib ketadigan narsa. Boshqa oyatda Alloh taolo aytadi, astag'firulloh va ma hola qunassama avval arduava ma baynahuma la'ibin. Biz osmon va yerni hamda ularning orasidagi narsalarni o'ynab behuda yaratganimiz yo'q. Haq bu botilning ziddi.

haq bekorchilikning aksi. Haq rostgo'ylik bilan birga bo'ladi. Mana bizni suhbatimizni mavzusi rostgo'ylikmidi? Haq rostgo'ylik bilan birga bo'ladi. Haq doim bor bo'ladi. Haq doim foyda beradi, zarar bermaydi. Doim qoyim va foydali. Xo'p, rostgo'y bo'lish, sodiq bo'lish deb aytyapmiz. Agar bir inson,

sodiq bo'lsa, rozgo'y bo'lsa, unga nima bor? Birinchidan, uni qalbida xotirjamlik bo'ladi. Haqda bo'lgan, sodiq bo'lgan, rozgo'y bo'lgan odam qalbida xotirjamlik bo'ladi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vassalam aytadilar, da ma yuriybuk, ila ma la yuriybuk. Seni shubhaga solgan narsani tark qilginda, shubhasiz narsani olgin.

fa inna sidqo tumani inna tun. Chunki rozgo'ylik xotirjamlikdir. Chunki rozgo'ylik xotirjamlikdir. Roz gapirgan odam, to'g'ri gapirgan odam, sodiq bo'lgan odam xavotir olmaydi. Bir gapni gapirib qo'yib, ish qilib, narigilar kelib aytib qo'ymas edi, deb xavotir olmaydi. Haqmi? Haq, tamom. Va Rasululloh aytadilar, va innal kadiba riiba turib.

albatta yolg'on bu shubha va xavotirdir. Shuning uchun yolg'onchi odam, munofiq odam doim xavotirda turadi. Shubha dugirmonda yashaydi, doim shakda yashaydi. Rozgo'ylik haqida aytilgan so'zlar. Ulamolar aytishadi, rozgo'ylik amalda Allohga vafo qilish. Amalda Allohga vafo qilish.

siz bilan biz musulmonlarni hayotimizdagi eng bir nozik xatali narsalardan bitta narsa shuki, qilayotgan amalimizdan ko'ra aytayotgan so'zimizni hajmi katta bo'lib ketishi.

qilayotgan amalimizdan ko'ra, aytayotgan so'zimizning hajmi katta bo'lib ketishi. Nima degani bu? O'n deb gapirayotgan bo'lsak, o'zi amalimiz bir bo'ladi. O'zi ikki degan narsani qilgan bo'lsa, yigirma deb gapiramiz. Bor a bu narsa? Yuz marta aytdim senga deydi. Yolg'on. Nimaga shunaqa yolg'on qo'shib gapiramiz? Nimaga bo'rttiramiz? Ukalar.

o'ylab ko'rganmisizlar?

nimaga yolg'on qo'shamiz? Nimaga bo'rttiramiz? Qilganimizni ko'paytiribroq aytamiz. Nima uchun? Nima bu? Maqtanish. Maqtanishdan maqsad nima? Ha, dalshi ketaylik. Biz hozir qalb tarbiyasi, nafs tarbiyasi bilan shug'ullanyapmizmi? Nimaga maqtanamiz? Diqqat, e'tiborni xohlaymiz.

odamlar bizga diqqat e'tibor qilishlarni xohlaymiz. Vo, deyishini xohlaymiz. Qoyil qoldirishni xohlaymiz. Diqqat e'tiborni xohlaymiz. Tushunarli bo'ldimi? Endi insonni tabiatida bor, bu g'ariza. Masalan, chanqaganda suvga muhtojligingiz g'ariza, charchaganda uxlashga muhtojligingiz g'ariza, qorningiz ochganda ovqat tegishlik, bu g'ariza, bu bor. Inson kimlarni. Kimlar.

