28-QISM / ЭSHITISH MANZILATI (4/4) / NAFSNI POKLASH / ABDULLOH DOMLA / ABDULLOH DOMLA

birinchisi. Ikkinchisi, fahmiy va aqliy eshitish. Uchinchisi, ijobat va qabul qilish eshitishi. Mana bittadan ko'rib chiqamiz. Odamlar eshitadi, mana shu uchga bo'linadi ularning eshitish degani. Birinchisi, idroki eshitish. Bu qanaqa bo'ladi? Bir lektor minbarga ko'tarilib, chekishligini zarari haqida leksiya o'qidi. Uni insonga zarari, yurakka, o'pkaga, asabga qo'yingki, insonni organizmiga zarari haqida gapirishadi.

gapirildi. Operatsiya qilingan shu chekishlikni oqibatida kasal bo'lgan o'pkani operatsiya qilgan ko'rsatdi. Go'zallaysa bo'ldi. Endi shu leksiyada o'tirganlardan bitta odam chekar edi. Eshitdi, tushundi, lekin tashlamadi. Bu odamni eshitishligi idrokiy eshitish deyiladi. Eshitdi va tushundi. Ammo chekishni tashlamadi. Ikkinchisi, fahmiy va aqliy eshitishlik.

yana bitta odam bu leksiyani eshitdi, xulosa qildi. Ha, demak, zarar ekan, qonga zarar ekan, asabga zarar ekan, nasl nasabga zarar ekan. Demak, insonni organizmiga katta zarari bor. Ajalni tezlashtirar ekan. Chekish aqldanmi? Tamakiga qul bo'lib qolishlik to'g'ri bo'lar ekanmi? Eshitdi va tafakkur qildi. Birinchi odam eshitdi, tushundi. Ikkinchi odam eshitdi, tafakkur qildi. Endi uchinchisi. Uchinchisi, ijro

ijobat va qabul eshitishi. Yana bitta odam, uchinchi odam bu leksiyani eshitdi, eshitdi, tushundi, aqlini ishlatdi va qabul qildi. Chekaradi bu uchinchi odam ham, bugundan boshlab tashladim sigaretni dedi da, g'ijimlab turib axlatga tashladi. Demak ma'ruzani eshitgan paytda odamlar ham mana shu uchta eshitishdan bittasida bo'ladi. Idrokiy, aqliy, ijobat. Idrokiy eshitdi, tushundi, bo'ldi. Boshqa hech qanaqa bir

o'zgarish yo'q. Ikkinchisi, eshitdi, tushundi, fikr qildi. Uchinchisi, eshitdi, tushundi, fikr qildi, ijobat qildi. Demak, uch xil eshitish ekan. Bir odam ro'parasidagi odamga yelkangizda chayin turibdi dedi. Haligi gapni eshitgan odam qarab turib, rahmat, rahmat, o'zingiz yaxshimisiz? Salomatchilik joyidami? Dedi. Yelkangizda chayin turibdi desa, hech qanday reaksiya yo'q.

yo'q. Endi mana shu reaksiya qilmayotgan odamni bu holatini uch xil talqin qilish mumkin. Birinchisi, so'zni eshitmadi. O'shaning uchun hech narsa qilmayapti. Yoki bu gapirgan odamni ogohlantirgan odamni tilini tushunmaydi. Yoki bo'lmasam chayonni nimaligini bilmaydi. Agar eshitib, tushunib, idrok qilib, qabul qilganida nima bo'lardi? Avtomaticheski yelkasini qoqib oladi. Demak shunday odamlar bor.

qulog'i bor, ishlaydi, ammo haqiqatni eshitmaydi. Oyatlarni eshitadi, hadislarni eshitadi, eshitmaganda ketaveradi. Bunaqa odamlar o'zlarini juda ham aqlli sanaydi. Ha, biz deydi, yigirma birinchi asrda yashayapmiz deydi. Ilm fan asrda yashayapmiz deydi. Bunaqa din, siz aytayotgan shariat, oxirat degan narsalar bizni zamonimizga to'g'ri kelmaydi deydi. Nazarida hamma yog'ini biladi bular. O'zini baland oladi. Alloh taolo bular haqida aytadi.

istaydi billah. Ya alamuna zohiram minal hayati dunya vahum anil aqhiratihum g'ofilun. Ular oxiratdan g'ofil, bexabar bo'lgan hollarida faqat hayotda dunyoni zohirinigina biladilar. Bular qulog'iga kirdi, idrok qilmadi, fikr qilmadi, aqlini ishlatmadi, qabul qilmadi. Alloh taolo bunaqalari haqida aytadi, istaydi billah. Vala takunu kalla dinah

oluv sami'na vahum la yas ma'um. Eshitmagan holda turib, eshitmasdan turib, eshitdik deydiganlarda qilib bo'lib qolmanglar. Demak, eshitmaydi deganda Alloh taolo nima aytyapti? Tadbiq qilmaydi, qabul qilmaydi, ijobat qilmaydi. Mana eshityapmiz a oyatlarni. Eshitib turib, riboni xoramligini tashlasangiz, demak ijobat qildingiz. Tadbiq qildingiz bilganingizni. Bildingiz, yolg'on gapirishga xoram ekan. Bildingiz, tarozini olishga xoram ekan. Bildingiz, svetoforda

