Ma'nosi: Parvardigoro, bizlarni hidoyat qilganingdan keyin qalblarimizni burib qo'ymagin. Nimadan? Haq yo'llardan.
biz juda ko'p tarix kitoblarini o'qiganmiz. Kafillarni imonga kelganligi, yahudiylarni, nasroninglarni imonga kelganligi va imonga kelib turib, murdat bo'lib ketganlar haqida ham xabardor bo'lib qo'ysak, maqsadga muvofiq bo'ladiki, odam alayhissalomni nasihatini birinchisi nima edi? Farzandlarilarga aytinglar, dunyodan chiqib ketishligi mumkinligini, dunyodan chiqib ketishligini esdan chiqarmasin. Agar men ham jannatdan chiqib ketishligi mumkinligini esdan chiqarmaganimda, ehtimol nadomat etmasin.
nima degani? Imonda Alloh taolo berdi, uni tortib qo'yishligi mumkinligi haqida ham ozgina ma'lumotga ega bo'lsak, inshaalloh maqsadga muvofiq bo'ladi.
Rasululloh sultonovichni oldida vahiy yozishlik darajasida payg'ambarimiz yaqin bo'lgan bir kishi bor edi.
mushiriylar, kofirlar ozgina dunyo matosi evaziga uni dindan qaytib kelishligiga sabab bo'lishdi.
ozgina dunyo matosini berishdi, dinini ana shu dunyoga yoki ana shu ozgina dunyo matosiga almashtirib yubordi.
va ana shu fisq hujum bilan to'liq toshgan majlislarni birida, mass bo'lib ariq ichiga o'tirib aytadiki, men muhammadni qur'oniga o'zim tomondan bir qancha bir noto'g'ri so'zlarni yozib tashlaganman, u o'zi o'qishni bilmaganligidan, meni so'zlarimni ham qur'ondan yuribdi deb, mana shunday bir kufr so'zini aytadi. Shunda payg'ambar assalomga bu xabar aytganida, Rasululloh assalom sahih bahoriyda bor, duo qiladi. Parvardigori qudratingni ajoyibotini mana shu bandangni ustida ko'rsatib qo'ygan.
ya'ni o'zingga qo'ydim bu bandini dedi. Nima bo'ldi? Yolg'on gapirdi, chazon dedi. Chunki birorta bir xatodi yoki birorta bir so'zi kirgizgani yo'q dedi. Biz bunga iymon keltiramiz, chunki Alloh taolo qirg'onidan marhamat qilgan, inna nahmunna zalna dikra va inna rahulah hayfiyun. Albatta biz bu qur'onlarni o'zimiz mavzu qildik va albatta o'zimiz uni saqlab bergunchimiz dedi. Ana shu dindan qaytgan nuqta o'ldi. O'zlarini ulfat
kodiga ko'ra ko'mishdi. Ertasi kuni qarashganda Alloh taolo qudrati buyuk. Uni jussasi yer deb erta yotardi. Uni muhammad asodlanib ham qilibdilar shekilli. Yana ko'mib qo'yishdi. Ertasi kuni yana yer betiga chiqib qoldi. Uchinchi marta ko'mishganda ham yer qabul qilmasdan tashqariga chiqarib qo'ygandan keyin, ana shu ozgina dunyo matosiga do'zax tunga sotib bergan ana shu ko'hir do'stlari tashlab qo'yishdi. Yer qabul qilmadi.
itlar kelib baliq qilib ketadi yuziga. Sasib ilib, qutqunimiz qilgan bo'laverib ketdi.
Bu narsani eshitganimizdan keyin, juda ehtiyot bo'laylik.
Hidoyat qilganingdan keyin. Demak, hidoyatni berdimi, Alloh taolo uni olib qo'yish ehtimoli ham yo'q emas ekan. Toki insonlar ana shu berilgan ne'matiga shukr qilmas ekan, Alloh taolo bu ne'matni olib qo'yishi xavfi bo'ladi. Esdan chiqarmanglar shu narsani.
o'tgan suhbatimizda ibrohim alayhissalomda mana hayotini gaplashgan bo'ldik.
bugun ana shu hissani davom ettirgan bo'lamiz. O'tgan safarda yetib kelgan javobimiz shu bo'lgandiki, ibrohim alayhi assalomda ayoli sorani, ana shu misrda fojil bo'lgan, fosuv bo'lgan podshohini oldiga fahsh uchun olib borgan paytlarida Alloh taologa hojarini nima qildi? Duo qildi. Va mana shu bir ibratlanadigan javobimiz shudiki, ana shu zaifa, ojiza bo'lgan ayolni Alloh taolo duosini nima qildi? Ijodat qildi. Allohga tavakkal qilgan edi. Ibrohim alayhi assalomning hayotidan eng katta oladigan
bosamiz bu tavakkur. Har qanday mushkulini, har qanday ishini Alloh taologa topshirganligini ko'rdik. Va ana shu sorona payg'ambar emas edi, lekin mu'min bo'lganligi uchun, o'zini g'amdan tashvishini Allohga topshirganligi uchun, Alloh taolo duosini shartta ijobat qilganligini ko'rdik. Bir necha marta ijobat qildi, uch marta qo'lini shol qildi, uch marta qo'lini qaytadi. Olti marta duosini ijobat qilmabdimi? Ibrohim aka mana shu holatda hech narsa qilish qo'lidan kelmaganligidan namoz o'qib, duo qilishidan b
Insonning boshiga bunday mushkul ish tushadigan bo'lsa, sabr qilinglar va namoz bilan Allohdan yordam so'ranglar, deydi. Demak, davosi ikkita ekan: sabr qilinadi, namoz qilinadi, Alloh taolo yordam beradi. Parvardigorimiz, qalblarimizni nifoqdan, amallarimizni riyodan, tillarimizni yolg'ondan, ko'zlarimizni xiyonatdan asragin, deyilar ekan. Zero, Sen, Parvardigorimiz, xalqning ichidagi bo'lgan narsalarni biluvchi zotsan. Ibrohim as
salom hijrati ketidan hijrat qildi. Iroq, bobol, xoron, misr, yana nima bo'ldi? Falastinaga qaytdi.
sulton alayhissalom palastinaga kelganida, u kishiga lut alayhissalom kelib qo'shildi. Va bir qancha vaqtdan keyin ibrohim alayhissalom lutni alayhissalomni hisqi hujum bobida cho'qqiga chiqqan sadomxonbiga payg'ambar kuni yubordi. Bu hissani o'zini o'rnida kelganini gaplashamiz. Bu alohida mavzu hisoblanadi. Lut alayhissalom samudxonbiga qarab ketgandan keyin, palastinda ibrohim alayhissalom sora va soraning cho'risi hojar qolishdi.
