27-QISM / ЭSHITISH MANZILATI (3/4) / NAFSNI POKLASH / ABDULLOH DOMLA / ABDULLOH DOMLA

xonzoda roziyallohu anhu kunlarda birida kelib, aytdiki, yo Rasululloh, sizni suhbatingizda, sizni huzuringizda bo'lganimizda, o'zgacha bir holatda bo'lamiz. Oldingizdan ketganimizdan keyin esa, boshqacha holatda bo'lib qolamiz. Bo'ladi yu, ilm majlisiga kelasan, boshqa dunyoga kirib qolasan. G'am tashvishlar, siqilishlar, dunyodagi sizni chalg'itayotgan, qalbingizni band qilayotgan hamma narsalar esdan chiqadi.

qaytib kelinglar, he tatmayinul qulub, deydi Alloh taolo qur'onda. Ogoh bo'linglar, qalblar Allohni zikri bilan orom oladi. Siz bilan bizni yaratgan parvardigorimiz, bizni nafsimiz, bizni qalbimiz, bizni jonimiz nima bilan orom olishligini aytyapti. Odamlar mana shu jonini, nafsini, qalbini orom olishligi uchun, rohatlanishligi uchun har xil ishlarga o'zini urib ko'radi. Kimdir yeydi, yesa mazza qiladi nazarida.

kimdir uxlaydi, kimdir muzika eshitadi, kimdir o'yin kulgi qiladi. Qo'yingki, nafs jonini orom olishligiga sabab bo'ladigan ishlarni nima qiladi? Turlisini qidirib izlanadi. Ammo Alloh taolo aytyapti, bu nafslar, qalblar faqat Allohni zikri bilan orom oladi. Mana hanzali roziyoyev axirg'u kelib aytyaptiki, sizni oldingizda turganimizda bir boshqacha holatda bo'lamiz, bir boshqacha holat bo'ladi. Ahillarimizni oldiga borganda boshqacha bo'lib qolamiz.

habib sallallohu alayhi vasallam aytdilar, valladiy nafsi biyadixiy, lavquntum takununa ala hal, alladiy takununa alayha indiy, lasofahatqu mulmalayka va la'zollatqu biyajniy xateha. Jonim qo'lida bo'lgan zotga qarasanki, agar sizlar boshqa paytda ham mening oldimdagi holatingizda bo'la olsangiz edi, malokalar sizlar bilan qo'l berib ko'rishgan va qanotlari bilan sizlarga salqin qilgan bo'lar edi, dedilar.

ya'ni payg'ambar sallallohu alayhi vasallamni oldida turganida shunday bir iymoniy, ruhoniy holat, baland bo'ladiki, agar shu holat bilan tashqarida yo'l olsanglar doim, shunday bir nafs poklangan hol bo'ladiki, farishtalar ko'zinglariga ko'rinadigan holat bo'ladi. Demak, ilm majlisi mana shunday narsa. Allohni kalomini tinglash, payg'ambarni so'zini tinglash, eshitish, siz bilan bo'lsa mana shunday bir oliy manzilatga maqomga olib chiqadi. Jonim qo'lida bo'lgan zotga qatnash

qasamki, Allohga qasamki, agar meni huzurimda o'tirgan holatinglardagi holatdaqa bo'la olsanglar edi, boshqa holatda, malokalar sizlar bilan qo'l berib ko'rishgan bo'lardi va qanotlari bilan sizlarga soya qilgan bo'lar edi. Shuning uchun biz mana shu bir iymoniy, oliy bir holatga olib chiqadigan majlislarga borishimiz, iymonimizni yuksaltiradigan narsalarni ko'proq eshitishlikka haris bo'lishimiz kerak. Aksincha bu narsadan uzoq bo'lgan

bo'ladigan bo'lsak, Allohdan bizni uzoq qoladigan narsalarga kirisha oladigan bo'lsak, shu narsalarni eshitishlikdan mudmin bo'ladigan bo'lsak, munkashdan ketadigan bo'lsak, biz albatta tubanlashligimiz aniq. Aytdik, insonni iymoniy holati yuksalgan sari, u bilan tabiat o'rtasida uyg'unlik paydo bo'ladi. Mana suraymon aleyhisselom chumolini gapirgan gapini eshitdi. Alloh taolo aytadi, to ular chumolilar vodiysiga yetgan vaqtlarida

bir chumoli dedi, sulaymon alayhissalomning askari, qo'shini, chumolilar yashaydigan vodiyga qarab kelganida, bu yerda insonlar bor, jinlar bor, parrandalar bor, hashoratlar bor, hayvonlar bor, qo'yingki, sulaymon alayhissalomning qo'shini. Ana shu vodiyda yashaydigan bitta chumoli aytyapti, ey chumolilar, uyalaringizga kiringlar, yana sulaymon va uning lashkari o'zlari sezmagan hollarida sizni

larini bosib yanchib ketmasin. Sulaymon alayhissalom uning so'zidan kulib pamasum qildi va dedi, parvardigorim, meni, sen menga va ota onamga in'om etgan ne'matinga shukur qilishga va o'zing rozi bo'ladigan yaxshi amallarni qilishga muvaffaq etgin. Va meni ham o'z fazlalahmating bilan solih bandalarning qatoriga kiritgin. Mana Allohni payg'ambari, eng oliy matabadagi odam, hayvonni so'zini eshityapti, tushuning.

