Mana shu omonatni, "Ixtiyorimiz bilan Alloh taologa qulchilik qilamiz" degan omonatni, inson zoti zimmasiga olganligi uchun, inson, bu borliqdagi birinchi o'rindagi eng oliy maxluq bo'ladi.
Koinotni Alloh taolo insonga bo'ysindirib beribdimi? Demak, koinot insondan past darajada. Butun kosmos o'zini burjlari bilan, tog' u toshlar bo'lsin, ulkan ummon okeanlar bo'lsin, o'rmonlar, sahrolar bo'lsin, bular hammasi insonga bo'ysindirilgan. Demak, inson mana shularning hammasidan oliy maqomda. Inson shuni bilishligi kerak. Inson shuni bilishligi kerak. Bu bog'liqdagi barcha maxluqotlardan ko'ra,
Mushrik bo'lsa ham u Alloh uchun mukarram banda, lekin u o'zini iymondan uzoq qilib, o'zini kufrga olib borib, Allohni nazaridan tushib qoladi. Aziz mukarram ekan. Endi mana shu aziz mukarram inson, iymon bilan bo'ladigan bo'lsa, mo'min bo'ladigan bo'lsa, Alloh taolo uchun quyoshdan ham, oydan ham, butun borlig'idan ko'ra, mana shu mo'min banda Allohga aziz mukarram bo'ladi.
Sen birodar, bu koinotdagi eng birinchi maxluqsan. Mukarram bandasan. Sen yelkasiga omonatni ko'targan mukallaf insonsan. Sen borsan, mavjudsan. Seni birodar jasading bor, nafsing bor, ruhing bor. Shu yerda insonni uchga bo'lamiz. Insonni jasadi bor, nafsi bor, ruhi bor. Shu uchalasini ichidagi eng glavniysi kim? Ya'ni siz bilan biz kim shu yerda eng asosiysi?
Jon ekanmiz. Mana shu nafs, jon deyotganda ikkalasini bitta tushuninglar. Mana shu bizning jonimiz, nafsimiz, ya'ni bizning asli zotimiz, Alloh taoloning buyruq va qaytarig'larining o'rni. Ana shu nafsimiz, jonimiz, ana shu zotimiz iymon keltiradi yoki kufr keltiradi. Ana shu nafsimiz, jonimiz, zotimiz shaqovatli bo'ladi yoki saodatli bo'ladi.
Endi topsa ham norozi bo'ladi, chunki oz deb norozi bo'laveradi. Ammo ilm quvigan odam, ilmi ko'paygan sari, roziligi ziyoda bo'lib boradi. Binobarin baxtli bo'laveradi. Alloh azza va jalla o'zi bilgan yo'l bilan jasadni nafsga bog'lab qo'ydi. Jasad bizni jonimizning kiyimi. Idishi. Jasad vaqtincha narsa, ajal yetish bilan jasadni ishi tugaydi. Jon
jasaddan ajraladi. Inson o'zining nafsini ichiga e'tibosi bo'ladigan bo'lsa, faqatgina jasadining tarbiyasi bilan, uning huzur halovati bilan shug'ullanadigan bo'lsa, bu haqiqiy ziyonkor bo'ladi. Nafsning, jonning tarbiyasi yoki jasadning tarbiyasi. Qaranglarda, mana shu jasadimizni rohati uchun ertayu kech mehnat qilamiz. Xurmanjon ko'chasini
vokzaldagi krugovoydan tortib, gastinitsa Alaygacha bo'lgan masofada kafelarni sananglar.
bular hammasi jasadimizni tarbiyasi uchun. Jasadimizni rohati uchun.
kafe, oshxona, somsoxona, mantiqxona, orada apteka. Bular bari nima uchun? Jasadimizni huzur halovati uchun, jasadimizni tarbiyasi uchun. Haqiqiy ziyonkor faqatgina jasadini tarbiyasi bilan, jasadini huzur halovati bilan ovora bo'layotgan odam. Faqatgina jasadini huzur halovati bilan ovora bo'lgan odamlarni ahvoli qanday bo'ladi? Ular dunyoga ega bo'lishadi. Eng yaxshi
narsalarni yeb ichishadi. Jasadini huzuri, kayfi safolarni cho'qqisiga yetishadi. Qo'lida dunyoni hamma matohi bor. Ammo shu bilan ular saodatli bo'lishmaydi. Nafsi, joni orom olmaydi. Nima uchun? Chunki jasad orom olishi mumkin boyagi narsalar bilan. Nafs orom oladigan narsa boshqa narsalar bo'ladi. Bir devor qo'shningiz boquvchisi yo'q. Ikkita uchta mayda qizlar bilan qolgan tul xotin yashaydi.
siz uyingizga yeydigan narsani yaxshi olib keldingiz hayit kunida. Yedingiz, ichdingiz, xotirjam, qorningiz qappayib, tashqariga chiqib, tishingizni kavlab turganingizda, qo'shnini qizi yig'layapti. Bugun hayit edi, bizni ham dadamiz bo'lganida, bizga ziyofat qilib berar edi, deb yig'layotganligini va onasi uni yupatayotganligini eshitdingiz. Jasadingiz mazza qildi.