ibrohim alayhissalom falastinda yashadi. Allohga da'vat qildi. Tijorat bilan shug'ullandi, shug'ullandi va juda ko'p moli dunyosi ziyoda bo'ldi. Ibrohim alayhissalom sakson besh sakson olti yoshlarga kelganda ham hali farzandi bo'lmaydi. Sakson besh ga kirgicha birorta farzandi bo'lgan emas. Ibrohim alayhissalomning farzandga muhtoj bo'lganligini ko'rgan hojar ona o'zini cho'risi hojarni ibrohim alayhissalomga xabiya qildi. Va ibrohim alayhissalom hojarga uylandi.
ibrohim alayhissalomga, sorona, hojarni o'zi hadya qilganiga qaramasdan, ayollarga bor xususiyat, ayollarda bor bo'lgan xususiyat, rashk qildi. Hattoki, men bilan hojarni bir yerda qo'ymang deb talab qildi. O'rinda sora hojarni yomon ko'rdi, unga yomonlik qilmoqchi bo'ldi, joniga qasd qil degan bir har xil bir rivoyatda saxiy bo'lmagan ma'lumotlar bor. Rashk o'rni bor.
lekin mana shu aytilmayotgan ishlar yo'q edi. Imom buxoriyda mana Rasululloh assalom hadislarida aytadi, sora hojarni bosgan tizlarini ko'rmaslik uchun, hojar etagi uzun nitoq, ko'ylak kiyib yurishligini talab qilardi. Ya'ni rashk qilishligi shu darajada ediki, ibrohim alayhissalomning oldiga bosib kelgan qadamini izini ham ko'rishiga nima qilmasdi, xohlamasdi. Mana shu narsaga erkaklar e'tibor berishi kerak bo'ladi. Agar mana shunday bir holatdagilar bo'lsa ichimizda.
Alloh taolo ibrohim alayhi sallomni ismoil bilan islantirdi. Hojolona ismoil alayhi sallomni tug'di. Va Alloh taolo tomondan ibrohim alayhi sallom sakson besh ga kirganda ko'rgan bitta yu bitta farzandi ismoilni onasi bilan makka degan, bakka degan vodiyda tashlab kelish deydi, vahisi nozik bo'ldi. Voy ibrohim allatiy vafot edik, mana qur'onni oyatini o'qidim. U shunday ibrohim ediki, vafo qilgan edi. Alloh taolo qanday buyruq bergan bo'lsa,
vafo qildi ibrohim alayhissalom. O'zini o'tga uloqtirayotganda, vafo qildi. Oilangni olib borib tashlab kelasan makka deganda, makkaga deganda, vafo qildi. Ibrohim alayhissalom safar qilganda, ana shu hamma ambiyolar minadigon, buroq degan otni minib safar qilar edi. Shuning uchun mashaqqat, vaqt degan muammo payg'ambar uchun bo'lgan emas safar qilgan edi. Lekin biror kishi bilan safar qilsa, har bitta payg'ambar oddiy odamdek safar qilar edi. Hoji ro'y ismoil bilan birga
taxal qilganligi uchun makkaga qarab, oddiy odamlar ham yo'lga chiqishdi. Keyinchalik ibrohim alayhissalom mana ismoil salomatida ziyoratiga chiqqanda, ana shu birov otini minib kela olgan bo'ldi. Ibrohim alayhissalom hojar onani va ismoilni faoliyat orasidagi na odam, na hayvon, na suv, hech narsa bo'lmagan bakka vodiysiga tashlab kelishiga qasd qildi va yetib kelishdi. O'tkazdi va orqasini qarab
jo'nab qoldi. Xojarona tushunmadi. E ibrohim, na odam, na hayron, na suv, hech narsa bo'lmagan joyga biz tashlab ketasizmi? Ibrohim alayhissalom javob bermadi. Xojar onam uni yumushatish uchun ko'nglida, axir bu yerda o'lib qolamiz u qolsak. Nimaga suyanish bo'lyapti bu yerda? Eriga suyanish bo'lyaptimi? Ya'ni siz bilan, biz bilan qolsangiz bitirib qolamiz, yoki ovqatimiz ko'p bo'lganda, nimalar
tirik qolardi. Agar siz tashlab ketsangiz, ovqatimiz tugab qolsa, siz ham ovqat ham bo'lmasa, o'lib qolamiz dedi. Ovqat bilan ibrohim aliyyosovimga suyanish bo'lmayaptimi? Qaraylik da, biz nimalarga ishonib yashayapmiz hayotdan. Nimalarga suyanib yashayapmiz? Ibrohim aliyyosovim hech ikkilanmasdan ketaverdi. Shunda hojior ona erini, payg'ambarligini bilar edi. Shunda bir chiroyli gapni aytdiki, bu gap, bu so'z ayollarga emas,
avvalambor erkaklarga dast bo'ladigan so'z bo'ldi. A Allohu anvar aka behadir? Yo'q dedi, Allohga yurgan shu ishni dedi. Ibrohim alayhi sallam hadir yo'q debdi. Xojo nima dedi? Izan langudayana. Unda Alloh zoyi qilmaydigan bo'lsa da. Shart orqaga qarab qoldi. Ibrohim alayhi sallam ketaverdi, xojo mana qolaverdi. Kimni quvvati yetadi bu gaplashishlikka?
bir kishi Alloh taolo deb buyruqini qilar ekan, kambag'al bo'lib qolishingdan, musibat yetishligidan, kasal bo'lib qolishingdan qo'rqmasin.
modomiki Alloh taolo deb buyruqini bajarishinglar qoyib bo'lib turar ekanmi? Yordamsiz kim? Alloh bo'ladi.
bu ayol kishi erkaklarga dast bo'la olgan so'zlar aytdi. Alloh unda bizni zoyir qilmas ekan.
Siz tavakkal qilib, Allohni rozi qiladigan bir ishga qo'l urib qo'ya beringlar-da. Alloh sizni yo'ldan qoldirmaydi degan.
musulmonlar, qaysi bir banda bizni rozi qilishli yo'liga qadam bosar ekan, albatta biz bizni rozi qiladigan yo'llarga uni nima qilib qo'yamiz? Hidoyat qilib qo'yamiz, boshlab qo'yamiz deydi. Demak yo'l bitta emas ekan, yo'llar deyapti Alloh taolo. Allohni rozi qilaman deb birinchi qadamni bosing, Alloh taolo o'zi yo'llab qo'yadi, o'zi o'rgatadi. Fattahullohi va yuallimukumulloh demadimi parvardigorimiz? Sizlar taqvo qilinglar, o'zini o'rgataman hamma yoqda demadimi? Musulmon odamni eng qattiq ishangan narsa bu parvard
bo'lishi kerak. Puli, dunyosi, tanish biri obro'si emas. Hali ko'ramiz. Ismoil a.S. Nima deydi? Hatto o'zidagi boshqa sifatga ishonmaydi. Parvardigorim bersa bo'ladi bu narsa deydi. Ibrohim a.S. Tavakkal, tavakkalchilarni ustozi bo'lgan. Shuning uchun haqiqiy musulmon ayollar erlarini jo'natyapti uylaridan, sahobiylar, qobilalar ayollari. E falonchini bolasi tirikchilikka chiqib ketayotganda ko'chaga. Biz bu dunyoda issiq sovuqqa, oshning to'g'riga kelganmiz.