qizilga o'tib ketishga harom ekan. Bildiz, treshnikga chiqib yurishga haromligini. Eshitdingiz. Endi tatbiq qilmadingizmi? Eshitganingizga amal qilmadingizmi? Demak siz ijobat, qabul eshitishi bilan eshitmadingiz. Shuning uchun birodalar, fahmiy eshitish, aqliy eshitish hamda qabul qilish eshitishi. Bizda odamlar ko'proq qaysinisi? Mana endi qur'on akalarimdan mana shu fahm eshitishiga dalil bo'lgan oyatni keltiraman.

beramiz. Istaydi billah. Qo'l u hiya ilayya anna husna ma'nafa ruminal jin. Faqolu inna sami'ana qur'anan ajaba. Yahdiy ila rusht faaman nabi. Volannushrikobirobbina ahada. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning qur'on talavot qilib turganiga mana nusaybin deb nol oladigan joyning jinlari kelib eshitib guvoh bo'lishdi. Ey muhammad ayting, menga vahiy qilindiki, jinlardan bir guruhi

mening qur'on tilovat qilganimni eshitib, o'z qavmlariga qaytib borishgach dedilar. Darhaqiqat biz haq yo'lga hidoyat qiladigan bir ajib qur'onni eshitdik. Eshitdik va darhol unga iymon keltirdik. Bizlar endi parvardigorimizga hargiz biron narsani sherik qilmasmiz. Demak eshitdi, tushundi. Idroki eshitish, aqliy eshitish. Astaydi billa, innakala tufmi ul ma'uta, vala tufmi u summa.

hamma duo aida vallau mudbirin. Aniqki siz, ey muhammad alayhissalom, o'z da'votingizni o'liklarga uqtira olmassiz. Va yuz o'girib ketayotgan kimsalarga ham bu da'vatni uqtira olmassiz. Alloh taolo o'laydi ekanda rosa ukam o'laydi aytmayapti bu yerda. Rasululloh o'liklarni borib da'vat qilmaganlar. Tiriklarni da'vat qilganlar. Lekin bularni eshitib, ijobat qilib qabul qilmaganligi uchun Alloh taolo bularni o'lay deyapti. O'liklar ham

eshitadi birodarlar. Dalil nabi sallallohu alayhi vasallam badr kunida ana shu mushriylarning eng ulug'laridan yetmish kishi qatl qilinganidan keyin, ularni bir qolibga, chuqurga tashladilar. Yetmishta mushriydi o'ligi yotibdi chuqurda. Shunda Rasululloh kelib, ey amrimni hishom, ey utuba ibn robiya, ey validimni utuba, nommonam aytib turib, hal vajad tumma, va'dakom robbukom haqqon. Robbiylar sizlarga va'da qilgan narsa haq ekanmi?

topdinglarmi shuni ko'rdinglarmi? Fa inni qoduvajaddu ma va'dani robbiy haqqo dedilar. Albatta men robbim menga va'da qilgan narsani haq ekanligini ko'rdim dedi. Umarimni qattiq, yo Rasululloh, men o'liklarga gapiryapsizmi? Bu hidlanib jiyib ketdi ku bular sasib. Deganida Rasululloh aytdilar, sendan ko'ra ular yaxshiroq eshitadimi meni dedilar. Ha, o'liklarim eshitadi, lekin qimirlay olmaydi da. Xuddi shunga o'xshagandek nafas olib harakatlanib yurgani bilan, da'vatni eshitib turib, da'vatni

da'vatni qabul qilib, unga amal qilmadimi, xuddi o'likka o'xshab izobat qilinmagan odamlardan bo'ladi. O'liklar qatorida bo'ladi. Alloh taolo aytadi, istadi billa, voma yasta vil ahya, valal ammuat. Tiriklar bilan o'liklar ham barobar emasdir. Albatta Alloh o'zi xohlagan kishilarga haq da'vatni eshittirur. Ey muhammad alayhissalom, siz qabrdagi kimsalarga, ya'ni o'liklarga, o'lik dinlarga eshittir.

bo'sh emassiz. Idrokiy eshitish, fahmiy aqliy eshitish, ijobat eshitishi. Ijobat eshitishi. Bu mana shu eshitishlikning eng oliy darajasi martabasi. Atrofimizdagi musulmonlarga bir nazar solaylik da. Yer yuzida milliarddan oshiroq musulmonlar bor. O'zini musulmon deb biladi. Lekin haqiqatda ham hammasi Alloh xohlagandek, payg'ambar xohlagandek

dek, ummatu muhammadiyami? Chinakamiga ummatu muhammadiyami?

