biz juda ko'p tarix kitoblarini o'qiganmiz. kafillarni imonga kelganligi, yahudiylarni, nasroninglarni imonga kelganligi va imonga kelib turib, murdat bo'lib ketganlar haqida ham xabardor bo'lib qo'ysak, maqsadga muvofiq bo'ladiki, odam alayhissalomni nasihatini birinchisi nima edi? farzandlarilarga aytinglar, dunyodan chiqib ketishligi mumkinligini, dunyodan chiqib ketishligini esdan chiqarmasin. agar men ham jannatdan chiqib ketishligi mumkinligini esdan chiqarmaganimda, ehtimol nadomat etmasin.
mushiriylar, kofirlar ozgina dunyo matosi evaziga uni dindan qaytib kelishligiga sabab bo'lishdi.
ozgina dunyo matosini berishdi, dinini ana shu dunyoga yoki ana shu ozgina dunyo matosiga almashtirib yubordi.
itlar kelib baliq qilib ketadi yuziga. sasib ilib, qutqunimiz qilgan bo'laverib ketdi.
o'tgan suhbatimizda ibrohim alayhissalomda mana hayotini gaplashgan bo'ldik.
salom hijrati ketidan hijrat qildi. iroq, bobol, xoron, misr, yana nima bo'ldi? falastinaga qaytdi.
sulton alayhissalom palastinaga kelganida, u kishiga lut alayhissalom kelib qo'shildi. va bir qancha vaqtdan keyin ibrohim alayhissalom lutni alayhissalomni hisqi hujum bobida cho'qqiga chiqqan sadomxonbiga payg'ambar kuni yubordi. bu hissani o'zini o'rnida kelganini gaplashamiz. bu alohida mavzu hisoblanadi. lut alayhissalom samudxonbiga qarab ketgandan keyin, palastinda ibrohim alayhissalom sora va soraning cho'risi hojar qolishdi.
ibrohim alayhissalom falastinda yashadi. allohga da'vat qildi. tijorat bilan shug'ullandi, shug'ullandi va juda ko'p moli dunyosi ziyoda bo'ldi. ibrohim alayhissalom sakson besh sakson olti yoshlarga kelganda ham hali farzandi bo'lmaydi. sakson besh ga kirgicha birorta farzandi bo'lgan emas. ibrohim alayhissalomning farzandga muhtoj bo'lganligini ko'rgan hojar ona o'zini cho'risi hojarni ibrohim alayhissalomga xabiya qildi. va ibrohim alayhissalom hojarga uylandi.
taxal qilganligi uchun makkaga qarab, oddiy odamlar ham yo'lga chiqishdi. keyinchalik ibrohim alayhissalom mana ismoil salomatida ziyoratiga chiqqanda, ana shu birov otini minib kela olgan bo'ldi. ibrohim alayhissalom hojar onani va ismoilni faoliyat orasidagi na odam, na hayvon, na suv, hech narsa bo'lmagan bakka vodiysiga tashlab kelishiga qasd qildi va yetib kelishdi. o'tkazdi va orqasini qarab
jo'nab qoldi. xojarona tushunmadi. e ibrohim, na odam, na hayron, na suv, hech narsa bo'lmagan joyga biz tashlab ketasizmi? ibrohim alayhissalom javob bermadi. xojar onam uni yumushatish uchun ko'nglida, axir bu yerda o'lib qolamiz u qolsak. nimaga suyanish bo'lyapti bu yerda? eriga suyanish bo'lyaptimi? ya'ni siz bilan, biz bilan qolsangiz bitirib qolamiz, yoki ovqatimiz ko'p bo'lganda, nimalar
tirik qolardi. agar siz tashlab ketsangiz, ovqatimiz tugab qolsa, siz ham ovqat ham bo'lmasa, o'lib qolamiz dedi. ovqat bilan ibrohim aliyyosovimga suyanish bo'lmayaptimi? qaraylik da, biz nimalarga ishonib yashayapmiz hayotdan. nimalarga suyanib yashayapmiz? ibrohim aliyyosovim hech ikkilanmasdan ketaverdi. shunda hojior ona erini, payg'ambarligini bilar edi. shunda bir chiroyli gapni aytdiki, bu gap, bu so'z ayollarga emas,
bu ayol kishi erkaklarga dast bo'la olgan so'zlar aytdi. alloh unda bizni zoyir qilmas ekan.