biz lekin jahannamni o'tiga bir lahza ham chiday olmaymiz. Bizga halol pul olib keling. Agar xoram aralashtiradigan bo'lsangiz, olib kelmay qovuring, chidaymiz deyishgan. U saraq soliqinlarda ayollardan so'zini qaraylik ku, biznikilarda qaraylik. Spiska beriladi. Shu paytda saxoba ayollarini eslaymiz gapini. Ular qanaqa ayollar bo'lganga ekan deb havas qilgan paytimizda,
o'zimizni kimligimizni o'ylab qo'yaylik. Ular sahobalarda ayollari edi ular. Bular bizlarni ayollarimiz. O'zimizga mos. Xojar onani holiga e'tibor beraylik. Idan la yudayam Alloh. Alloh demak unda biz nima qilmas ekan? Tashlab qo'ymas ekan. Xuddi bor xonani narigida turibdi yu, ko'rsatib qo'yildi. Ibrohim ketgandan keyin sen olasan deganda ko'rib, qo'li bilan
ko'rganda ishondi. Nimaga ishondi? Robbisini nasiya va'dasiga. Sahobiylar cho'ntagidagi naqd puliga ishongandan ko'ra, parvardigorini nasiya va'dasiga ko'proq ishonishgan ekan.
hozir mana ismoil a.S.Ni, mana emiziylik bolasini oldiga qaytdi. Bir muddat turishdi, suv tugadi, yemoq tugadi. Ismoil a.S. Mana shu emiziylik bola yig'lashni boshladi. Ayol kishi yig'lagan bolasini xoligacha qachon toqat qila olmaydi.
bakka, hech qanday vodi yo'q. Mana endi tavakkal qildi, nima qildi? Qoldi. Ha bitta o'nta odam o'tib qolar. Bu karvon yo'li edi u. Ana shu yomonlik savdoga olardi, shomga ketishdagi yo'li edi. Bakka vodiysi edi. O'tib qolar. Bir gap bo'lar, yo'q, bir gap bo'ladi demagan. Allohni aytgani bo'ladi deyishgan. Alloh taolo ni va'dasiga ishongan va menga tavakkal alallohi fahvahasi buhu. Kim? Allohga suyansa, Allohga o'zini g'amini topshirsa,
bu bandani ishi Allohni zimmasidagi oyatga, ikkita ko'zini ko'rib turganiga qanday ishangan bo'lsa, shunday ishangan ular.
biz bilan ularni farqi shunda. O'shaning uchun ularni duosi shart shart ijobat bo'lavergan. Endi hojabani payg'ambar bo'lmasdan turib Allohga shunaqa tavakkal qilibdimi, mukofoti ko'ngli qanaqa bo'ldi? Bolasi yig'ladi. Suv qidirdi, yemoli qidirdi, yaqinroq bo'lgan, bolasiga turgan joyga yaqinroq bo'lgan fevalikka chiqdi. Ati nima edi u yerda? Safo edi. Yugurib chiqdi. U yoq bu yoq
biz bilan ularni farqi shunda. O'shaning uchun ularni duosi shart shart ijobat bo'lavergan. Endi hojibani payg'ambar bo'lmasdan turib Allohga shunaqa tavakkal qilibdimi, mukofoti ko'ngli qanaqa bo'ldi? Bolasi yig'ladi. Suv qidirdi, yemoli qidirdi, yaqinroq bo'lgan, bolasini turgan joyga yaqinroq bo'lgan tevarakka chiqdi. Atini nima aytyapti? Safo edi. Yugurib chiqdi. U yoq bu yoqqa qaradi. Hech narsa yo'q. Bolasini oldiga qaytib bordi. Namdavog'dagi uzoqroq bo'lgan masofaga bordi. Nima ayty
da? Marveyda. Yetti marta borib keldi. Endi e'tibor beraylik. Allohga tavakkal qilib qo'ydim. Beradi endi, o'tirmayapti. Nima qilyapti? Ana, yashanglar. Alloh bersa, buloq yodirtirib, cho'ntakka qo'l solib olib, yotib ololmaydi akalar. Musulmonlar nima qilish kerak? To'g'rini yayib qo'yish kerak dengizga balochi. Keyin nima deyish kerak? Shunaqa, chiqmadimi demak, yozmadi. Chiqibdimi? Siz sabab bo'lasiz xolos. Lekin harakat qilmasdan keyin
sizni berib qo'yishga qodim borib yubordingizmi? Lekin Alloh taolo sabab bo'lishimizni xohlayapti.
hikoyat Allohdan deb yotib ololmaydi, to'g'ri munosabat qilibdi ba'zi birodalarimiz. Banda birinchi qadam tashlash kerak Alloh tomonga qarab turib. Bir qadam tashlasa, Alloh taolo ikki qadam tashlayman dedi. Banda ming tomon qarab yursa, men yuguraman dedi. So'ngra buni yaxshi ko'rib qolaman bandami dedi. Cho'rayotgan ko'zi ham o'zim bo'laman, gapirayotgan tili, ushaydigan qo'li ham o'zim bo'laman dedi. Hozir ana sabab tiqib
hidoyat obodimda yota ololmaydi, to'g'ri munosabat qilibdi ba'zi birodarlarimiz. Banda birinchi qadam tashlash kerak, Alloh tomonga qarab turadi. Bir qadam tashlasa, Allohga ikki qadam tashlayman dedi. Banda ming tomonga qarab yursa, men yuguraman dedi. So'ng yaxshi ko'rib qolaman bandani dedi. Cho'g'roq degan ko'zi ham uzun bo'laman, gapirayotgan tili, ushaydigan qo'li ham uzun bo'laman dedi. Hozir ana sabab tiqib qo'ydi. Yetti marta borib kelgandi da, qulog'iga bir ovoz eshitildi, maravaga yetganda. Jim dedi. Jim. Hech kim
nimaga bunaqa so'ragansan, srazu Alloh beryapti yu, bizkich o'zimiz ketyapti.
zam, zam ya'ni sekin sekin deb turib to'xtatib qo'ydi. Rasululloh assalomdan saqiy hadislarda keladi, ismoilni onasini Alloh rahmat qilsin. Agar suvni to'xtatib qo'ymaganida daryo bo'lib oqardi deydi. Ya'ni suvga bo'lgan hirsidan yaylib turib, endi ololmay qolmay degan maqsadda nima qildi? Suvni bo'yni sindirib qo'ymadimi hojaro naga? O'sha zamni to'xtatuvdi, to'xtab qoldi o'sha holatda. Zam zam, mana hajga borganlari ko'pchilik bor.
