da yashayotgan jurxun qabilasi bilan xo'zog'a qabilasi o'rtasida jang bo'lgandan keyin, xo'zog'a qabilasi o'rtasida jang bo'lgandan keyin, jurxun mag'lub bo'lganligidan, makkani tashlab chiqib ketishlikka majbur bo'lganligidan, zamzam qudug'ini ko'mib chiqib ketganligini aytdik. hamda xo'zog'a qabilasi besh yuz yil makkaga hukmron bo'lib turganligini aytib o'tgan bo'ldik. mana shu besh yuz yillik muddat o'tgandan keyin, qurashga hukm qaytib o'tdi. qurash qabilasidan bo'lgan husayn
larning boboshini ismi abdulmuttolik. uning o'zini asli ismi shayba bo'lgan. abdulmuttolik deb ismlanib qolishligi tarixi quyidagicha bo'lgan. abdulmonodning farzandlaridan bo'lgan hoshim makkani tashqarisida olgan bo'lgan bir qabiladan uylandi. ana shu qabiladan uylangan ayol nihoyatda nasl nasabalar, sharafi nihoyatda bir oliy bo'lgan oiladan bo'lganligi uchun, hoshim u ayolga, bu ayol o'zini qonuniy ichida yashashlik sharti bilan uylandi. endi hoshim.
uylandi, boyoq makkaga kelmaydi. o'zini qavmdoshlar bilan yashaydi. shu shartga ko'nib hoshim uylandi. hoshimga boyoqlar shaybani tug'ib berdi. shayba tabiiy ana shu nikohdagi shartga ko'ra onasi bilan bunday yashaydi. hoshim husayn ikkalatning zurriyatidan, makkaning eng hurmatli kishilaridan vafot etganidan keyin, shayba o'zini yurti makkaga qaytib kelishligi kerak bo'ldi. hoshimning farzandi shaybani amakiga
abdulmuttolib mana shayba makkaga keldi va makkada yashashni davom etkazdi. abdulmuttolib ulg'aydi, uylandi, farzandi bo'ldi. uning birinchi farzandi ismi o'g'il xoris edi. xoris katta bo'ldi, ushbu o'tga to'ldi. mana shu paytda abdulmuttolib tush ko'rdi. tushida bir kishi kelib, tivani kavladi. abdulmuttolib tushida tiva nima deb so'radi.
nido qiluvchi yetib qoldi. ertalab ilhomda bu ko'rgan tushini ta'limini bilmasdan hayron bo'ldi. ertasi kuni tush ko'rdi, yana tushida haligi kishi kelib, barroqni kavladi. barroq nimadir so'radi, nido qiluvchi yana ketib qoldi. yana bu tush oddiy tushmasligini tushunyapti abdulmuttoli. uchinchi kuni tushiga kirdi haligi kishi yana, mazmunani kavladi. mazmuna nimadir so'radi, nido qiluvchi yana ketib qoldi.
qoldi. bu tush paydarpar uch kun takrorlanishligi abdulmuttolibni haqiqatdan o'ylantirib qo'ydi. ya'ni bu oddiy tush emas. to'rtinchi kuni nizo qiluvchi kerak, tushida zamzamni kavladi. zamzam nima deb so'radi. zamzamni bular bilishadi. ismoil aleyhi assalomga berilganligi, hamda buni jurqum ko'mib tashlaganligi, besh yuz yildan beri zamzam yo'qligi bularga ma'lum, lekin qayerdaligini bilishmaydi.
davom etgizlar. suvni isrof qilmasdan, bosh tortmasdan, buyuk hojilarni sug'orasan. u najosat va qon orasi, ola qorvach o'qigan yer, chumolilar qishlog'i odam. zanzam qudug'ini o'rnini aniq belgilab berdi. abdulmuttolik uyg'ondi.
kavlashning kerakligi alloh tomonidan unga bir ilhomlantirilganligini tushundi. endi chiqib ka'bani oldida ana shu aytilingan belgilarning stajiga tushdi. etalab turdi, o'g'li xolis bilan ka'bani oldiga bordi, aytilingan alomatlarni istay boshladi. u najosat va qon orasi. hech yerda najosat ham ko'rinmas edi, hech yerda qon ham ko'rinmas edi. shunday o'g'limdan qarab turgan paytda, bir qavf, bir sigirni olib kelib,
qo'yib, nihoyasiga yetkazib, ichi chog'larni yorgan paytida ichidan najotlar chiqdi.