bo'lishi kerak. puli, dunyosi, tanish biri obro'si emas. hali ko'ramiz. ismoil a.s. nima deydi? hatto o'zidagi boshqa sifatga ishonmaydi. parvardigorim bersa bo'ladi bu narsa deydi. ibrohim a.s. tavakkal, tavakkalchilarni ustozi bo'lgan. shuning uchun haqiqiy musulmon ayollar erlarini jo'natyapti uylaridan, sahobiylar, qobilalar ayollari. e falonchini bolasi tirikchilikka chiqib ketayotganda ko'chaga. biz bu dunyoda issiq sovuqqa, oshning to'g'riga kelganmiz.
biz lekin jahannamni o'tiga bir lahza ham chiday olmaymiz. bizga halol pul olib keling. agar xoram aralashtiradigan bo'lsangiz, olib kelmay qovuring, chidaymiz deyishgan. u saraq soliqinlarda ayollardan so'zini qaraylik ku, biznikilarda qaraylik. spiska beriladi. shu paytda saxoba ayollarini eslaymiz gapini. ular qanaqa ayollar bo'lganga ekan deb havas qilgan paytimizda,
ko'rganda ishondi. nimaga ishondi? robbisini nasiya va'dasiga. sahobiylar cho'ntagidagi naqd puliga ishongandan ko'ra, parvardigorini nasiya va'dasiga ko'proq ishonishgan ekan.
hozir mana ismoil a.s.ni, mana emiziylik bolasini oldiga qaytdi. bir muddat turishdi, suv tugadi, yemoq tugadi. ismoil a.s. mana shu emiziylik bola yig'lashni boshladi. ayol kishi yig'lagan bolasini xoligacha qachon toqat qila olmaydi.
biz bilan ularni farqi shunda. o'shaning uchun ularni duosi shart shart ijobat bo'lavergan. endi hojabani payg'ambar bo'lmasdan turib allohga shunaqa tavakkal qilibdimi, mukofoti ko'ngli qanaqa bo'ldi? bolasi yig'ladi. suv qidirdi, yemoli qidirdi, yaqinroq bo'lgan, bolasiga turgan joyga yaqinroq bo'lgan fevalikka chiqdi. ati nima edi u yerda? safo edi. yugurib chiqdi. u yoq bu yoq
biz bilan ularni farqi shunda. o'shaning uchun ularni duosi shart shart ijobat bo'lavergan. endi hojibani payg'ambar bo'lmasdan turib allohga shunaqa tavakkal qilibdimi, mukofoti ko'ngli qanaqa bo'ldi? bolasi yig'ladi. suv qidirdi, yemoli qidirdi, yaqinroq bo'lgan, bolasini turgan joyga yaqinroq bo'lgan tevarakka chiqdi. atini nima aytyapti? safo edi. yugurib chiqdi. u yoq bu yoqqa qaradi. hech narsa yo'q. bolasini oldiga qaytib bordi. namdavog'dagi uzoqroq bo'lgan masofaga bordi. nima ayty
da? marveyda. yetti marta borib keldi. endi e'tibor beraylik. allohga tavakkal qilib qo'ydim. beradi endi, o'tirmayapti. nima qilyapti? ana, yashanglar. alloh bersa, buloq yodirtirib, cho'ntakka qo'l solib olib, yotib ololmaydi akalar. musulmonlar nima qilish kerak? to'g'rini yayib qo'yish kerak dengizga balochi. keyin nima deyish kerak? shunaqa, chiqmadimi demak, yozmadi. chiqibdimi? siz sabab bo'lasiz xolos. lekin harakat qilmasdan keyin
hikoyat allohdan deb yotib ololmaydi, to'g'ri munosabat qilibdi ba'zi birodalarimiz. banda birinchi qadam tashlash kerak alloh tomonga qarab turib. bir qadam tashlasa, alloh taolo ikki qadam tashlayman dedi. banda ming tomon qarab yursa, men yuguraman dedi. so'ngra buni yaxshi ko'rib qolaman bandami dedi. cho'rayotgan ko'zi ham o'zim bo'laman, gapirayotgan tili, ushaydigan qo'li ham o'zim bo'laman dedi. hozir ana sabab tiqib
nimaga bunaqa so'ragansan, srazu alloh beryapti yu, bizkich o'zimiz ketyapti.
