shuur, his, tuyg'u. Mana shu alvajid deyiladi. Yana aytilinadi, alvajid qalbda chaqmoq kabi bir chaqnab, yaltirab, so'ngra tezda so'nib qoladigan his shuur. Yana aytiladi, alvajid bu qalbda paydo bo'ladigan muhabbat, ishq va ulug'lash kabi his tuyg'ularning natijasidir. Misol. Bir odam tor mahallada yashaydi.
mahalla bir xonali uyi bor. Kun tushmaydi xonasiga, zak xonasi. Tor, havosi og'ir, shovqin suronli mahalla. Qo'yingki, yashagani sharoiti juda ham qiyin. Bir necha yil yashadi, sabr qilib. Keyin shunaqa bir imkon bo'lib qoldi, boshqa bir joyga ko'chib o'tishlik. To'rt besh xonali uy, xonalari yorug', keng. Quyosh tushadi, havosi toza. Ko'chib bir yil, ikki yil yashadi.
mana endi shu odam eski holatingga, eski xonangga qaytasanmi desa, tolko'chadagi zakxonasiga, qaytadimi? Qaytmaydi da. Yana bitta misol. Bir odam bir birovni qo'lida ishlaydi. Ishi og'ir. O'n soat, sakkiz soat, o'n ikki soat ishlayveradi. Ish rejimi yo'q. Xo'jayini xohlagan paytda chaqirib ishga solaveradi. Oyligi ham shu zo'r
zolg'a yetadi. Ish joyi tiqilinch, shovqin, chang, tutun, hokazo. Mana endi shu odam mana shu uzoq yil davomida shunaqa joyda ishlab turib, keyin tijorat qilishlikka, o'zi mustaqil ish yurishlikka imkon bo'lib qoladi. Ish boshlaydi, mustaqil, ish yurishib ketadi. Katta daromad topadi. Endi o'zi xo'jayin, qo'lida ishchisi bor, xohlagan paytda keladi, xohlagan paytda kelmaydi.
ish vaqtini o'zi belgilaydi. O'ziga xon, o'ziga bey bo'lib qoldi. Endi aytingchi, shu odamga eski ishingga qaytasanmi desa, u nima deydi? Albatta ko'nmaydi. Endi, agar inson haqiqiy tavba qilgan bo'lsa, haqiqiy iymon keltirgan bo'lsa, haqiqiy ma'noda Allohga chinakamiga bog'langan bo'lsa, iymon halovatini totib ko'rgan bo'lsa, eski
holatiga qaytishlikni xohlaydimi? Avval kim bo'lgan edi? Kimlar orasida yashar edi? Nimalar bilan ovora edi? Nimalarni yeb ichib yurar edi? Atrofida qanaqa odamlar bor edi? U o'sha paytda uni atrofida bo'lgan odamlarda axloqi, muomalalari qanaqa edi? Suhbat mavzulari nima edi? Fahsh so'zlar, fahsh hazillar, tinimsiz g'iybatlar, haqoratlar, bir biriga laqab qo'yib
ish, kibr, egoizm, ikkiyuzlamachilik. Mana shunday odamlarni ichida yashab turib, keyin birdaniga tavba qilib, yaxshi odamlarni orasiga qaytib qolsa, Allohni tanigan, iymon e'tiqodli, axloqi go'zal, o'ziga yaxshi ko'rgan narsani birodariga ham ravo ko'radigan odamlar, solih insonlar qatoriga. Endi aytingchi, eski ulfatlarni orasiga qaytishligini xohlaydimi? Yo'q. Agar xohlasa chi,
al wajd martabasini ko'rishdi. Al wajdni totib ko'rishdi. Mana g'or egalari haqida nozil bo'lgan. Yosh yigitlar, iymon e'tiqodni nimaligini tushunganidan keyin, u zodagonlarni bolalari edi. Saroydagi huzur halovatlik maishatini tark qilib, g'orga chiqib ketishdi. Nima uchun mana shunday zo'r hayotini tark qila oldi? Chunki iymonni nima ekanligini totib ko'rishdi. Birodarlar, biz aytaveramiz kalima keltirib musulmon bo'ldim deb. Lekin mana shu
hisni, mana shu tuyg'uni totib ko'rganmizmi rost akamga ega?
nima bo'ldi? Qo'li yerga uzilib tushdi. Qo'li yerga uzilib tushdi. Voydod, qo'lim deb yiqilib oldimi? Shart qilichini tashladi da, bayrog'ini ikkinchi qo'li bilan oldi. Ikkinchi qo'li bilan tutdi bayrog'ni. Ikkinchi zarba kelib, u qo'lini ham uzib tashladi. O'sha qo'lidan, chopilganidan qolgan qismi bilan bayrog'ini olib, bag'riga bosib, tikka ushlab turdi, yiqitib yubormadi. Shu yerda bir nozik savol bor.