jasadingiz rohatda, huzur halovatda. Mana endi hozir qiynalyapsiz. Nima qiynalyapti shunda sizdan? Ana shu joningiz qiynalnyapti. Ana shu nafsingiz qiynalyapti. Shu yerda siz jasadingiz bilan ko'proq odammisiz, nafsingiz joningiz bilanmi? O'zingizni yomon ko'rib ketasiz. Shunaqami ablah bo'lamanmi, esimga kelyaptimi mana shu qo'shnini yetimlari deysiz da, o'zingizdan norozi bo'lib ketasiz.
ertasi kuni shuni nima qilasiz? To'g'irlashga kirishasiz. Endi o'zingiz yemasdan o'shani olib kelib berdingiz, ertasi kuni qorningiz ochib turibdi, jasadingiz qiynalyapti. Ammo qo'shnini qizi endi boshqacha gapiryapti. - "Qo'shnimizga rahmat, Alloh rozi bo'lsin. Dadamiz bo'lganda ham shunchalik qilardi da. Alloh umriga rizqiga baraka bersin" deb kichkina qizcha gapiryapti. Jasad qiynalmayapti, ammo nafsiz joningiz mazza qilyapti. Tushunyapsizlarmi? Ana shu dunyo matohini hammasini
qo'lga kiritgan, eng yangi mashinani mingan, eng yaxshi oilada topgan, eng zo'r sharoitda yashagan odamlar, nima uchun baxtsiz desa, ular faqatgina jasadining huzuri halovati, jasadining tarbiyasi bilan ovora bo'lishdi. Nafsning, jonning tarbiyasi bilan ular mashg'ul bo'lishmadi. Baliq u suvda yashashlik uchun yaratilgan. Baliq faqat suvda orom oladi. Chunki fitrati shunaqa. Baliqni
suvdan chiqaring, akvariumidan chiqarib, qimmatbaho shoyi yostiqni ustiga qo'yib qo'ying. Eng oxirgi modeldagi yostiq bo'lsin, eng qimmatbaho shoyidan bo'lgan bo'lsin. U baliq yostiqni ustida yayraydimi? O;'
saodat topadi. Fa aqiy muvajjihakali diniy hanifa fitratullohillatiy fataro narsa alayha. Bas, ey muhammad alayhissalom, o'zingizni doimo to'g'ri bo'lgan dinda, islomda tuting. Alloh insonlarni yaratgan tabiiy xilqatini saqlangiz. Insonning yaratilgan tabiiy xilqati Allohni manhajida turish. Baliq faqatgina suvda orom olganidek, insonning nafsi, joni faqatgina Allohni dinida turgan orom oladi.
bo'ladi. Pul topmaganda ham xotirjam. Alloh meni sinayapti deydi. Pul topganda ham xotirjam. Soppa sog' bo'lganda ham xotirjam. Kasal bo'lganda ham alhamdulillah gunohlarimga kafolat deydi. Kasal bo'lganda ham xotirjam. Birodarlar, xotirjamlik pulda emas. Shunaqa ishlar bor, dunyodagi hamma boylik ham, hamma pul ham hal qila olmay qoladi. Biz jonimiz orom olib, hayotni saodatli hayot kechirishimiz uchun bitta yo'l bor.
ni dinida sobit, Allohni manhajarda sobit turishlik. O'zingizni doimo to'g'ri bo'lgan, to'g'ri bo'lgan dinida, islonda tuting. Robbinga iqbol qilishing, amr va nahiylariga quloq tutishing, sening nafsingni, joningni tabiiy holati. Baliq suvda turishi tabiiy holat bo'lganidek, baliq uchun, inson Allohning buyruqlarini doirasida turishligi uni tabiiy holati.
holati. Endi buni xilofada bo'lsa chi? Allohni dinidan yuz o'girgan bo'lsa chi? G'arb ahli birodarlar o'zlarini jasadlarigagina e'tibor qaratishdi. Alloh yaratgan bu qadri baland nafs jonni beparvo tashlab qo'yishdi. Past razil bo'lgan shahvatlargagina berilishdi. Nafsimiz bor, jonimiz bor. U o'limni totadi, lekin o'lmaydi. Kunlu nafsin zayiq
qotil ma'yut. Har bir jon egasi bor, har bitta nafs bor, o'limni totadi. U faqat totadi, lekin o'lmaydi. Jasad o'ladi. Jasad o'ladi. Jasad totadi demayapti. Nafs jon o'limni totadi, jasad o'ladi, lekin jon tirik qoladi. Mana shu nafs Allohga yaqin bo'lishi bilan saodat topadi, rabbisidan uzoqlashlik bilan shaqovatli bo'ladi.