bu yerda ishdinglar a? bu yerda zan zan ichmagan odamni o'zi yo'q. materialniy his qilib ko'rdinglarmi? ana akalar, allohga tavakkal qilgan g'amdasini, allohga tavakkal qilgan el, na qalqonni, na qalqonni g'amini yer deydi. u mehnatini qiladi, ketmonini chopadi, mashinasi minadi, do'konni ochib qo'yadi, lekin natija nima qilmaydi? ana mo'minda xotirjam hayotini siri.
mana arablarda asl vatani yamani hisoblanadi. asli arablarda vatani yamani hisoblanadi. juda katta arab xabilarida yamanda yashar edi. yamandagi suv to'g'oni yorilib ketadi. damba deymizmi biz? suv yo'q bo'lib qolganligidan ana shu joyda yashaydigan arablar suv qidirib arab jazirasi bo'lib tarqagan bo'ladi. ularda xotirada jurxum xabirasi ham arab jazirasida suv qidirib yurgan bo'ladi.
jurqun savdogar xalq bo'lganligi uchun yamandan shomga, tijorat kaloni bilan borib kelganligi uchun, bakka vodiysidan o'tadigan yo'lni bilishar edi.
ana shu bakkaga yaqinlashganda, vodiyning ustida qushlar uchayotganligini ko'rishdi. buni bir sababi bor dedida, havol olib kelishdiki odamni yo'natishdi. suv borligini xabari keldi.
kelsa, emiziylik bola bilan ayol kishi o'tiribdi.
qilib qo'yganingdan hozir gaplashamiz. haq, agar haqini to'lasanglar, ichib yuboringlar dedi. quruq joydan bitta shahar yoki qishloq paydo bo'lsa, shu qishloqni yoki shaharni malakasiga aylantirib qo'ymadimi hojaro mani? loyihmidi? loyihmidi. chunki g'am qilmagan edi da. nima bo'larkin demagan edi bizga o'xshab. allohda aytgani bo'ladi. alloh deb yurib, alloh rozi bo'ladimi shu ishni qilsam, tamom.
bir kunda o'zida bitta shaharda malakasiga aylanib qoldi. suvni bemasa, jumhum qabilasi mana oliyjanob mard mag'rur qovun edi. unaqa to'nab ketish deydi, qaroqchilik qilish deydi, yo'tursak qilish deydi, bular yomon ko'rishardi. mana ismoil alayhissalom katta bo'lib mana shu jumhum qabilasiga aralashib yashadi. ular bilan mana yoshligini o'tkazdi, uylandi, ulardan nutqni o'rgandi. hattoki
arab tilida fasohat bilan so'zlashdik da, ismoil aleyhisselom eng chiroyli notiq bo'ldi.
ismoil mana shu yerda aytishicha bir tarix yana bir aqli kelib qo'yamiz. ismoil alayhissalom jurxum qabilasiga aralash kuchi bo'lgan davrdagi arablar arab ariba deyiladi. ya'ni aralashmagan boshqa xalqlarga, soq arablar deyiladi. endi ismoil alayhissalomdan keyingi arablar arab musta'riba. endi boshqa xalqlar bilan nima bo'lgan? aralashgan deyiladi. mana butun boshli qabila besh yuz tadir, ikki ming tadir, o'n ming tadir kelib,
bitta zaifa ayoldan suvni nima qilyapti?
saysam besh ga kirganda topgan bitta bolasini qo'yib ketyapti, yig'ilyapti robbosiga. alloh sinyapti ibrohim alayhissalomni. qani, bolani berdim. nima qilasan? menmi qalbingda? birinchi o'rinda? yoki bolangmi? olib borib tashlab ketyapti, tushun, tashlab ketyapti. endi tashlab ketib turib, alloh deb buyurib, bajarib turib, xizmatini haqqini so'rayapti. nima deyapti? astag'ibilloh robbana inni askam tum indhuri yeti biyodin g'oyidi deydi.