nima bo'ldi dedi. O'g'lini shahid bo'lganligi xabari keldi. Rosulullohga nima bo'ldi dedi. Qarang, bir ayolni bir kunda ham otasi, ham akasi, ham bolasi, ham erini o'limi haqida xabar kelishi uchun ming yil o'tish kerak. Bitta jangda o'ziga qarashli to'rtta erkakdan ajrayapti. Otasi, akasi, o'g'li, eri. Mana shunday musibatni ustida turib,
vasulullohga nima bo'ldi deyapti. U zot salomatmi? Boyolni bu maqomda turishiga sabab nima? Iymon halovati. Bu ulug' zotlar tarafidan sodir bo'lgan bunaqa holatlar aqllar lol qolmay iloji yo'q uni eshitib turib. Albatta bularni bariga sabab nima edi? Iymon halovati. Tasavvur qiling bir odamni. Bir haftalik o'ngiz qolibdi deb eshitdi.
og'ir kasal, bemor, bir haftalik umringiz qopti dedi. Qanaqa holatga tushadi? Bir kunda o'n kilo ozib ketadi unaqa odam. Do'st soladi, dod deydi, tushkunlikka tushadi, rangi sarg'ayib ketadi, xushidan ketib qoladi, birdaniga ozib ketadi. Lekin iymon halovatini totigan odamga aytilsa chi, Alloh taqdir qilgan umrini ko'raman deydi.
bu saxoba qanaqa holatda? Dunyoni tarqalayotgan holat. Oilasini, bolasini hamma yoqdan ajralyapti. Bu dunyodagi bor narsasidan ajraladigan holatda turib, xotirjamlikni ko'ring, saodatni ko'ring. Bu saodatni cho'qqisi. Bunga sabab nima? Iymon halovati. Vallohi, agar banda iymon halovatini totib ko'rgan bo'lsa,
Allohga qasam, u uchun bu dunyoni tuprog'i ham, oltiniy ham barobar bo'lib qoladi.
yig'lab o'zimizni tiyib olganimizdan keyin qarasak boshqa odammiz, bilasizmi?
bu dunyodan uzilganmisizlar? Boshqa dunyoga kirib qolgan bo'lganmisizlar? Ana shu imonni halovatini bir ko'rinishi. Tashqariga chiqqaningizdan keyin siz boshqa odam bo'lgansiz. Bilasizmi? Eslayapsizlar a shu tuyg'uni? Ka'bayi muazzamani birinchi marta ko'rganinglarda, eslaylar qanaqa holatga tushgansizlar? Boshqa dunyoga kirib qolganmisizlar? O'zinglarni unutib qo'yganmisizlar? Ana shu imonni halovatini totigan
qola a man tum lah u qobla an a dan alakum. Sizlar hali men izn bermasdan turib unga iymon keltirasizlarmi? Inna hu la kabiru kumulladi allamakumu sehr. Bu sizlarga sehr o'rgatgan kattailar ekan dedi musa alayhissalomni. Orqasidan tahdid qildi. Fala u qat'iyanna aydiyakum va orju'lakum in xilaf. Fala usalli bannukum fi juz'u in naql va la ta'lamun na ayyun a ashaddu adabna va abu qo.
ferag'ini qo'rqityapti. Bas endi, albatta oyoq qo'llaringizni qarama qarshisiga kesurman. Ya'ni o'ng chop qo'lini kessa, o'ng oyog'ini kesadi. O'ng qo'lini kessa, chop oyog'ini kesadi. Ya'ni qarama qarshisiga kesaman. Va sizlarni xurmoq shohlarga osurman. Ana o'shanda qaysinimiz, qaysinimizning, ya'ni meningmi yo musoningmi xudosi,
azobi qattiqroq va uzunroq ekanini bilib olaversiz. Xo'lingdan kelgani qil deyishdi. Biz robbilar alamiga imon keltiradi deyishdi. Mana shunday azobni oldida ularni sobit turishiga sabab nima edi? Imon halovati edi. Siz xo'p deb qo'ysangiz o'n ming dollarlik foyda turibdi. Yolg'on gapingiz. Yoki siz prosta rozi bo'lib indamay tursangiz bir yigirma ming dollar foyda keladi sizga. Siz nima deysiz? Yo'q, bu
deysiz. Menga kerak emas bu pul deysiz. Desangiz, naryog'izda turgan odam qarshisida, jinnni olib qoladi. Yigirma ming dollardan voz kechib yubordi a? Nimaga u tushunmayapti? Siz iymon halovati, iymonni quvvati bilan aytyapsiz da. Koreyadan oshini olganman deyapti. Mashina cho'kkan mashina ekan, suvga tushgan. Endi olib kelib, hamma o'sha provodkalarni yangi qo'yganmiz. Endi sotyapib turib, shuni cho'kkanini aytishim kerak.