bu yerda ishdinglar a? Bu yerda zan zan ichmagan odamni o'zi yo'q. Materialniy his qilib ko'rdinglarmi? Ana akalar, Allohga tavakkal qilgan g'amdasini, Allohga tavakkal qilgan el, na qalqonni, na qalqonni g'amini yer deydi. U mehnatini qiladi, ketmonini chopadi, mashinasi minadi, do'konni ochib qo'yadi, lekin natija nima qilmaydi? Ana mo'minda xotirjam hayotini siri.
ikkalasi ichishdi, omon qolishdi. Hali atrofda hech kim yo'q edi. Mana zamzam suv r.A. Hadislarda keladi. Ovqat yeyman degan odam uchun, ovqat o'rnida qona to'yg'izadi, ma'nosi. Chanqagan odamga issiq chanqoq, uni qoldiradi. Kasal odam issiq nima bo'ladi? Ajga borganlar yaxshi glazlari, suv ichib qoningizdan oshganini bilmaysiz. Shunday emasmi? Vodoprovod suvdan ikki spakani tushib qoladigan odam, qonni og'riydigan odam, boring
ichgan yotib olib, lekin nima olmagan? Murojaat emasmi bu? Bitta ayol kishiga, payg'ambar emas u ayol. Oddiy bir zaifa ayol, lekin Allohga tavakkal qilgani uchun o'zi nima qildi? Zoyi qilmadimi? Nima degan edi? Alloh bizni zoyi qilmaydi deganmidi? Zoyi qildimi? Endi ana shu bakka degan vodiyda suv paydo bo'lgandan keyin qushlar kelishni boshladi uyiga. Ana shu vaqtda
mana arablarda asl vatani yamani hisoblanadi. Asli arablarda vatani yamani hisoblanadi. Juda katta arab xabilarida yamanda yashar edi. Yamandagi suv to'g'oni yorilib ketadi. Damba deymizmi biz? Suv yo'q bo'lib qolganligidan ana shu joyda yashaydigan arablar suv qidirib arab jazirasi bo'lib tarqagan bo'ladi. Ularda xotirada jurxum xabirasi ham arab jazirasida suv qidirib yurgan bo'ladi.
jurqun savdogar xalq bo'lganligi uchun yamandan shomga, tijorat kaloni bilan borib kelganligi uchun, bakka vodiysidan o'tadigan yo'lni bilishar edi.
ana shu bakkaga yaqinlashganda, vodiyning ustida qushlar uchayotganligini ko'rishdi. Buni bir sababi bor dedida, havol olib kelishdiki odamni yo'natishdi. Suv borligini xabari keldi.
kelsa, emiziylik bola bilan ayol kishi o'tiribdi.
qilib qo'yganingdan hozir gaplashamiz. Haq, agar haqini to'lasanglar, ichib yuboringlar dedi. Quruq joydan bitta shahar yoki qishloq paydo bo'lsa, shu qishloqni yoki shaharni malakasiga aylantirib qo'ymadimi hojaro mani? Loyihmidi? Loyihmidi. Chunki g'am qilmagan edi da. Nima bo'larkin demagan edi bizga o'xshab. Allohda aytgani bo'ladi. Alloh deb yurib, Alloh rozi bo'ladimi shu ishni qilsam, tamom.
bir kunda o'zida bitta shaharda malakasiga aylanib qoldi. Suvni bemasa, jumhum qabilasi mana oliyjanob mard mag'rur qovun edi. Unaqa to'nab ketish deydi, qaroqchilik qilish deydi, yo'tursak qilish deydi, bular yomon ko'rishardi. Mana ismoil alayhissalom katta bo'lib mana shu jumhum qabilasiga aralashib yashadi. Ular bilan mana yoshligini o'tkazdi, uylandi, ulardan nutqni o'rgandi. Hattoki
arab tilida fasohat bilan so'zlashdik da, ismoil aleyhisselom eng chiroyli notiq bo'ldi.
Rasululloh saviyysi alamni tildagi fasohiyati ham mana shu bobolar bo'lgan ismoil aleyhisselomdan hisoblanadi.
ismoil mana shu yerda aytishicha bir tarix yana bir aqli kelib qo'yamiz. Ismoil alayhissalom jurxum qabilasiga aralash kuchi bo'lgan davrdagi arablar arab ariba deyiladi. Ya'ni aralashmagan boshqa xalqlarga, soq arablar deyiladi. Endi ismoil alayhissalomdan keyingi arablar arab musta'riba. Endi boshqa xalqlar bilan nima bo'lgan? Aralashgan deyiladi. Mana butun boshli qabila besh yuz tadir, ikki ming tadir, o'n ming tadir kelib,
bitta zaifa ayoldan suvni nima qilyapti?
saysam besh ga kirganda topgan bitta bolasini qo'yib ketyapti, yig'ilyapti robbosiga. Alloh sinyapti ibrohim alayhissalomni. Qani, bolani berdim. Nima qilasan? Menmi qalbingda? Birinchi o'rinda? Yoki bolangmi? Olib borib tashlab ketyapti, tushun, tashlab ketyapti. Endi tashlab ketib turib, Alloh deb buyurib, bajarib turib, xizmatini haqqini so'rayapti. Nima deyapti? Astag'ibilloh robbana inni askam tum indhuri yeti biyodin g'oyidi deydi.
darayin endi bayt ekan muharram. Parvadigoro, men zurriyotimdan bittasini, zurriyotimdan seni muqaddas bo'lgan uyingni oldiga qo'yib ketyapman dedi. Fajal aqidatan minannasi tahlilayhim. Qarang, nimadir so'rayapti parvadigor. Bolamni qo'yib ketyapman, oilamni. Endi odamlarni qalbini yumshoq qilgin deyapti. Demak sir nimada ekan? Bu duoni ikkita narsa bor.
hali hech kim yo'q u yerda. Bu duo bilan odamlar kelsin deyapti. E'tibor beringlar, primroq bo'lmayapti bu narsa. Bitta duo bilan ikkita narsani so'rayapti. Odamlarni qalbini yumshoq qil degani, odamlar avval kelsin deganimi? Biz shunaqa duo qila olamizmi? Yo'q, biz aytdik ku o'tgan safar, rangini ham bilamiz bizga kerak narsani. Yilini ham bilamiz, qadamligini ham, hamma yoqda suvini yoki uchastkasini ham bilamiz sotigini. Biz aniq bilamiz bizga nima kerakligini. Bular bilmagan ekan o'ziga nima kerakligini. Rabbisi bilishini bilgan e
urug'imdan bittasini tashlab ketyapman shu yerga, odamlarni qalbini mehribon qilgin. Bu shaharni tinchlik, omonlik shahri qilgin va shahar ahlini xilma xil mevalar bilan nima qilgin? Rislantirgin dedi. O'shaning uchun jilg'im qabilasi kelib turib, nima deyapman u kishidan? Suvdan issak ma'lummi demayaptimi? Nima bo'larkin endi, bo'ri mo'ri bordur, ilon chayon bordur, qaroqchilar bordur, nima bo'larkin demayapti.