yapti. Nabi sallallohu alayhi vasallam tuyani yig'ilayotganligini va shikoyat qilganini eshityaptilar. Insonni imoniy holati yuksalgan sari, tabiat bilan uni o'rtasida uyg'unlik paydo bo'ladi. Biroq jim turgan mushukni tosh bilan urdi. Haligi mushuk botdi dedi da, o' nandroqqa borib to'xtab qarab turibdi, tosh otganga. Ana shu qarab turishidan nima deyotganligini tushunasiz. Nima deyapti? Nimaga urding meni?

men senga nima qildim deydi. Insonni qalbi va nafsi yuksalgani sari, u bilan tabiat orasida uyg'unlik paydo bo'ladi. Boshqalarni ichida kechayotgan narsalarni his qilib qoladi. Qalbingizdagi narsani his qiladigan bo'lib qoladi. Chunki bu Alloh tomonidan berilgan unga karomat deyiladi. Karomat haq birodarlar. Karomat nima? G'ayrioddiy ishlar. Tabiat qonunlariga teskari bo'lgan ishlar.

ishlar. Insonda aqli lol qoladigan ishlar. Agar g'ayrioddiy ishlar payg'ambarlarga berilsa, bu mo'jiza deyiladi, o'zlarini payg'ambarligini isbotlashiga uchun berilgan dalil. Agar oddiy mo'minlarga beriladigan bo'lsa, bu karomat deyiladi. Karomatni inkor qilmanglar birodalar. Karomat bor narsa. Imom azam fiqh ul akbarda shunaqa deydi. Mo'jizalar anbiolar uchun haqdir, karomat avliyolar uchun haqdir. Bizni mana bu darslarimiz

insonni Allohni valisi bo'lishlikka olib boradigan darslar. Biz Alloh taolodan karomatni so'rayapmiz. Ana shu karomatga olib boradigan yo'lni o'rganyapmiz. Haqiqiy mo'min inson iymoni yuksalgan sari, boshqalar ko'rmayotgan narsani ko'radigan bo'lib qoladi. Boshqalar tushunmayotgan narsani tushunmayotgan bo'lib qoladi. Boshqalar o'ylamayotgan narsani o'ylaydigan bo'lib qoladi. Boshqalar xohlamayotgan narsani xohlaydigan bo'lib qoladi. Boshqalar qo'rqayotgan narsadan qo'rqmay qoladi. Chunki. Xo'p. Bosh

chunki u yuksaldi u. Bu sifat, bu xususiyat Allohni tanigan odamda bo'ladi. Dunyoni nimaligini tushungan, haqiqatini anglagan, o'zini dunyodagi vazifasi nima ekanligini aniq bilgan odamda bo'ladi bu narsa. Chunki bunaqa insonni o'zini o'lchov tushunchasi bor. Hammaga ergashib keta olmaydi. Nima uchun yashayotganini biladi, aniq maqsadi bor, qo'lida aniq dasturi bor. Hayotda qiladigan

keyin ishi aniq uni. Ertaman turadi, duoda o'qiydi. O'ng oyog'idan ortiq keyin buni kiyishni boshlaydi. Hojatxonaga chopa yoq bilan kiradi. Tohirat qilayotganda nima deyishi aniq, qilib bo'lgandan keyin nima deyishi aniq, osmonga qiriq nima deyishi aniq, ko'chaga chiqqan nima deyishi aniq. Ey, minut minutigacha yozilgan. Bu mo'minda bo'ladi bu narsa. Demak, inson yuksalgan sari, iymon jihatidan yuksalgan sari, tabiat bilan uni o'rtasida

uyg'unlik paydo bo'ladi.

payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamni oldida ham sahobalar, birodarlar narx navo haqida, ob havo haqida, bog'roqdagi hosilni natijalari haqida gaplashishar edi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam eshitib turardilar. Gunoh emasmi? Masiyat emasmi? Mubohmi? Og'zingni yop. Gapiraman bunaqa gaplarni deyishga haqqimiz yo'q. Mana payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamni oldida bir odamni oq topib qolishdi. Bir ilmi bor.

nima ilmi bor deb Rasululloh so'radilar. Bu odam nassob deyishdi. Nassob kim? Arablarning nasl nasablarini yaxshi biladigan odam. Nabi sallallohu alayhi vasallam aytdilar, bu ilm uni o'rganganga foyda bermaydi, bilmaganga zarar bermaydi dedilar. Ya'ni foydasi ham zarari yo'q narsa. Muboh. Lekin insonni umri qimmat. Unaqa muboh narsalarni ham ko'p eshitishligi ma'qul bo'lmaydi. Odamlar bilan o'tirasan,

ko'chada bo'layotgan ishlarni gapirishadi, voqelik haqida xabardor bo'lasan. Buni ham eshitish mumkin, mubox narsalar, ammo berilib ketmasligi kerak.

payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallam ham, o'zlari ham eshitadilar, savdogarlardan savdo haqida, boshqa narsalar haqida. Keyin payg'ambarimiz ularga Alloh haqida da'vat qiladilar, dinni gapiradilar. Shuning uchun odamlarni eshitish ham da'vat uslublaridan bittasi. Eshitiladigan narsa, Alloh yaxshi ko'radigan narsalar bor, Alloh yomon ko'radigan narsalar bor va muboh bo'lgan narsalar bor. Muboh narsalarni eshitishlik, gapirishlik mumkin, lekin bunda haddidan oshib ketmaslik kerak.

chunki insonni vaqti nima? Insonni vaqti qimmat, umri qisqa. Odamlardan eshit, suhbatlash, hamma qator o'tir, keyin senga navbat kelganda Allohni diniga hikmat bilan da'vat qil. Alloh subhanahu va taolo saidul xalq bo'lgan muhammad mustafo sallallohu alayhi vasallamga aytyapti, istadibillah, fabima rahmati minallohi ilintalohim. Alloh taoloni rahmati bo'lib, Alloh taoloni rahmati tufayli,

siz, ey, muhammad alayhissalom, sahobalarga muloyim bo'ldingiz.

valau kunda faddon g'olid al qalbi, lanfatu min xavlik. Agar buni o'rniga siz qo'pol, qattiq til va qattiq dil bo'lganingizda, atrofingizdan tarqab ketishgan bo'lar edi. Biz odamlarni Allohni diniga da'vat qilishlik niyatimiz bo'ladigan bo'lsa, mana shu muloyimlik degan sifat bizda bo'lishligi kerak. Qo'pollik, dag'allik bilan da'vat qilinmaydi. Qo'pollik bilan da'vat qilinmaydi. Chunki nabi sallallohu alayhi vasallam bunday qilmaganlar.

ma'sum bo'lgan zot muhammad mustafo sallallohu alayhi vasallamga nima deyapti Alloh taolo? Agar siz qo'pol bo'lsangiz, odamlar atrofingizdan tarqab ketgan bo'lardi deydi. Imoniy tinglash degan tushuncha bor. Imoniy tinglash. Talab qilingan tinglash, eshitish. Nima degani? Bu shunaqa bir suhbatlar, shunaqa bir so'zlar, gaplarki, Alloh taolo o'zini kitobida bunday so'zlarni, bunday suhbatlarni maqtagan. Va mana shunday

suhbatlarga buyurgan, eshitganlarni maqtagan, ana shunday majlisdan yuz o'girganlarni mazammat qilgan. Astag'ibilloh, vaqolu ulu kunna nasma u avna aqilu, ma kunna fi ashabi sayr. Ular kofirlar, jahannamga tushganlaridan keyin aytishadi. Agar bizlar tinglab payg'ambarning so'zini, aql yurgizuvchi bo'lganimizda, do'zax egalardan bo'lmas edik. Demak, eshitmagan,

xohlamagan. Eshitganimizda, tinglaganimizda, tafakkur qilganimizda, do'zaxga tushmagan bo'lardik deyapti. Shuning uchun aytyapmiz, eshitishlik, tinglashlikni yolg'iz o'zi sizni najotga olib borishlikka kifoya qilib qolishi mumkin. Agar tinglab aql yurgizuvchi bo'lganimizda, demak, haqni tinglamaslik, haqdan yuz o'girishlik jahannam yo'li bo'ladi. Alloh azza va jalalning

ona birodarlar siz bilan biz uchun dastur ul amal. Allohni bu borliqqa qo'ygan qonunlari bor. Buni misol bilan tushuntiramiz. Bir boshqa mamlakatga borib, chet mamlakatga borib turib, bir tijoriy tashkilotni ochmoqchi bo'lsangiz, nima qilasiz? Nima qilish kerak birinchi? Nimadan boshlaysiz shu biznesni? Avvalambor shu yurtni tijorat qonunlarini o'rganib chiqish kerak. O'sha qonunlarni bilsangiz, u yerdagi tijoratingiz yaxshi yuradi. Xuddi shunga o'xshaganda

demak, Alloh taoloni bu borliqqa o'qib bo'lgan qonunlari bor. Shu qonunni o'rganasiz, shu qonunga rioya qilasiz, saodat topasiz. Agar boyagi savdogar, biz aytayotgan savdogar, o'zi bilganicha ishni boshlab yuborsa, katta pulni shu tijoratiga sarfladi, imoratlar sotib oldi, stan oladi, olib keldi. Endi millionlagan pulni sarflab turib, endi yulg'izaman desa, bitta qonunga to'g'ri kelmadi bu ishni. Bu mamlakatda bunaqa narsani tijorati mumkin emas ekan. Bo'ldi, yutkazdi. Bo'ldi, kuydi.

. Shuning uchun bu dunyoga keldik. Bu dunyoda saodat topib yutishligimiz uchun Alloh taoloni qonunlarini o'rganishimiz kerak bo'ladi. Aqulu qovli hayda va astag'firullohu alayhi va lakum. Assalomu alaykum va rahmatullohi ta'alib va barakatuh.