demak, birinchi aytilgan alomlar ko'rindi. qon yo'li, ya'ni qon bilan najosatni orasida. endi bu masofa juda ham katta, buni kavlasi mashaqqatga tushib ketadi. ozgina qarab turib, yana kuzatuvda chimarilarda qishloqni ko'rib qoldi. ana shu qonni ustida. chimarilalardagi yuki, lekin keng kam qayerga ketgan? qayerdaligini aniq bilmaydi. agar ana shu chimarila tarqagan maydonni kavlasi, bu ham katta maydon. shunday qilib turgan paytda, qonotlarida oq patibon
bor. bir qarg'a kelib, ana shu joyni cho'kayotganligini ko'rdi. g'urobul a'zon bo'ladi. arablarda ana shu qanotini yoki patilarini ichida oq pativor qora qarg'a, g'urobul a'zon bo'ladi. la tanzifa obadan volatorum, tasdiy hajijal aldam, vohiya baynarob seva dam, inda qor yetilindami, inda naqroqli g'urobul a'zon. mana shu yerning dog'i. belgi aniq bo'ldi.
suv. yana zamzam. bundan ortiq nima sharob bor? bular mana shu besh yuz yillik vaqtni ichida makka aqli suvni tashqaridan olib kelib ichishardi. ustiga usti, hojilarni suv olishlik uchun katta miqdorda suv kerak bo'lardi. buni ham makkani tashqarisidan olib kelishardi. besh yuz yillik mana shu suvsizlik mashaqqatdan keyin ka'bani oldidan suv chiqdi. bo'lib ham zamzam chiqdi. qurash, biz sherikmiz senga, abdulmutolib eshitdi. abdulmutolib qani, menga sherik bo'lasizlar. men kovladim buni.
menga bildirildi dedi. xullas, qurash ham, abdulmutallih ham o'ljalik qilib talashib turishdi. oxiri kelishilgan narsalar shu bo'ldiki, o'rtamizda hakam belgilaylik, shu hakamni o'tini chiqaradi. qayerga boramiz? banu sar, kohinasiga. ya'ni ularni hayotini bu shivish tarqagan davrdagi hayotda kohinlar, bunaqa jimlar, siyqiganlar boshqaradi. ya'ni inson allohda tanimasa, allohga suyanmasa, rizq allohdaniki ishonmasa, robbisini tanimasa, nima qiladi?
shunaqalarga boradi da. qurashda ahvoli ham shu edi. din yo'qligi uchun, allohni tanimaganligi uchun baxshilar hal qilardi, kohimlar hal qilardi. vanusat kohnasini oldiga borishuvdi. bu chohina xaybarga chiqib ketgan edi. xaybarga ketayotib, abdulmutallib bilan suhbatlashayotgan o'rtoqlarini, qabiladoshlarini suv tugab qoldi. sahro issiq, suv yo'q, o'lishligi aniq deb qoldi.
to'xtashdi. o'lishlariga aqli yetganidan keyin, nima qilamiz endi? ishlarni bittasi, tik yo'llarini orasidan kelinglar. endi nodoniki, o'lishimiz haq ekan. o'lishimiz haq ekan. o'zimizga qabul kavlab qo'yaylik hech bo'lmasa. o'lganda tirik qolgan ko'maveradi. hammamiz ko'milmay qolib ketgandan ko'ra, oxirida bitta odam qoladi. qabrni kavlashdi. sahro, suv yo'q. o'lishligini kutib o'tirishibdi.
abdulmutolib, vallohi bu fikr emas dedi. bu to'g'ri fikr emas. vallohi bu ojizlik. kelinglar yana bir marta istab ko'raylik suvni. dedi da, o'rnidan turdi. tuyasini o'rnidan qimirlatganda, tuya qattaroq oyog'i bilan yerni urganida, haligi joyda nan paydo bo'ldi. ozgina ochuvdi, suv ko'rindi. suvni ishda qarab turdi, yana chiqdi. she'rilangan o'sha suvdan sug'ordi abdulmutolib. suvni ishi idishlarga quyib, tirik qolishganidan keyin,
qurash aytdiki, summa tashayotgan kishilar allohga qasamki, suvsiz bu sahroda senga bu suvni chiqarib bergan alloh, zamzamni ham o'zi beribdi senga. suv senga dedi.
