bismillohu rahmonur rahim. Alhamdulillohu robbilan alamin.
lashib ketaylik deb turib, shundan to'sadiganlar bor. Ilm majlisidan to'sadiganlar bor. Zikrdan to'sadiganlar bor. Dinni buyurgan amallaridan seni to'sadigan, chalg'itadigan odamlar bor. Mana shu odamlar seni haqiqiy dushmanlaring. Chunki robbinga seni yaqin qiladigan ishdan to'syaptimi? Demak senga katta zarar keltiryapti. Bularda zarardan ko'ra kattaroq zarar bo'lmaydi. Bunaqalar o'yin kunligiga chaqiradi.
maishatga chaqiradi, kayf safoga chaqiradi, konsertlarga chaqiradi.
aydilarmi? Ana o'shanda ular uchun dono, dillar, tinglaydigan quloqlar bo'lur edi. Zero ko'zlar ko'r bo'lmas, balki ko'kraklardagi ko'ngillar ko'r bo'lur. Demak, eshitishni, tinglashlikni bitta o'zi, yolg'iz o'zi seni najotga olib chiqishligi mumkin. Inson dunyoga kelarkan, yashar ekan, oqil bo'lsa, es hushi joyida bo'lsa, izlanadi. Bahs qiladi.
nima qilishimiz kerak? Do'stlar bilan, ulfatlar bilan, oila a'zolar bilan. Endi bu narsa televizorda o'chirib qo'ysangiz, telefonda qo'yib qo'ysangiz, shunda oila a'zolar bilan bahs qilish mumkin bo'ladi. Agar biz ma'ruzalarni faqat eshitib o'tkazib, eshitib o'tkazib qo'yaversak, bahs, munozara qilmasak, muzokara qilmasak, bu ilm bizga qolmaydi. Kechagi darsda aytdim, bir kunda bitta ma'ruza yetadi eshitgani. Ha boring, oshib borsa ikkita ma'ruza.
ma'ruza yetadi. Agar siz uni hozir aytayotganimizdek, bishkaki yetkucha masalani eshitib ketsangiz, bu sizga foyda qilmaydi. Tushuning. Yigirma minutlik bitta ma'ruza tugadi. O'chiring, endi o'sha mashinada ketayotgan ulfatlaringiz bilan bahs qiling, munozara qiling. Mana shunday qilsangiz, boyagi ilm kallangizda joylashib qoladi. Ahmad ismli bir odam falonchi yil falonchi domlada dars o'qiydi. Har hafta dars
bor. Ko'p narsalarni eshitadi. Ta'sirlanadi. Endi shu ahmad bir majlisga kelsa, siz falonchi domlani shagig'isiz. Domladan o'rgangan narsalaringizni, eshitgan narsalaringizni bizga gapirib bering desa, xijolat oladi. Biz ham jumadan borib xijolat olamizmi, maqtanib qo'ysak a, xotinga? Yomon zo'r dars bo'ldi bugun. Kulmanglar. Zo'r norozi bo'ldi, mazza qildik deydi. Nima to'g'risida gap bo'ldi desa, nima bo'lamiz?
xullas zo'r bo'ldi da. Zo'r bo'lib. Bo'lmasam maqtanmay endi aytib bera olmasangiz. Mana mingta odam o'tiribdi. Qo'lida bloknoti bilan, ruchkasi bor odam qo'lini ko'tarib qo'ysin. Bitta ekan, bo'ladi ming taga bitta. Hozir o'tiribsizlar. Chiqib ketayotganda so'rasin da, kallanglarda qolmaydi. Alhamdulillah, zapus bo'ladi, qaytib eshitib olasizlar. Mana shu odam ilm olyapti.
hozir. Chunki ilm ov, yozmoq. Ilm ov, yozmoq baylov deydi. Ilmni oldingiz, xuddi kiyikni tutgandaqa. Endi yozib qo'ymasangiz, xuddi kiyikni bayramagandaqa bo'lib qoladi. Kiyik nima qiladi? Biz nimani eshitishni bilaylik. Eshitayotgan narsalarimiz gunoh bo'lsa, harom bo'lsa, shariatda man qilingan narsalar bo'lsa, aqlimizni uchiradi. Tushunarlimi? Ana shu.