sartar unga diqqat e'tibor qilishini xohlaydi. Va bu insonni tabiatida bor. Mo'min bu g'arizani to'g'ri qondiradi. Alloh bilsa bo'ldi deydi. Alloh e'tibor qilsa bo'ldi deydi. Birov bilmasa ham, mo'htamasa ham bo'laveradi, aksincha. Bilmasligini xohlaydi. Bu diqqat e'tibor degan g'arizani to'g'ri qondirgan mo'min Alloh bilsa bo'ldi deydi da, odamlarda nima qiladi? Yashiradi. Bizni kimligimizni Alloh

bo'lsa bo'ldi. Mo'h dedimi sizni, mo'htamaydimi, yomonlaydimi, tuhmat qiladimi, nima deysiz? Alloh ko'rib turibdi yu deysiz. Omad zo'r uribsiz devolda usta dedi. Yo bo'lmasa ehsondirasiz, o'rniga qildingiz. Xo'j aka juda muhtoj bo'lib turgan odam edi. Tushunyapsizmi, hammamizda bor. Faqat buni mo'min odam to'g'ri qondiradi. Alloh bilsa bo'ldi deydi. Mo'min kishini hayotidagi eng xatarli

nozik narsalardan bittasi, qilayotgan amalidan ko'ra, aytayotgan so'zining hajmini katta bo'lib ketishi. Agar amalingiz aytayotgan so'zingizdan kattaroq bo'lsa, bu zo'r. Endi eng kamida amalimiz bilan so'zimiz bir xil bo'lsa, bu ham yaxshi. Ammo so'zimiz amalimizdan kattaroq bo'lib ketayotgan bo'lsa chi? Dunyoda mana musulmon mamlakatlarida qaraydigan bo'lsangiz, aholi jihatdan eng

bittasi mana indoneziya yuz ellik million deyiladi. Ana shu yuz ellik millionlik aholisi bor indoneziya, savdogarlarni axloqi, muomilasi, aytayotgan so'zi bilan qilayotgan ishi to'g'ri kelayotganligi, xulqi sabab bo'lgan islomiga. Demak, birodar, sen bilan meni aytayotgan so'zimizning hajmi qilayotgan amalimizdan nima bo'lib ketmasin? Katta yeb ketmasin. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytadilar,

abdullohna abbos roziyullohan humodan rivoyat qilingan hadisda, xoy rukm, xoy rukmli ahliyhi va ana xoy rukmli ahliy.

Rasululloh aytadilar, sizlarning yaxshilaringiz o'zining ahli oilasiga yaxshi muomalada bo'lganingizdir.

ichinglardagi eng yaxshi odam kim? O'zini ahliga, ayollariga, farzandlariga go'zal muomala qilgan.

men sizlarning oralaringizda ahliga yaxshi muomala bo'lganlarning yaxshisiman. Bu hadisni yodlab qo'yish oson. Bu hadisni tushunib qo'yish oson. Odamlarga aytib berishlik juda ham qulay. Ammo amalda chi? Mana endi uyimizga kirganimizda mana shu hadisga amal bormi yo'qmi? Dag'al qo'pol so'zlaymizmi, baqiramizmi yo'qmi? Agar shunaqa bo'lsak,

hadisda o'qiganimiz u, odamlarga ravoyat qilganimizni foydasi yo'q. Gapingni qiymati uni aytib qo'yishingda emas, balki unga o'zing amal qilishingda. Rostgo'ylikni ta'rifi. Amalda Allohga vafo qilish dedik. Ya'ni, boamal bo'lishlik. Gapirayotgan gapingga o'zing amal qilishliging. Imom a'zam

ham rahmatulloh alayhga, odamlar shu qulni ozod qilishlik haqida bizga ozgina bir nasihat qilsangiz, savobi, fazilat haqida deyishdi. Qirq kun o'tgandan keyin ana shu qulni ozod qilishlik haqida, bu amalning fazilati haqida gapirdi. Odamlar qirq kun o'tgandan keyin gapirdingiz u, so'raganimizga faloncha kun bo'ldi, qirq kun bo'ldi so'raganimizga dedi. Abu hanifani nima deb javob berdi?

sizlar menga shu savolni berib, shu talabni qo'yganinglarda qarasam, men o'zim hali bir marta ham qulni ozod qilmagan edim ekan.

sizlar aytgandan keyin uch kundan pul tashladim, pul tashladim, qirq kunda bitta qulga yetadigan pul to'plandi. Haligi qulni sotib olib ozod qildim, shundan keyin sizlarga gapirdim deydi.