darayin endi bayt ekan muharram. parvadigoro, men zurriyotimdan bittasini, zurriyotimdan seni muqaddas bo'lgan uyingni oldiga qo'yib ketyapman dedi. fajal aqidatan minannasi tahlilayhim. qarang, nimadir so'rayapti parvadigor. bolamni qo'yib ketyapman, oilamni. endi odamlarni qalbini yumshoq qilgin deyapti. demak sir nimada ekan? bu duoni ikkita narsa bor.
urug'imdan bittasini tashlab ketyapman shu yerga, odamlarni qalbini mehribon qilgin. bu shaharni tinchlik, omonlik shahri qilgin va shahar ahlini xilma xil mevalar bilan nima qilgin? rislantirgin dedi. o'shaning uchun jilg'im qabilasi kelib turib, nima deyapman u kishidan? suvdan issak ma'lummi demayaptimi? nima bo'larkin endi, bo'ri mo'ri bordur, ilon chayon bordur, qaroqchilar bordur, nima bo'larkin demayapti.
parvodgor, men sen aytgan ishni qildim. seni buyruqiga itoat etdim. qiyin bo'lsa ham qildim. endi o'zingiz haqla endi ularni.
demak tushundik, nimaga qavm kelib, nima qildi?
alloh biladi.
astag'iddin billah, robbana inni askantu min zuriyati, bi vodin g'oyiliding zar ayn aynida baytikal muharram. robbana liyuqi mus'ola fajal aqidatan minan nasibahu ilayhim, vorzuqum minatuh samarotilalahunga shukrun. parvati yorim meni zurriyotimdan seni hech qanday kimtikin bo'lmagan joyga.
qojiza bo'lgan, muqaddas bo'lgan uyni oldiga qo'yib ketyapman. nima uchun? namoz o'qishliklari uchun. shartni ko'ring. yeb ichib yotsang, mazza qilsang shu emas. namoz o'qishlik uchun. parvardigori odamlarni qalbini ularga yumshoq qilgan va xilma xil mebarotini silantirgan, shoyad, shukur keltiruvchi bo'lishsa. hajga borgan birodarlarimiz, haj sifatida bormang. ana shu meva shevani hammasini ko'rdinglarmi? makkada biror bir dehqonchilik ekin tiking bo'ladi,
ziyolatlarini birida bir buyug'ingiz sodir bo'ldi. makkani tashqarisiga kelib dam olayotgan paytida, ibrohim alayhissalom tush ko'rdi. tushida o'g'rini so'yayotganligini ko'rdi. bu shunday imtihon ediki, inson bolasini hech qaysiga bunaqa sinov kelmagan edi. har bitta odam tusha orisa dunyodagi eng katta oriq tush deydi. bir odamni farzandi o'tsa, eng katta musibat shu deydi. bir odam moli dunyo
nima gapiga deyapti.
ibrohim alayhissalom tushishiga shayton kelmasligini yaxshi bilar edi. payg'ambalarni tushishi alloh tomonidan buyruq ekanligini yaxshi bilar edi va mana shu buyruqni bajarishlikka ikkilanmasdan, taraddudlanmasdan chertdi.
o'n daqiqa sal o'tkazib yuborayapmiz, shunga o'zinglarni tayyorlab o'tirasizlar. toki ana shu vaqtni qilib qolib turib, haligi tog'oratga bir chiqish kerak bo'lsa, bemalol birodarlar. men ham soatga qarab bo'g'ilmaydi.
farzandi sayga yetganda deydi. say bu ana shu ota onaga yoniga kirib qolgan payti. bolg'ona berdingiz, bolg'ona bergan. kulishlar berdingiz, kulishlar bergan. yana bu choliga yarab qolgan payti. haligi o'n yoshlarigacha yoki to'qqiz yoshlarigacha sarflagansiz, yedirgansiz, yana nima qilyapti bitta bitta? qayta ekan payti. o'n, to'qqiz yoki o'n bir yoshi. yana u nechta edi o'g'lim?