yoshi o'n to'qson ga borib qolgan bir jalil oqsoqoldan so'rashyapti. Ko'zingiz tiniq, tishlaringiz o'rnida, qulog'ingiz joyida, tili tili jag'i o'rnida. Xotinasi ham zo'r. Qanday qilib erishdingiz bu narsaga? Yoshlar so'rayapti. Nima yo'q deysiz, nima ichuv deysiz, nima kiyuv deysiz deydi da. Bizda bir narsaga erishdik uchun, bir narsa yeyish kerak obyazatelno. Bir narsa ichish kerak. Bolam, bu a'zolar
ko'z, til, quloq, aql, Allohni bizga bergan, bizga qo'ygan omonati edi. Yoshligimizda biz ehtiyot qildik, omonatni saqladik, a'zolarni gunohdan saqladik, Alloh qariganimizda saqlab berdi ularni deydi.
demak, ilm majlisida yillar yurib, har hafta dars eshitib, har kuni ma'ruza eshitib, o'rni kelganda ikki og'iz amr ma'ruf qilolmayotgan bo'lsangiz, birodar, bu ilmdan siz to'liq foydalanmabsiz.
shuning uchun eshitgan narsangizni bahs qiling, munozara qiling, gapirib bering. Ana shundan keyin sizda bu ilmlar nima qiladi? Qoladi, bundan foyda topasiz. Shuning uchun bir kitob o'qiydigan bo'lsak, biror bir fikrga duch kelsak, shu yerda to'xtash kerak. Chiroyli fikr ekan, chuqur fikr ekan, deng, tafakkur qiling, belgilab qo'ying, yodlab oling. Ma'no kitobda bunaqa deyilgan ekan, dalili ma'novi ekan.
deb aytsangiz, bahs qilsangiz, bu ilm sizni kaldingizda qoladi.
demak, xulosa, mehnatsiz eshitilgan narsani esdan chiqib ketishligi juda ham oson bo'ladi. Mehnatsiz eshitilgan narsani esdan chiqib ketishi juda ham oson bo'ladi. Aytiladi, ilm moldan yaxshi. Ilm seni himoya qiladi, sen molni himoya qilasan. Molni sarqsang, mol kamayadi, ilmni sarqsang,
kofir bo'ladi. Hukumat kofir bo'ladi. Endi juhudiy kufr qanaqa? O'jarli qilib haqni rad qiladi. Masalan, o'sha kufrda tursa, uni foydasi bor. Tirishchiligi o'sha kufr amalda qilishligi bilan bo'ladi. Bu odamni kufri juhudiy kufr deyiladi, qaysarlik kufri deyiladi. Endi jahli kufr nima? Jahli kufr osmonlaru yerni yaratilishi haqida tafakkur qilishni xohlamaslik.
osmon yerni yaratilishida, fikr qilishlikdan, tadabbur qilishlikdan yuz o'girishlik. Din haqida eshitishlikni xohlamaslik. Mana biz eshitish haqida gaplashyapmizmi? Yig'ishtir, masalani qo'y bitta muzikani. O'chir bu masalani. Tinglamaslik haqni. Eshitishdan bosh tortish yuz o'girishlik jahli kufrga sabab bo'ladi. Inson yashar ekan,
tirik ekan, odamlarni orasida yashar ekan, eshitadi, tinglaydi. Ilojsiz.
tinglash, eshitish aqlning asli. Masalan, nimalarni eshitadi odamlar? Gapiriladigan gaplarni eshitadi. Gapiriladigan gaplar ko'p. G'iybat bor, shikoyat bor, xotinlar haqidagi maza bemaza gaplar bor, maza bemaza hazillar bor. Kerak kerak emas xabarlar bor. Mushkula?
shu narsalarni ichidan siz nimani eshitib tingla ekanligingizdan. Do'sting kimligini ayt, men seni kimligingni aytib beraman deydi. Endi shu logika bilan ketsak, nimani eshitayotganingni menga ayt, men seni kimligingni aytib beraman. Demak, sen nimani eshityapsan? Sen o'shsan. Tinglovchilarning turlari, nafsi havosi bilan tinglaydiganlar.
havoyi nafsi bilan tinglaydiganlar. Bunaqalar nimani tinglashligi hammamizga ma'lum. Muzika eshitadi, ashula eshitadi, falonchi qo'shishini eshitadi, qo'shishiga muxlis, tomoshani yaxshi ko'radi, masxaravozlarda eshitadi. Bu tinglash havoyi nafsi bilan tinglash deyiladi. Shahvati bilan tinglash deyiladi. Yana aytiladiki, zamonamizdagi ayrim xalqlarning ommaviy fojiasi ana shu
ertalabda mana saharlidan keyin yota olmasangiz, zikringizni aytib, tashqariga chiqib, ozgina yursangiz, matishga ketayotganingizda, qushlarni sayraganlarning ovozini eshitasiz.
juda ham yoqimli holat a? Hamma yog'i jim, qushlar juda chiroyli sayrayapti. Kimdir qush sayraganini eshitadi.