yoki umariddin muhattov roziyallohu anhu. Bir kampir bolasini ertalab keldi. Shu bolam qovunni ko'p yeydi, qovunni ozroq yegin deb qo'ying, nasihat qilib qo'ying dedi. Umariddin muhattov ertaga kelinglar dedi. Ertasi kuni kelishdi. Ey bola, qovunni ozroq yegin deb qo'ydi. Haligi kampir, ha shu gapingizni kecha aytib qo'ysangiz bo'lmasmidi? Amiral mo'minov nima dedi? Sizlar meni oldimga kirib,

shu gapinglarni aytganinglardan, aytishinglardan avval qovun yeb turuvdim hali dedi. Hali og'zimda qovunda ta'mi ketmasdan turib, bu nasihatni qilsam o'tmas edi dedi. Demak birodar, seni gapingni qadri uni aytishingda emas, balki unga o'zing amal qilishingda. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam uyiga kirganlarida tabassum bilan, ochiq yuz bilan, shirin so'z bilan kiradilar. Vaholanki, ummatning tashvishi zimmasida

ahdoloning omonati risolatini sinib yelkasida ko'tarib yurgan Rasululloh uyiga kirganida, nabiy sollallohu alayhi vasallamning aytgan so'zlari amallari bilan bir xil edi. Balki amali ko'proq edi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni. Rasululloh aytadilar, ayollarni ikrom qilinglar. Vallohi, ularni faqatgina karim inson ikrom qiladi. Va ularni faqatgina la'im, pastkash inson

edi. Davomini qarang. Ayollar karim insonni mag'lub qiladilar. Ayollarni esa laim inson mag'lub qiladi. Ya'ni karim inson xo'p deb qo'yadi. Xo'p deb qo'yadi. A bir kishi ayolini fe'lidan shikoyat qilib, umarini xatti opni uyiga kelsa, bilamiz bu qissani birodarlar. Eshigini oldiga kelib, endi eshigini xohmoqchi bo'lib tursa, ichkaridan umarini

xattobning ayoli umar roziyallohimga baqiryapti. Kim bu umarimni xattob roziyallohim? Bilasizlarmi? Mendan keyin nabi bo'lsa, umar bo'ladi deganlar Rasululloh sollallohu alayhi vasalloh. Umarimni xattobini sahobalar ko'rganda shu o'zini yo'qotib qo'yishar edi. Dovdirab qolishar edi. Haybati, vajohati, siri qattiqligidan. Quloq solib tursa, amiral mu'miniyning xotini baqiryapti, baqiryapti, amiral mu'miniyning indamay turibdi.

xulosani oldida sekin orqasiga qaytib ketyotgan edi, u ma'lum xatni olib chiqib turib to'xta dedi. Nimaga kelding u, nimaga ketyapsan dedi. Qissani bilasizlar birodarlar. Shuning uchun ayollar karim insonni mag'lub qiladilar deyapti Rasululloh. Karim inson xo'p deb qo'yadi. Bo'pti da endi. Nima? Lekin insonmiz hammamiz. Nabiyev sollallohu alayhi vasallamning qo'lidagi ovqatni oyishonamiz nima qildilar, bir urib yerga tushirib yubordilar.

saxobalarni ko'z o'ngida ovqat yerga tushib sinib ketdi tovog'i. Rasululloh nima dedilar? Ha, onanglarda rashq kelib ketdi da, rashq, boshqa ayollardan bir ovqat chiqqan kun bo'ladi. Ana Rasulullohning aytgan so'zi bilan qilgan fe'li bir xil bo'lgan. Bizda bu narsa kamroq. Aytayotgan gapimizga amal qilishimiz nochorroq. Rasululloh aytadilar, ayollar karim insonni mag'lub qiladilar.

ayollarni esa la'im inson mag'lub qiladi. La'im, pastkash inson ayollarni xorli edi. Davomini qarang. Men deyaptilar Rasululloh, g'olib la'im bo'lishdan ko'ra mag'lub, karim bo'lishni yaxshi ko'raman dedilar. Biz ham nabi sallallohu alayhi vasallam aytganlarida qamizmi? Mana shu narsaga e'tibor qilishimiz kerak bo'ladi. So'zimiz bilan amalimiz nima bo'lsin? Bir xil bo'lsin.

agar ikkitasini mana shu so'zimiz bilan amalimiz o'rtasidagi farq katta bo'lib ketayotgan bo'lsa, bu albatta ayanchli holat. Eng kamida so'zimiz bilan amalimiz bir xil bo'lsin. Sadaqa qilish kerak deb turib, o'zimiz qilyapmizmi? Yaxshi. Ko'zni tiyish kerak deb turib, o'zimiz tiyapmizmi? Yaxshi. Halim bo'lish kerak deb turib, o'zimiz halimmizmi? Yaxshi. Haqiqiy ulug'vorlik birodalar mana shunda bo'ladi. So'zingga amalingni muvofiq kelishi.

aqul u qovli haqida va astag'firullohu alayhi va barakom. Assalomu alaykum va rahmatullohi ta'la va barakatuh.