kishini iymoniga qarab imtihon uchiradi. shunday bir so'zlar bor islomda. iymoniga qarab imtihon keladi. demak ibrohim alayhissalomning iymoni emna ibrohim akani umma. ibrohim bitta o'zi ummat edi deydi. bitta o'zi bo'lgan, ummat bo'lgan. demak imtihonda ham qanaqasi kelgan? eng oxiri kelgan. shuning uchun biz vahima qilmaylik. bizga alloh o'ligini so'yib, moli dunyoni xudodan sadaqa qilyapti demaydi, chunki biz ko'tara olmaymiz buni bir odamlar. la yujaliullohu nafsani inla.
bu soha, alloh insonni toqati ko'tarmaydigan narsaga hech qachon, buyurgan emas, taklif qilgan emas. shu besh mara namoz o'qib olsa ham katta gap. ko'zimizni o'tib ketyapti turib yerga olib olsa ham katta gap. demak, bizni imnomizni imtihonidan kelayotgan imtihondan bilsak bo'laveradi kimligimizni. narximizni birodalar. ibrohim alayhissalom o'g'liga keldi oldiga, aytdi, ey o'g'ilcham dedi, men sizni tushimda so'rayotganligimni ko'rdim. nima deysiz shunga dedi. shu o'rnichi muloqot.
xudo xohlasa bor. ha nimaga maslahat solyapmiz? otasi emas edi yu u. ha u qilayotganda kelib turib shunday so'yib qo'ysa, allohni buyruqini bajargan bolamidi? ish pishamidi? yana kimdan so'rayapti? imtihonni ko'ryapmizmi birodarlar? biz hozir bir kayfiyatimiz shoh shekilli tabassum qilib o'tiribmiz u, jinni bir mulohaza qiladigan bo'lsa, yig'laydigan narsa bu. tasavvur qiling, yaxshi ko'rgan bolangizga alloh sizga shunday buyruq bersaki, so'rasa bolangiz.
berib yubor demayapti, ehtimol yashab ketadi bir biriga da. tashlab ket demayapti, ey salom al quloq, qo'ling bilan so'y deyapti alloh. kim ko'tariladi buni? kishini iymoniga qarab imtihon kelmaydimi? agar tijoratingizda yolg'on gapirmasdan savdo qilishning sharti kerak ekan bo'lsa, demak toqatingizni ko'tarar ekan, alloh shuni qo'yyapti. qani? ol, chidamasiding. besh ma'lumotga chidamasiding, gapirib qolding. bu imon shunaqa ekanki, musulmon.
nima bo'lib turish kerak? savol bo'ladi da, ro'yxatdan. imoni bugungi holati kechagi holatidan yaxshi bo'lishi kerak. ertangi holati bugungisidan yaxshi bo'lishi kerak. nima bo'lib turish kerak? namoz o'qishlik musibatida, qiyinida, mustahkam qilishlik. ha xudoga shukur, namoz o'qigan bo'lib qoldingiz. narx ko'nikdi. bu yerda to'xtalmaydi. yana bir qadam bosiladi. kechasi turib namoz o'qishiga odatlash kerak. unga ham o'rgatdingiz. unga ham ko'nikdi. endi imtihon emas u. organizm nima bo'ldi? ko'rinib oldi. ko'zni t
keyingisiga o'tish kerak, musulmon ham turmasligi kerak joyida. shuning uchun rostini aytdi, mo'minda bugungi kuni kecha ilaqa bo'lmasligi kerak. ertangi kuni ham bu yil ilaqa bo'lmasligi kerak. nima gap maslahat qildi? xulosa shuki, birodarlar. musulmon ota savob kirishlikda farzandini ham sherik bo'lishingni xohlayapti. buyruq kimga buyurilgan edi? ibrohim alayhissalomga buyurilgan edi.