parvodgor, men sen aytgan ishni qildim. Seni buyruqiga itoat etdim. Qiyin bo'lsa ham qildim. Endi o'zingiz haqla endi ularni.
bolangizni maktabga jo'natyapti, katta yo'ldan o'tishi bor. Uzoq tajovutga akangiz o'yib ketib ketyapti. Riskovat qilyapsiz, ma'lum bir mol o'zingizni yo'lga chiqarib. Chiqarib yubordingiz. Sababni qildingiz qo'ldan kelgancha. Endi g'am qilmang u yog'ini. Parvardigor, men qo'limdan kelganicha ishonchli odamga berdim pulni. Kerak tovarni aytdim vaqtida. Mol aqlim yetganicha ishni qildim, endi natijasi kimni qo'lida? Tavakkal degandan keyin birodarlar g'am qilib bo'lmaydi. Nima bo'ldi keyin bolam, shu mashina yo
o'tirib oldimikin desamman degan gap ketmaydi. U tavakkal bo'lmaydi. Tavakkal degani chiqarib tashlashmagan degani.
Rasulullohga bir saloh ataylik. Allohimiz sollih ala saidina muhammad. Aytaringlar. Allohimiz sollih ala saidina muhammad.
demak tushundik, nimaga qavm kelib, nima qildi?
odil degan rivoyat bor. Ikkalasi ham shahri. Ana shu qovayt, ana shu asos fundamenti usti ibrohim bilan ismoil esa nima qilishgan? Uy qurgan. Alloh taolo mana oliy ma'lumot so'rasida aytadi, inna avvala baytin vudrali nasiyalar la revi bakkati muborakim va huquqdan lila alamin. Insonlar ibodat qilishliklari uchun qurilgan uyning eng birinchisi muborak, bakka vodiysida. Makka emas, bakka vodiysida. Olimlar uchun hidoyat bo'lgan joyda.
qurildi deyildi. Demak ibrohim alayhissalom gacha shis ibnu odam qurgandi ka'batulloda. To'fon bo'lganda nuh alayhissalom davrida rivoyatlar bor, farishtalar osmonga ko'tarib ochib chiqib ketdi. Baytul ma'mur. Hadislar bor. Baytul ma'murni har kuni yetmish mingta farishta ziyorat qiladi. Ka'batulloda qop ustida turadi. Hali bir marta kelgan farishta ikki marta kelishini imkonini topa olmagan deyiladi. Qancha vaqt o'tdi? Alloh biladi. Va qancha farishta keldi?
Alloh biladi.
astag'iddin billah, robbana inni askantu min zuriyati, bi vodin g'oyiliding zar ayn aynida baytikal muharram. Robbana liyuqi mus'ola fajal aqidatan minan nasibahu ilayhim, vorzuqum minatuh samarotilalahunga shukrun. Parvati yorim meni zurriyotimdan seni hech qanday kimtikin bo'lmagan joyga.
qojiza bo'lgan, muqaddas bo'lgan uyni oldiga qo'yib ketyapman. Nima uchun? Namoz o'qishliklari uchun. Shartni ko'ring. Yeb ichib yotsang, mazza qilsang shu emas. Namoz o'qishlik uchun. Parvardigori odamlarni qalbini ularga yumshoq qilgan va xilma xil mebarotini silantirgan, shoyad, shukur keltiruvchi bo'lishsa. Hajga borgan birodarlarimiz, haj sifatida bormang. Ana shu meva shevani hammasini ko'rdinglarmi? Makkada biror bir dehqonchilik ekin tiking bo'ladi,
nima? Qayoqdan kelyapti? Biz hozir bu yigirma yigirma birinchi asrda yashab, mashina samolyot olib boryapti deymiz. Ha bu mashina samolyot bo'lmaganda ham bu masala berilmagan, bormagan. Nimani sharobati? Ibrohim alayhissalomning tavakkalini va duosini sharobati. Kunlar o'tdi. Ismoil alayhissalom juhon va Rasululloh edi. Ibrohim alayhissalom bir, ikki yoki bir necha marta yiliga ziyorat qilib ketar edi. Ana shu
ziyolatlarini birida bir buyug'ingiz sodir bo'ldi. Makkani tashqarisiga kelib dam olayotgan paytida, ibrohim alayhissalom tush ko'rdi. Tushida o'g'rini so'yayotganligini ko'rdi. Bu shunday imtihon ediki, inson bolasini hech qaysiga bunaqa sinov kelmagan edi. Har bitta odam tusha orisa dunyodagi eng katta oriq tush deydi. Bir odamni farzandi o'tsa, eng katta musibat shu deydi. Bir odam moli dunyo
rostdan aytsa, har bitta odam o'zini dardini, musibatini buyuk musibat deb biladi. Shunday emasmi? Lekin ibrohim alayhissalomni boshiga kelgan bu ishni Alloh taolo aytyapti, inna hada lahual bala ul mubin. Mana shu ish deydi, ochiq balo edi deb. Kim aytyapti? Ibrohim alayhissalom kelgan bu imtihon qaytib odam bolasiga, undan burunar, undan keyin ham kelgani yo'q. Shuncha Alloh aytyapti, vo ibrohim alladiy vafaa. U vafo qilgan ibrohim ila deyapti. U javob beradi.
nima gapiga deyapti.
ibrohim alayhissalom tushishiga shayton kelmasligini yaxshi bilar edi. Payg'ambalarni tushishi Alloh tomonidan buyruq ekanligini yaxshi bilar edi va mana shu buyruqni bajarishlikka ikkilanmasdan, taraddudlanmasdan chertdi.
hozir bir yarim soat bo'lib qoldi vaqtimiz, sal bir qimirlab yuborsanglar, ko'zi havo aralashayotgan birodarlar nasiga so'rab qolishdi. Sal bir qimirlab yuboraylik da. Soloh ala rasulillah. Allohu akbar, assalomu alaykum, assalomu alaykum, va alaykum assalom, va alaykum assalom. O'sha derazalarni ham ochib yuborsanglar, yaxshi bo'ladi. Bugun ana shu xitoynomasidan bir besh olti ming
o'n daqiqa sal o'tkazib yuborayapmiz, shunga o'zinglarni tayyorlab o'tirasizlar. Toki ana shu vaqtni qilib qolib turib, haligi tog'oratga bir chiqish kerak bo'lsa, bemalol birodarlar. Men ham soatga qarab bo'g'ilmaydi.