tolib, uning ismi abdumammol bo'lgan. abulahab, uning ismi abduluzo bo'lgan. mana shu to'rtta amakisi tirik bo'lgan. bu amakilardan ikkitasi islomdan qabul qildi. hamza va abbos, ikkita amakisi kuchurda turdi, abu tolib va abulahab. payg'ambiz assalomning ammalari sofiya, umumhakim, arvar, barroq, otika va umayman. abdulmutolib zan zan quduqni tayyorlayotgan paytda
urash uni man qilmoqchi bo'ldi. mana aytdik. shundan bir dona o'g'li borligidan o'zini zaif his qildi. agar o'g'il farzandlari ko'p bo'lganida, uni himoya qiladiganlarning soni ko'p bo'ladi. shunda bir ojizlikni his qilib aytdiki, agar alloh menga o'nta farzand bersa, bittasini qurbonlik qilaman dedi. allohga shukrona qilib, o'zimni azizligimni izhor qilib, bitta o'g'limni so'yaman dedi. o'ninchi o'g'il bo'lib abdulloh
nima uchun? vahiy kelganda ular biri qabul qildi, biri qabul qilmadi. qabul qilgani mahkam turdi, qabul qilmagani ham mahkam turdi dushmanligini. toki arablarni tabiatini bilib qo'yaylik, qanaqa bo'ladi, qanaqa bo'ladi, o'zini o'zini o'rnini bilib qo'yib, o'zini o'zini o'zini bilib qo'yib, o'zini bilib qo'yib, o'zini bilib qo'yib, o'zini bilib qo'yib, o'zini bilib qo'yib, o'zini bilib qo'yib, o'zini bilib qo'yib, o'zini bilib qo'yib, o
nimaga? chunki iloh kalimasini yaxshi tushunardi bular. agar bu kalimani aytib qo'ysa, hayotini tubdan o'zgartirish kerak. bular gapirgandan keyin javob bergan. aytib qo'yar ekan, bir gap bo'lar bo'lmagan. abdulmuttolib gapiga javob bera olgan anaqalardan biri. o'nta bo'ldi bolasi, abdulloh ham ko'zga ko'rinadigan bo'lib, uyg'o'yib qoldi. nazirga vafo qilishlik vaqti keldi. ka'bani oldida o'tirib
gan kohimga borib, men, men ham bunday nazr qilganman. sen qo'l atashlab, ana shu o'nta farzandimdan bittasini tanlab ber, men uni so'yaman. qo'l olardi, yoz shekilli, yozdi, tashlayapti, abdulmutolib duo qilyapti. parvargor abdullohda boshqa xasisiga tushsa mayli, faqat abdulloga tushmasin. chunki kenjasi eng yaxshi ko'rgan farzandi, deb turuvdi birinchi bo'libcha kimga tushdi? abdullohga tushdi.
bular aytdik, erkak bo'lgan, gapida turgan bular. abdullohni ertalab so'ygan, apishib ketyapti. qo'lida pishib, abdullohni so'ygan, apishib ketyapti. qurash, ey abdulmutolib, nima qilmoqchisan? ha men nazr qilganman sizlar bilan, gap tugadi, gap so'ydi. ey to'xta, so'yma, yo'q, so'yaman. tortdi, tortdi, abdullohni tushunib qo'ydi boshini. abdullohni asash deyiladi. tilib qo'ydi pishaldi. ey abdulmutolib, bunday qilmagin. agar sen so'ysang, arablar
sundan bo'lib qolmasin bu ishni. o'ng to'g'ri ko'rgan bittasini so'yishga to'g'ri kelmasin. qo'y unday qilmadi. men nazr qilganman, so'yaman dedim. mushkulani qanday hal qilamiz? yana kohimga boramiz. yana u banusavt kohnasiga borishdi. borib turib, dardini aytishdi. bu so'yaman deb nazr qilgan, biz to'ydirmaymiz deyapmiz, nima qilaylik? kohni aytdiki, oralarda bitta odamni ikkinchi odam o'ldirsa,
diyasiga qancha to'laydi deyapti? o'nta tuya. abdulloh bilan o'nta tuya o'rtasida qura tashlanglar. tuyani qurasa chekka tushsa, tuyani so'ylab abdulloh omon qoladi. agar abdullohniki tushsa, o'nta tuyani ajratinglar, yana tashlanglar tuya bilan abdullohni o'rtasida qurani. abdulloh tushsa yana o'nta tuyani qo'shinglar xullas, to abdulloh qutulgunga qadar chekka tashlayveringlar. qaytib kelishdi. o'nta tuya bilan abdulloh o'rtasida chek tashashdi.
birinchi marta olishganida abdullohni cheki tushdi. o'nta tuyani ajratishdi, qaytadan olishdi. yana abdullohnikini cheki tushdi. shunday qilib, o'n marta abdullohni cheki tushdi. yuzta tuya to'plandi. yuzta tuya jamlandi. o'n birinchi marta olishganida tuyani cheki chiqdi. abdulmutolab hisoblanadi boshqadan. o'n ikkinchi marta oluvdi, tuyaniki chiqdi. o'n uch marta olganda, tuyaniki chiqqandan keyin, o'n marta abdullohni cheki chiqdi.
olovni chekib, uch marta tuyani chekib, shundan keyin bo'ldi roziman dedi. yuzta qurbonlik tuya so'yilib, abdulloh tirik qoldi. payg'ambar salom aytadilar. ana ibn ul fadihayn. men ikkita qurbonlikka atalgan kishini farzandiman. birinchisi, bobolari islom alayhissalom, qurbonlikka olib chiqib so'yilib, o'rniga qo'chqash bo'lgan, so'yilmasdan. ikkinchisi, o'zini otalari abdulloh ibn abdurmuttolim yuzta tuya badal evaz berilib, abdulloh tirik qoldi.