ya'ni men shu ishni qilmoqchiman, savobga sherik bo'lasimi deyapti. xola ya abatif al mat'i umar. satajiduni inshaallohu meni savol bering. parvardigor, allohni marhamati bo'lsin bu kishilarga. otajon dedi, buyurilgan ishni qiling dedi. inshaalloh meni savobimlardan topasiz dedi. o'zida bor bo'lgan sifat,
shuning uchun qilaylik imonga. ibrohim alayhissalom o'g'liga aytgani yo'q edi. menga jabro'ul vahiy qildi, olib keldi, demadi. tush ko'rdim dedi. tushimda so'yayotganini ko'rdim dedi. endi qarang, bu sher bo'lgan ibrohim alayhissalomda bolasi nima bo'ladi? sher bo'ladi da. e, dada, to'xtang. ha bu ochiq vahiy kelmabdi yu. ha bu tush ekan da, bir basillab qolgan endi ustida, demagan ekan.
keyin bir jabroil ochiq, aniq vahim olib kelsin, keyin gaplashaylik demagan ekan. chunki otasi ikkilanmadimi? bunaqa otani bolasi ham bo'lmaydi. o'shaning uchun hech urib ketgurdi bolasi. undoq bo'lsang, bundoq bo'lsa endi bolalarimizni bir itoq malomat qilayotgan paytimizda jiddiy insof qilaylik. uch nutrlik bankaga yong'oq bilan to'g'rissangiz nima to'ladi? uch nutr yong'oq bo'ladi. xohini tashlasangiz uch nutr. endi nimani tashlayapmiz biz?
bolalarimizni, xalqumiga, ruhoniya tegar. nima bilan to'lg'izyapmiz? o'shaning uchun aytyapti sahrolar davlatlari, biz dunyoda sust sog'lig'i chidaymiz, lekin qorong'i luqmi olib kelmaydi, jahannamga chidamaymiz deyapti. biz olib borsanglar bo'ldi. tushunding emasmi? birovning haqqi, u teshib chiqishligi, subhanalloh, o'zi birovning haqqini yeyishdan, teshib chiqishdan qo'rqib tiyilamiz. tushunding emasmi? va teshib chiqadi.
deymiz, o'sha teshib chiqmasin deb nima qilamiz? ubrada haqqini yemaymiz. yo'q akalar, allohni qo'rqitib yeymaslik kerak emasmi ubrada haqqini?
uf. asxobil kaxta aytib berdi menigini. zulxodlarni aytib ber va ruh haqida aytib ber dedi. rost bo'lma dedi. ertaga kelinglar, ertaga gapiraman dedi. nima bo'ldi? vahiy to'xtab qoldimi? nima demoq orqasidan? vola taquvlanna lishayin inniy farinu dalika g'odab, illa angasha alloh, vodiku robbaka ila nasib. esimizdan chiqarib qo'yamiz ekanda, chunki payg'ambarimizga
buyruq ibrohim alayhissalomga bo'lgan edi. lekin buyruqni bajarishlikda o'g'lini ismoilni ehtimolini qarang. otajon dedi, meni so'yayotgan paytingizda ko'zimni yerga qarating dedi. toki ko'zim ko'ziga tushib ketib, otali mehrizni meni so'yishlikdan, allohni buyruqni bajarishlikdan to'sib qo'ymasin. buyruq kimga bo'lgan edi? ibrohimga, o'zi indamay turgani ham yetadi, o'zi demay deb.
bilmayapti. parvardigoriga otasi osiy bo'lishligidan ehtiyot bo'lyapti. yuzimni yerga qarating deyapti. ko'zim ko'ziga tushdi, meni to'xtab qolmang so'yishimdan.
haqiqatdan ismoil aleyhi salomni oyoq qo'lini bog'lab, yeriga yotqizdi. yotqizdi va pishog'ini tomog'iga qo'yib tortdi.
falamma aslama va tallahul iljabin peshanasini yerga qo'ygandan keyin, pishog'i tortgandan keyin, kesmadi.
otajon, qattiqroq bosing, shu jiyaviy dedi. uchini sayin dedi. saymadi. akalar, o't kuydirmaydi. pishog' kesmaydi. biroq vahima qilib qo'rqitsa, uni bu suyavatsizga yetmaydi.