farzandi sayga yetganda deydi. Say bu ana shu ota onaga yoniga kirib qolgan payti. Bolg'ona berdingiz, bolg'ona bergan. Kulishlar berdingiz, kulishlar bergan. Yana bu choliga yarab qolgan payti. Haligi o'n yoshlarigacha yoki to'qqiz yoshlarigacha sarflagansiz, yedirgansiz, yana nima qilyapti bitta bitta? Qayta ekan payti. O'n, to'qqiz yoki o'n bir yoshi. Yana u nechta edi o'g'lim?
ibrohim alayhissalom deb aytib qo'yiladi. Yigirma besh tadan o'g'ilga o'rgatuvdi. Sakson besh ga kirganda bir dona bola ko'rgandimi? Bu qanaqa bola bo'lishi kerak edi? Alloh taolo soy degan buyruqni ishora qildi Alloh taolo. Vahiy qilib, ochiq jahl alayhissalom ham tushmadi. Ishora qildi. Lekin ibrohim alayhissalomga tushunyapmiz, kifoya qildi. Qaysinimiz qila olamiz, agar mol mulkingni Alloh yo'g'i sadaqa qilib yubor desa? Kim qila oladi, farzandingni olib chiqib soy desa? Kim qila oladi buni?
kishini iymoniga qarab imtihon uchiradi. Shunday bir so'zlar bor islomda. Iymoniga qarab imtihon keladi. Demak ibrohim alayhissalomning iymoni emna ibrohim akani umma. Ibrohim bitta o'zi ummat edi deydi. Bitta o'zi bo'lgan, ummat bo'lgan. Demak imtihonda ham qanaqasi kelgan? Eng oxiri kelgan. Shuning uchun biz vahima qilmaylik. Bizga Alloh o'ligini so'yib, moli dunyoni xudodan sadaqa qilyapti demaydi, chunki biz ko'tara olmaymiz buni bir odamlar. La yujaliullohu nafsani inla.
bu soha, Alloh insonni toqati ko'tarmaydigan narsaga hech qachon, buyurgan emas, taklif qilgan emas. Shu besh mara namoz o'qib olsa ham katta gap. Ko'zimizni o'tib ketyapti turib yerga olib olsa ham katta gap. Demak, bizni imnomizni imtihonidan kelayotgan imtihondan bilsak bo'laveradi kimligimizni. Narximizni birodalar. Ibrohim alayhissalom o'g'liga keldi oldiga, aytdi, ey o'g'ilcham dedi, men sizni tushimda so'rayotganligimni ko'rdim. Nima deysiz shunga dedi. Shu o'rnichi muloqot.
xudo xohlasa bor. Ha nimaga maslahat solyapmiz? Otasi emas edi yu u. Ha u qilayotganda kelib turib shunday so'yib qo'ysa, Allohni buyruqini bajargan bolamidi? Ish pishamidi? Yana kimdan so'rayapti? Imtihonni ko'ryapmizmi birodarlar? Biz hozir bir kayfiyatimiz shoh shekilli tabassum qilib o'tiribmiz u, jinni bir mulohaza qiladigan bo'lsa, yig'laydigan narsa bu. Tasavvur qiling, yaxshi ko'rgan bolangizga Alloh sizga shunday buyruq bersaki, so'rasa bolangiz.
berib yubor demayapti, ehtimol yashab ketadi bir biriga da. Tashlab ket demayapti, ey salom al quloq, qo'ling bilan so'y deyapti Alloh. Kim ko'tariladi buni? Kishini iymoniga qarab imtihon kelmaydimi? Agar tijoratingizda yolg'on gapirmasdan savdo qilishning sharti kerak ekan bo'lsa, demak toqatingizni ko'tarar ekan, Alloh shuni qo'yyapti. Qani? Ol, chidamasiding. Besh ma'lumotga chidamasiding, gapirib qolding. Bu imon shunaqa ekanki, musulmon.
nima bo'lib turish kerak? Savol bo'ladi da, ro'yxatdan. Imoni bugungi holati kechagi holatidan yaxshi bo'lishi kerak. Ertangi holati bugungisidan yaxshi bo'lishi kerak. Nima bo'lib turish kerak? Namoz o'qishlik musibatida, qiyinida, mustahkam qilishlik. Ha xudoga shukur, namoz o'qigan bo'lib qoldingiz. Narx ko'nikdi. Bu yerda to'xtalmaydi. Yana bir qadam bosiladi. Kechasi turib namoz o'qishiga odatlash kerak. Unga ham o'rgatdingiz. Unga ham ko'nikdi. Endi imtihon emas u. Organizm nima bo'ldi? Ko'rinib oldi. Ko'zni t
keyingisiga o'tish kerak, musulmon ham turmasligi kerak joyida. Shuning uchun rostini aytdi, mo'minda bugungi kuni kecha ilaqa bo'lmasligi kerak. Ertangi kuni ham bu yil ilaqa bo'lmasligi kerak. Nima gap maslahat qildi? Xulosa shuki, birodarlar. Musulmon ota savob kirishlikda farzandini ham sherik bo'lishingni xohlayapti. Buyruq kimga buyurilgan edi? Ibrohim alayhissalomga buyurilgan edi.
ya'ni men shu ishni qilmoqchiman, savobga sherik bo'lasimi deyapti. Xola ya abatif al mat'i umar. Satajiduni inshaallohu meni savol bering. Parvardigor, Allohni marhamati bo'lsin bu kishilarga. Otajon dedi, buyurilgan ishni qiling dedi. Inshaalloh meni savobimlardan topasiz dedi. O'zida bor bo'lgan sifat,
sabr degan sifatni men gap yo'q chidab beraman demayapti. Nima deyapti? Alloh xohlasa, sabr ekanligimni ko'rasiz deyapti. Biz ana bilamiz, uyda turib gap beraman senga. Bo'ldi javob, men. Men aytdim, znachit nima bo'ladi? Bo'ladi. U cho'ntagidagi puli, bilagidagi quvvatiga emas, o'zida bor bo'lgan sabr degan sifatni ham Alloh bermasa, bo'lmaydi. Inshaalloh, meni sabrligimni ko'rasiz demadimi?
paymada, ulamol aytadi, Alloh bilan bo'lgan odobni mukammal cho'qqisi, ko'rinishi bor deyiladi. Hatto inson o'zidagi sabr degan sifatda kimga nisbatlayapti? Alloh bo'lmasa biz bitta tupurugimizni ham yuta olmaymiz, akalar. Tushundingmi? Tupurugimizni yuta olmaymiz. Endi nimalarga suyanib, nimalarga ishonib, nimalarda g'am qilib yashayapmiz? Aytdik, suhbatni boshida, Alloh imonni beribdi, olib qo'yishi ham mumkin, akami? Birodaro shukur.
shuning uchun qilaylik imonga. Ibrohim alayhissalom o'g'liga aytgani yo'q edi. Menga jabro'ul vahiy qildi, olib keldi, demadi. Tush ko'rdim dedi. Tushimda so'yayotganini ko'rdim dedi. Endi qarang, bu sher bo'lgan ibrohim alayhissalomda bolasi nima bo'ladi? Sher bo'ladi da. E, dada, to'xtang. Ha bu ochiq vahiy kelmabdi yu. Ha bu tush ekan da, bir basillab qolgan endi ustida, demagan ekan.