tushundim. O'sha boyagi dindan yuz yugurib qo'yib, faqatgina moddiy, farovonlikni quvdi. Shunga yetsam baxtli bo'laman deb o'yladi. Umrini berdi. Topdi boyligini, ammo o'zi istagan saodatni topmadi. Va topmaydi ham. Nima uchun? Robbimiz aytyapti, kim mening eslatmamdan yuz yugursa, bas unga tanglik hayoti bo'ladi deyapti. Shuning uchun birodarlar, o'n ovi palonchi din bilan
yo'q, harom qarishdi, puflamay yeydi, ibodatdan uzoq, dunyosi ko'p bo'lganini ko'rib turib, shuni hayoti zo'r demang.
zakarin av unsa, fa huva mo'min. Mo'min bo'lgan holida, erkak yoki ayol sog'liq amal qiladigan bo'lsa, ya'ni mo'min bo'lsa, sog'liq amal qilsa, falonuhi yannahu hayaton toyiba. Bas biz u insonni pokiza hayot ustida tiriltiramiz. Qarang, birinchisinikini kambag'al kasal qilamiz demadi. Hayotini tang qilaman dedi. Inson boy bo'lib turib ham tang yashashi mumkin. Sog' bo'lib ham tang yashashi mumkin.
endi, mo'min bo'lgan holda sog'liq amalni qilsa, pokiza hayotni beramiz deyapti.
inson kambag'al bo'lib turib ham pokiza hayot kechirishi mumkin. Kasal bo'lib turib ham pokiza hayot kechirishi mumkin. Insonni hayotini saodatli yoki shaqovatli qiladigan narsa nima ekan? Allohni eslatmasiga iqbol qilishligi. Yoki undan yuz o'girishi. Bu dars siz bilan bizni ichimizdagi nafsimizni, ichimizdagi ya'yimizni tarbiya qilishni o'rgatadi.
ko'ziga bir musibat yetsa, tezda daf qilishlikka shoshiladi. Nima uchun? U ko'zi og'riyapti da. Eng mohir tabibga imkon boricha tezroq boradi. Nima uchun bunchalik e'tibor? Chunki umrini oxirigacha mana shu ko'zidan foydalanmoqchi da. Endi abadiy azobga yoki abadiy rohatga olib boradigan nafsini, jonini tarbiyasiga inson qanaqa e'tibor qilishligi kerak? Inson
uchta narsa. Ruh olib qo'yilganidan keyin, quvvat olingandan keyin, jasad bilan nafs ajralib ketadi. Odam ko'radi ko'zi bilan. Agar ruh bo'lmasa, ko'zi ko'rmaydi. Jigar, juda ham ko'p bir vazifani bajaradi insonni jasadida. U ham agar ruh bo'lmasa, ishlamaydi. O'pka, quloq, boshqa a'zolarimiz hammasi nima bilan ishlaydi? Quvvat bilan ishlaydi. U quvvatni nomi ruh. Ruhsiz inson
inson nima? Bir qop go'sht. Go'sht, teri, suvik, poy, soch, tirnoq, shulardan bir qop. Agar ruh bo'lmaydigan bo'lsa.
ruh insonning jasadiga joylab qo'yilgan Allohning quvvatiki, ajal yetganida undan ruh qaytarib olinadi, jasad yo'q bo'lib ketadi, nafs esa tirik qoladi.
ana shu abadiy qoladigan nafsning jonning tarbiyasiga e'tibor qilgan, uni kasalliklari haqida,
nonida. Jasad baxtli bo'lmaydi. Jasad baxtli bo'lmaydi. Ne ajabki, mana kazinolarda yillar davomida bir summa to'planadi. Jackpot deydi. Yuz yigirma yetti million olti yuz qirq olti ming dollar bo'ldi deydi, haligi katta kazinoda. Hammasi udachasini nima qilib ko'radi. Xullas, o'sha jackpotni bitta ahmoq sarvat qilib oladi da, sharaqlab endi pul tushadi, bo'ldi, yuz million dollarlik bo'lib qoldi, birdaniga. Mana endi siz o'ylaysiz. Bo'ldi, baxtli bo'ldi.
ilhom berdi. Nimasini? Taqvosini ham, fujurini ham. Agar u nafs fitratdan chiqsa, alam chekadi, qalb siqiladi. Agar iymon yo'liga yursa, orom oladi. Aytdingiz ku, qo'shningizni qizi hayitligi olib keladigan bironta odam yo'qligidan, otasi yo'qligidan yig'layotganda, qilgan ishingizni noto'g'riligini siqilib, joningiz qiynaldi. Endi Alloh rozi bo'ladigan ishni qilganingizdan keyin nafsingiz orom oldi.
agar u nafs Allohdan taqvo qilsa, itoatda bo'lsa, doim rohatda va saodatda bo'ladi.
agar nafs, insonning nafsi Allohdan taqvo qilsa, itoatda bo'lsa, doim rohatda va saodatda bo'ladi.
insonni shaqovatli baxtsiz bo'lishi manhajdan chiqib ketishligidan.