prosta yomonlikni ravo ko'rsa, alloh xohlamasa bo'lmaydi. abdulloh ibn abbosda o'n yashar bolani payg'ambarimiz, otni orqasidan uch yashirib olib baraka aytyapti. e bolam deyapti. so'ransangiz allohdan so'rang deyapti. suyansangiz allohdan sizga suyaning. yordam so'rasam allohni o'ziga iltijo qiling, biling deydi. butun ummat deydi. sizga yomonlik qilaman deb jamlanib turgan bo'lsa, hech narsa qilolmaydi ular, agar alloh xohlamagan bo'lsa. va biling butun ummat sizga yaxshilik qilaman deb tursa, xursand bo'ladi.
bo'lib ketmang deydi. ko'nglimiz tog' bo'lib ketadi yu biror ikkita narsani va'da qilib qo'ysa.
olmoqda deymiz u, sen bilan bo'lmaganimda shunaqa bo'lmas edi deymiz. yaxshi ham sening gapingga kirganim, yaxshi ham anaqa qilib qo'yganim, birodarlar, o'zimizga to'ngamayapmizmi bu narsani? pichaq kesmaydi, o't kuydirmaydi. enabolar solson bo'lib ko'chada qolmaydi, agar alloh xohlamasin. hech kim xor qila olmaydi, hech kim aziz qila olmaydi.
agar alloh xohlamasa. alam man aslama va tallaha min jabin. u ikkovi taslim bo'lib, musulmon bo'lgach deyapti alloh. i nima ular musulmonmasmidi ovoz? musulmon edi. lekin mana shu ishdan keyin ularni imtihon qilishiga hozir qolmadi. bu jonini ayamayapti, bu bolasini ayamayapti. demak, bundan ortiq imtihon bo'lmaydi. o'zini bolasini sovchilik darajasiga boryaptimi, parvardigorni rozini yegan. boshqa imtihonni kelib berdi. o'shaning uchun pichoqqa ketdi.
eng katta imtihon, ochiq balo, buyuk sinov shu edi. agar alloh buyursa, moli dunyoni hammasini ifoq qilib yubordi, kim qola oladi? agar farzandingni xudo qil desa chi, agar bu bola sakson beshta yilda ko'rilgan bitta balo bo'lsa chi, agar alloh shu bolani qo'ling bilan so'y desa chi, kim chidoladi bunga? ibrohim xalilulloh chidadi. itto xudo alloh ibrohim, xolila dedi alloh. alloh ibrohimni nima qildi? do'st qilib tanlab yubordi. ibrohim allohni
ibrohim o'tga tashlanganda vafo qildi. o'g'limni qurbon qilganda vafo qildi. alloh shuni yuqilishida vafo qildi. moli dunyosini vafo qildi. ibrohim aleyhisselam boy bo'lgan. ba'zi viloyatlarda, endi allohi alam qo'ylarini haydaydigan iti o'n ikki mingta bo'lgan ekan. iti qo'y emas.
hamday to'g'ri keladi.
tabaqasidan. sohabalarda qarasangiz ham hamma tabaqasi bor. demak hech kimga allohning huzuridan bo'lmaydi. fanada inaxu beth, fada inaxu bezibihina adin. buyuk bir qurbon edi, unga fido qildik, berdik. osmondan ovozi shildi. ibrohim alayhissalom qaridi, jabroil bir qo'chqordagi taraf kerak ekanligini ko'rdi. abdulloh inobosidan vafot qilinadi. qo'chqor jannatda qirq yil boqilgan edi.
rangi oqidi. ko'zlari keng va shoxlari borildi.
yilda bir hajga to'planib, ka'batulla atrofida qurbonlik qilishligini ma'nosi, chunki parvardigori, biz ana shu seni do'sting bo'lgan ibrohimni yo'lidamiz. ya'ni o'zini o'g'lini so'lishingdan ham, seni rozi bo'lishing yo'lida, o'zini o'g'lini so'lishingdan ham to'xtamagan bandim, ibrohimni yo'lidamiz. parvardigori, bizlarni ibrohim alayhissalomning millatida yashashni keyin muvaffaq qilding.
allohga bo'lgan ishonchimiz, allohga bo'lgan e'timodimiz, cho'ntagimizdagi bo'lgan pulga e'timoddan haqqi bo'lishi kerak.
masalan qalbda shundan keyin. allohda aytgani bo'ladi bu odamlar.
va hikmat saqlashimga hurmat kattakon.