keyin bir jabroil ochiq, aniq vahim olib kelsin, keyin gaplashaylik demagan ekan. Chunki otasi ikkilanmadimi? Bunaqa otani bolasi ham bo'lmaydi. O'shaning uchun hech urib ketgurdi bolasi. Undoq bo'lsang, bundoq bo'lsa endi bolalarimizni bir itoq malomat qilayotgan paytimizda jiddiy insof qilaylik. Uch nutrlik bankaga yong'oq bilan to'g'rissangiz nima to'ladi? Uch nutr yong'oq bo'ladi. Xohini tashlasangiz uch nutr. Endi nimani tashlayapmiz biz?
bolalarimizni, xalqumiga, ruhoniya tegar. Nima bilan to'lg'izyapmiz? O'shaning uchun aytyapti sahrolar davlatlari, biz dunyoda sust sog'lig'i chidaymiz, lekin qorong'i luqmi olib kelmaydi, jahannamga chidamaymiz deyapti. Biz olib borsanglar bo'ldi. Tushunding emasmi? Birovning haqqi, u teshib chiqishligi, subhanalloh, o'zi birovning haqqini yeyishdan, teshib chiqishdan qo'rqib tiyilamiz. Tushunding emasmi? Va teshib chiqadi.
deymiz, o'sha teshib chiqmasin deb nima qilamiz? Ubrada haqqini yemaymiz. Yo'q akalar, Allohni qo'rqitib yeymaslik kerak emasmi ubrada haqqini?
uf. Asxobil kaxta aytib berdi menigini. Zulxodlarni aytib ber va ruh haqida aytib ber dedi. Rost bo'lma dedi. Ertaga kelinglar, ertaga gapiraman dedi. Nima bo'ldi? Vahiy to'xtab qoldimi? Nima demoq orqasidan? Vola taquvlanna lishayin inniy farinu dalika g'odab, illa angasha Alloh, vodiku robbaka ila nasib. Esimizdan chiqarib qo'yamiz ekanda, chunki payg'ambarimizga
deyapti, esdan chiqarib qo'ysangiz zikr qiling deyapti. Demak inson esdan chiqarib qo'yar ekan. Biror ishni qilmoqchi bo'lsangiz, ey muhammad alayhi assalom, ertaga menga qilaman demang, agar Alloh xohlasa shunday bo'ladi deng. Parvardigoringizni zikr qiling agar esdan chiqarib qo'ysangiz dedi. Kishi doim zikrda bo'lishingiz kerak. Doim Allohga suyanishligi kerak. Ota bola buyruqni bajarishi kerak deyishdi. Ismoil alayhi assalom. Mana shu narsalar sal odob bilan ishlasa yaxshi bo'ladi bir odamlar.
buyruq ibrohim alayhissalomga bo'lgan edi. Lekin buyruqni bajarishlikda o'g'lini ismoilni ehtimolini qarang. Otajon dedi, meni so'yayotgan paytingizda ko'zimni yerga qarating dedi. Toki ko'zim ko'ziga tushib ketib, otali mehrizni meni so'yishlikdan, Allohni buyruqni bajarishlikdan to'sib qo'ymasin. Buyruq kimga bo'lgan edi? Ibrohimga, o'zi indamay turgani ham yetadi, o'zi demay deb.
bilmayapti. Parvardigoriga otasi osiy bo'lishligidan ehtiyot bo'lyapti. Yuzimni yerga qarating deyapti. Ko'zim ko'ziga tushdi, meni to'xtab qolmang so'yishimdan.
haqiqatdan ismoil aleyhi salomni oyoq qo'lini bog'lab, yeriga yotqizdi. Yotqizdi va pishog'ini tomog'iga qo'yib tortdi.
falamma aslama va tallahul iljabin peshanasini yerga qo'ygandan keyin, pishog'i tortgandan keyin, kesmadi.
otajon, qattiqroq bosing, shu jiyaviy dedi. Uchini sayin dedi. Saymadi. Akalar, o't kuydirmaydi. Pishog' kesmaydi. Biroq vahima qilib qo'rqitsa, uni bu suyavatsizga yetmaydi.
prosta yomonlikni ravo ko'rsa, Alloh xohlamasa bo'lmaydi. Abdulloh ibn abbosda o'n yashar bolani payg'ambarimiz, otni orqasidan uch yashirib olib baraka aytyapti. E bolam deyapti. So'ransangiz Allohdan so'rang deyapti. Suyansangiz Allohdan sizga suyaning. Yordam so'rasam Allohni o'ziga iltijo qiling, biling deydi. Butun ummat deydi. Sizga yomonlik qilaman deb jamlanib turgan bo'lsa, hech narsa qilolmaydi ular, agar Alloh xohlamagan bo'lsa. Va biling butun ummat sizga yaxshilik qilaman deb tursa, xursand bo'ladi.
bo'lib ketmang deydi. Ko'nglimiz tog' bo'lib ketadi yu biror ikkita narsani va'da qilib qo'ysa.
olmoqda deymiz u, sen bilan bo'lmaganimda shunaqa bo'lmas edi deymiz. Yaxshi ham sening gapingga kirganim, yaxshi ham anaqa qilib qo'yganim, birodarlar, o'zimizga to'ngamayapmizmi bu narsani? Pichaq kesmaydi, o't kuydirmaydi. Enabolar solson bo'lib ko'chada qolmaydi, agar Alloh xohlamasin. Hech kim xor qila olmaydi, hech kim aziz qila olmaydi.
agar Alloh xohlamasa. Alam man aslama va tallaha min jabin. U ikkovi taslim bo'lib, musulmon bo'lgach deyapti Alloh. I nima ular musulmonmasmidi ovoz? Musulmon edi. Lekin mana shu ishdan keyin ularni imtihon qilishiga hozir qolmadi. Bu jonini ayamayapti, bu bolasini ayamayapti. Demak, bundan ortiq imtihon bo'lmaydi. O'zini bolasini sovchilik darajasiga boryaptimi, parvardigorni rozini yegan. Boshqa imtihonni kelib berdi. O'shaning uchun pichoqqa ketdi.
kesmadi yu. Kesganda nima bo'lardi? Go'sht bo'lardi, qon bo'lardi, suyagi bo'lardi. Allohga buni keragi bormidi? Allohga bu ikkala bandasidan taqvo kerak edi. Shuni bilmoqchi edi. Bandalar nima qildi bu ikkalasi? Zohir qilishdi. Ko'rsatishdi. Taslimda Alloh taolo ko'rdi bulardan. Mukofotni qarang. Fanada ina huayya ibrohim qodisoddaxta ruya inva inna katalika nazil muhsinim. Unga nizo qilindi. Farzandgor nizo qildi.