tugamayapti. Yuzta konteyner olib ketsangiz ham hayotda osudali yo'q. U sotayotgan odam aybini aytishmas. Ahmad mahmudga sotyaptimi mashinani? Uchinchi odam turibdi. Ahmad mahmudga mashinani sotyapti, mahmud so'ramayapti aybini. So'ramasa ham ahmad aytishi kerak. Endi u so'ramayapti, bu aytmayapti. Uchinchi odam turibdi, uchinchi odam biladi mashinani aybini. Agar shu aytib qo'ymasa ham gunohga oladi.
o'zing ham oladi. O'ynamagin, seni yolg'oning sotadi u mashinani deb. Ma'qulmi? Mashina pul ishla, bir daniga katta pulga kidalib bo'lib ketsanglar, bir daniga mashinalar kartoshka chiqib qolsa, yoki yo'lda kelayotib konteyner suvga cho'kib ketgan bo'lsa, ana ha da, qayoqdan keldi bu narsa bizni boshimizga? Demang, qul hua minna ayin deya anfu sekum deydi Alloh. Bu o'zinglar qilgan ishni kasofatidan keldi deydi. Mumkin emas. Mumkin emas, mumkin emas.
mumkin emas. Nima? Taqvo qilib zarar qilishing mumkin emas, fosig'lik qilib foyda qilishing mumkin emas. Taqvo qilib zarar bo'lganga o'xshab ko'rinyapti boshida, lekin oqibatda foyda bo'ladi. Fisq fujur qilib yolg'on gapirib foyda qilganga o'xshayapsiz boshida, lekin oxirida bir joydan teshib chiqadi. Buni iymon halovatini totib ko'rgan odam biladi va shunga amal qiladi. O'shaning uchun hammaga qarshi
rol edi da u. Yo menga bo'lmaydi deydi. Malika belqiz. Mana sulaymon alayhissalom qissasiga murojaat qiladigan bo'lsak, sabab mamlakatining malikasi sulaymon alayhissalomga iymon keltiradi. Birdaniga o'zini mulkidan, saltanatidan voz kechadi. Nima sababdan? Sabab mamlakati kuchli bo'ladi, armiyasi ham kuchli, o'zi ham boy mamlakat bo'ladi. Lekin sulaymon alayhissalomni oldiga kelib, sulaymon
saroyini ko'rgach, uni suv to'lqin deb o'ylab, oyoqlarini ochgan edi. Sulaymon alayhissalom aytdi, bu oynadan yasalgan baland qasrdir dedi. Saroyni poli shishadan edi. Tagida suv oqayotgan edi. Bunaqa shisha polni ko'rmagan edi bilxiz, shunaqa bir qudratli mamlakatni malikasi bo'lsa ham. Poli suv oqayotgan deb turib, etagini ko'tarib, oyog'ini ochgan edi. Sulaymon alayhissalom aytyapti, bu oynadan yasalgan baland qasrdir.
dedi. Shunda nima dedi malika? Qolat robbiy inniy g'alamtu nafsiy va aslamtu ma'asulaymana lillahi robbil alamin. Parvardigorim, darhaqiqat men quyoshga sig'inish bilan jonimga jabr qipman. Endi sulaymon bilan birga barcha olimlarning hojasi Allohga bo'ysundir. Iymonni nimaligini bilganidan keyin, iymonni halovatini tortib ko'rgandan keyin,
juda katta saltanatdan osonlik bilan voz kechib yuboryapti.
maktabda tushgan pulini ham yemaydi. Mansabdor odam bo'lsa, el yurtni pulini ham yemaydi. Bo'lmasam uchkasini mundoq vergulini bitta olib qo'ysa, ming yuz bo'lib qoladi da, to'qqiz yuzni cho'ntakka urib qo'yaveradi. Va shu bilan yutdim deb o'ylaydi. O'zi aslida teshib chiqadi. Ey, qaranglarda, o'shanaqa haromiyat bilan boyigan, harom savdo bilan, yolg'on bilan, el yurtni mamlakatni pulini o'zlashtirish bolalar ham boyigan,
dan. Otangiz chiqib olgan bo'lsa, bilasiz a, kirgizing, qarg'ish tugasin. O'shaning uchun baraka yo'q o'sha hovlida. O'shaning uchun topganida hech bir baraka yo'q. Doim muammo, doim oilada janjal, doim kasal, doim kelishmovchilik. Tushunyapsizlarmi? Bu o'sha chiqib olgan paytda bilmagan, mayli endi Alloh kechirsin. O'shalarni yelkasida turibdi shuni gunohi. Endi hamma chiqayotganda bir qo'shtir.
musiqa