abdulloh ulug'aga tushib, abdulmutolib uni uylantirdi. makkadan uylantirmadi. madinaga, ya'ni u paytda yasirib deyilardi. yasiribga olib borib, vohidning qizi ominaga uylantirdi. bu vohid ham husayn ibn chalabning yuriyotlariga borib taqalor edi. ominaning onasi esa mana madinalik, yasiriblanadi. demak, payg'ambarimizning asr salom onalari ham ismoilning salomning sulolasidan, oliy nasab kishilaridan.
shuning uchun payg'ambar so'z hisobining nasl nasabiga hech qanday ta'na ma'lumot bo'lishi mumkin emas.
yasovitda uyladi, makkaga olib keldi. omiyni payg'ambar so'z hisobiga homiladorligi ikki oy bo'lgan kunda otasi abdulloh vafot etdi. payg'ambarimiz so'z hisob hali tug'ilmasdan turib yetim bo'ldi. hali onasini qornida turganda otasidan ayirildi. payg'ambarimiz ota deydi, so'z gapirmagan ekan.
omina nabiyat sohasidonga homilador bo'lib turarkan, tug'ishligidan avval tush ko'rdi.
avvalambor ominani homilador bo'lishligi boshqa ayollarni homilador bo'lishligidan farqli bo'ldi.
homilador ayollar chekadigan mashaqqat, qiyinchilik, og'ir, alamlarni birortasini sezmadi. nihoyatda yengil bo'ldi homilasi.
tug'ishligi ham xuddi shunday bo'ldi. hech qanday bir mashaqqatsiz, mehnatsiz.
tug'ishlikdan avval tush ko'rdi. tushida bir o'g'il tug'ishini ko'rdi. va bu bola bilan birga butun dunyoni mag'ribu mashriqni yoritadigan bir nur chiqqanligini ko'rdi. hamda tushida omina, o'zi mushlik bo'lganiga qaramasdan, ular mushli bo'lgan. quyidagi duoni o'qiradi. oyi duxubillahi vohi, min sharbi kunli ha'sib. mazmuni mushli bo'lgan holatda aytayotgan duosi tushida. yagona bo'lgan
nimaga imon keltirishmagan? yahudlar o'zlaridan chiqishligini kutaradi. yahudlardan bo'ladi deb kutaradi. arablardan chiqqanligi ular o'jarniy qilishga kofir bo'lishdi.
qo'yadi. ya'ni arablarning saidlarini bolasi. qurashning oqsoqolini nabirasi. ismoil zulriyotidan. mana shunday bir kalomatlar bilan, ajoyibotlar bilan tug'ilgandan keyin, bu bolani birinchi bo'lib bobosi ko'rsin dedi, qozon ustiga dimlab qo'yadi. abdulmutoli mana shunday bir kalomatlar bilan, nabirasi tug'ilganidan keyin, aytdiki, olloga qasamki, bu bolamda bir
rohi bilan shonda safarda yurardi. shonda yurarkan, yahudlarning rohiblaridan biri kelib, qayerdan bo'lasizlar? makkadan bo'lamiz. arab jazirasidan dedi. oxirgi zamonda nabisi chiqadi, bitta nabi qolgan, chiqadi dedi. xullas, ko'p narsani gapirdi. bu so'rali kishi, uni ismi nimada so'raganida, bu rohib muhammad deb javob berdi. hal bo'g'iq kecha aytdik, hali arablar o'rtasida muhammad ismi qo'yilmagan.
qo'l farzandi qo'yishdi, ular ham muhammad deb qo'yishdi farzandlarini.
uning ma'lum bir toifalari, osmonda bir joyga chiqib o'tirib, lavho'l maxluqdan xabardor bo'lgan farishtalarni o'rdaroq suhbatini eshitib, yerdagi sehrganlarga tizib berishadi.
jinlarni ba'zilari farishtalarni gaplarini eshitib, yerdagi sehrganlarni yetkazib qo'yishadi.
payg'ambarimiz tug'ilganda bo'lgan alomatlarni, karomatlarni mana shu sehrganlar quyidagicha kesiroqqa ta'riflab berishdi.
sehrganlarni jinlar olim bilan orqasi bor. jinlar ularga bu ishlarni sababini aytib berdilar. ular aytishdiki, bu hodisalarni bari bir nabiy tug'ilganligi sababli bo'ldi.
range. inshaalloh, keyingi suhbatimizda payg'ambarimizning salamini uyg'oyishligi va tutumishligi tarixini aytgan bo'lamiz. aqul qovulli xanada va astag'firullohu alaykum assalomu alaykum va rahmatullohi va barakatuh.