e ibrohim, tushishingizni amalga oshirdingiz. Inna aka rad aka nadzin muhsinim, inna hadalahu al bala ul mubiyin. Biz muhsin bo'lgan bandalarimizni mana shunday mukofotlaymiz. Albatta bu ibrohimni sinalgan mana shu imtihon ochiq balo edi deyapti Alloh. Shu balodan ham o'tdi. Endi boshqa bundan ortiq imtihon bo'lmaydi. O'zingni qurbon qildi deganda nima qildi? Bolangni so'y deganda nima qildi? So'ydi.
eng katta imtihon, ochiq balo, buyuk sinov shu edi. Agar Alloh buyursa, moli dunyoni hammasini ifoq qilib yubordi, kim qola oladi? Agar farzandingni xudo qil desa chi, agar bu bola sakson beshta yilda ko'rilgan bitta balo bo'lsa chi, agar Alloh shu bolani qo'ling bilan so'y desa chi, kim chidoladi bunga? Ibrohim xalilulloh chidadi. Itto xudo Alloh ibrohim, xolila dedi Alloh. Alloh ibrohimni nima qildi? Do'st qilib tanlab yubordi. Ibrohim Allohni
do'stim degani yo'q. Alloh taolo oldi. Halilu rahman. Qancha son sanoqsiz odamlar kelib ketyapti, shundan bitta ibrohimni nima deyapti? Meni do'stim deyapti. Subhanalloh. Allohni do'sti. Shunga lol bo'lgan u kishi. Yana bu buyruq qanaqa edi? Pryamoy vahiy bilan kelgandimi? Nima bo'ldi? Ishora bo'lgandi. Ishora bo'lgandi. Demak vahiy bo'lganda ham bajarardi. Chunki ishora bo'lganda bajaryaptimi?
men endi bir pish ko'rib qopman, bir donni ko'rgan bolamni soya nomi, degani yo'q biroda.
ibrohim o'tga tashlanganda vafo qildi. O'g'limni qurbon qilganda vafo qildi. Alloh shuni yuqilishida vafo qildi. Moli dunyosini vafo qildi. Ibrohim aleyhisselam boy bo'lgan. Ba'zi viloyatlarda, endi Allohi alam qo'ylarini haydaydigan iti o'n ikki mingta bo'lgan ekan. Iti qo'y emas.
bo'ynida besh kilolik tillardan hal qilib bo'lgan ekan, rivoyatlar bor ekan. Lekin nima bo'lganda ham, qo'lida dunyosi ko'p bo'lgan. Bu dunyosi Allohga ibodat qilishida nima qilmagan? Ha, subhanalloh. Qiyomatga borganda bir odam, men puling ko'p edi desa, ibrohim alayhissalom, sulivan alayhissalom pesh qilinarkan. Shunchami puling ko'p edi? To's bo'ldi yu buni ibodati. A men kasar edim desa, Alloh taolo, ayyu alayhissalom pesh qilarkan. O'n sakkiz yil qurt yeganmidi badaningni? Shunda ham bir marta shifo berdi deb so'ramagan ay
hamday to'g'ri keladi.
tabaqasidan. Sohabalarda qarasangiz ham hamma tabaqasi bor. Demak hech kimga Allohning huzuridan bo'lmaydi. Fanada inaxu beth, fada inaxu bezibihina adin. Buyuk bir qurbon edi, unga fido qildik, berdik. Osmondan ovozi shildi. Ibrohim alayhissalom qaridi, jabroil bir qo'chqordagi taraf kerak ekanligini ko'rdi. Abdulloh inobosidan vafot qilinadi. Qo'chqor jannatda qirq yil boqilgan edi.
rangi oqidi. Ko'zlari keng va shoxlari borildi.
ibn al zabihayn, ikkita qurbonlikni bolasi deyilganda muhammad asror nazar qilinadi. Birinchi otasi ismoil asror qurbonlik qilindi, qoldi. Abdulmutolib o'g'li abdulloh tanishi oxiriga tug'ilayotgan bolami qurbonlik qilaman deb niyat qilib qo'ydi. Tug'ilganda, bu fikrdan qatib yuzta tuyani so'ydi. Ikkita otasi qurbonlikka atalayapti payg'ambar assalamu alayhi vasallamdan. Ismoil alayhi assalom Allohga mana shunday xabiyat qurbonlik qilindi. Musulmonlarning
yilda bir hajga to'planib, ka'batulla atrofida qurbonlik qilishligini ma'nosi, chunki parvardigori, biz ana shu seni do'sting bo'lgan ibrohimni yo'lidamiz. Ya'ni o'zini o'g'lini so'lishingdan ham, seni rozi bo'lishing yo'lida, o'zini o'g'lini so'lishingdan ham to'xtamagan bandim, ibrohimni yo'lidamiz. Parvardigori, bizlarni ibrohim alayhissalomning millatida yashashni keyin muvaffaq qilding.
va ana shu millatda jonimizni olgan degan ma'no bo'ladi. Parvardigoro biz moli dunyomizni sarflab, o'zimizni jonlarimizni tavakkalga qo'yib, seni parvardigoringni, parvardigorlikga ziyoratga keldik degan ma'noni bo'ladi. Har bitta odam hajga borib o'ziga kelgan narsani topib keladi. Shunday emasmi?
alohida eng oxiri ibrohim alayhissalomni boshiga tushdi. Ucharoq holatda ham Allohga tavakkal qildi. Bitta xotini Allohga tavakkal deb ketuvdi. Alloh saqladi zolimni qo'lidan. Ikkinchi xotini xo'p deb makkada qoluvdi Alloh taolo makkani shahar qilib qo'ymadi. Ibrohim alayhissalom o'zi Allohga tavakkal qiluvdi. Ismoil alayhissalom Allohning buyriga labbay devdi. Pichaq kesmadi, o't kuydirmadi. Birodarlar, biz, biz Allohga bo'lgan suyanishimiz,
Allohga bo'lgan ishonchimiz, Allohga bo'lgan e'timodimiz, cho'ntagimizdagi bo'lgan pulga e'timoddan haqqi bo'lishi kerak.
chunki hech kim Alloh izn bermasa, o'rnidan qimmat eshakka qodirmas. Suhbatimiz oxirida ibrohim alayhissalomning duosini qaytaramiz hammamiz. O'tgan g'ildirayotgan paytda ekan. Bismillahir rohmanir rohim. Hasbinalloh. Hasbinalloh. Va ne amal vakil. Va ne amal vakil. Hasbinalloh. Hasbinalloh. Va ne amal vakil. Va ne amal vakil. Bizning ishimiz Allohning qo'lida va naqadar buyuk zot. Bo'ldi, g'am qolmagan.
masalan qalbda shundan keyin. Allohda aytgani bo'ladi bu odamlar.
va hikmat saqlashimga hurmat kattakon.