bu ummatni maqtagan. Astaydi billah, kun tum xoyra ummatin uxijjatli nas. Sizlar ummatu muhammad, insoniyatga chiqarilgan ummatning eng yaxshisi bo'ldinglar. Eng yaxshi ummat sizlarsizlar. Va aytdi nima uchun yaxshi ekanligimizni. Ta'miruni bil ma'rufiy vatan hamna anil munkar. Yaxshilikka buyurasizlar, yomonlikdan qaytarasizlar. Shuning uchun biz yaxshi ummatmiz. Agar biz la ilaha illalloh muhammad Rasululloh degan bo'lsak u,

buni ma'ruf narxi munkar qilmayotgan bo'lsak, da'vatga ijobat qilmayotgan bo'lsak, biz chin ma'noda ummatu muhammad bo'la olmaymiz, birodalar. Tushunarlimi? Biz muhammadu alayhissalomni ummatimiz. Go'zal, birodalar. Lekin mana shu ummat da'vat ummati bo'ladi, ijobat ummati bo'ladi. Nima degani? Mana siz bilan biz yo da'vat ummatimiz, yo ijobat ummatimiz. Qarang, qaysinisidasiz siz.

da'vat ummati kim? Alloh va payg'ambar da'vat qilgan odamlar, da'vat ummati bo'ladi. Endi mana shu Alloh va payg'ambarda da'vatini qabul qilib, ijobat qilgan odam, ijobat ummati bo'ladi. Demak, agar da'vatni qabul qilib, uni o'zining hayotida tadbiq qilsa, shunda mana shu inson ijobat ummati qatorida bo'ladi, shunda Alloh maqtagan ummatdan bo'ladi. Bizga da'vat yetib keldi. Biz muhammad alayhissalomni

ummatini doirasiga kirdik. Endi tadbiq qilishimiz qolibdi birodarlar. Ana shu tadbiqimizga yarasha kun ko'ramiz. Olim va badavlat bo'lgan bir inson o'zini farzandlarini yig'ib olib aytyapti. Beshta farzandi bor, o'g'il qiz aralash. Biror bir sohada bir mutaxassis bo'lib, bir ilmiy sohada bir martabaga erishishga niyatinglar, layoqatinglar bo'lsa, hammanglarda imkoniyatlar teng. O'qiyman

man desanglar, hammanglarga sharoitni qilib beraman dedi. Ya'ni da'vat, taklif hammaga bir xil aytildi. Lekin mana shu beshta farzandidan bitta farzandi ijobat qildi. Oliygohga kirdi, qattiq mehnat qildi. Shu bilan ilmiy darajaga bir martabaga erishdi. Bizga ham Alloh tomonidan, payg'ambar tomonidan da'vat kelgan. Eshitdik, shansimiz bir xil, imkoniyatimiz bir xil. Endi qabul qilib ijobat qilsak, maqtalgan ummatdan bo'lamiz.

yutug' nimada? Mana shu senga kelgan da'vatni, taklifni qabul qilasan, amal qilasan, hayotingda tadbiq qilasan, i lekin dinni hamma mevalardan bahra olasan.

demak, eshitishlik uch turli bo'ldi. Idrokiy, aqliy va ijobat eshitishi. Dunyodagi hamma masjidlarda namozdan keyin musulmonlar duo qiladi da, sami ana va ota ona g'ufronika. Eshitdik, itoat qildik, bizni gunohimizni kechirdik deydi yu. Deydi yu, ammo hayotda qilayotgan ishni qaraydigan bo'lsangiz, u aytgan gapiga xilofliklar bor.

g'iybat bor, namima bor, harom luqima bor. Eshitdik, itoat qildik. Shunaqa bo'ladimi? Yahudiylar nima deyishgan? Sami ana va osoyna deyishgan. Eshitdik va bosh tortdik deyishgan. Eshitdik, qabul qilmadik deyishgan. A biz nima deyapmiz? Eshitdik, itoat qildik deyapmiz, lekin hayotda bu narsaga itoat qilayotganimiz ko'rinmayapti. Shuning uchun birodarlar, mo'min odam

eshitdik, itoat qiling degandan keyin, ijobat qilishinglar kerak bo'ladi.

istori billa robbana innana sami'na munadiyin yunadilil iyman. An aminu bi robbikum fa amanna robbana fag'firlana zunubana va kafiranna sayyatina va tavaffana ma'l obro'r.

parvardigoro, albatta biz parvardigoringizga iymon keltiring deb iyonga chorlagan jarchi muhammad alayhissalomning nidolarini eshitdik ku, iymon keltirdik. Parvardigoro, bizning gunohlarimizni mag'firat qil. Qilgan yomonliklarimizni o'chirgin va bizlarni yaxshilar bilan birga o'ldirgin. Musulmon odam uni manhachi bor. Hayotda programmasi bor.

u nimani eshitish kerak, nimani eshitmaslik kerak yaxshi biladi. Alloh g'azablangan narsani eshitmaydi, Alloh ijozat bergan narsalarni eshitadi. Mana muzika. Alloh o'zini mo'min bandalarini muxtab aytyapti. Astag'firulloh. Va idha samiulloh va a'rodu anhu va qolu ulana amaluna va lakum amalukum. Salomu alaykum la nabata'g'il jahiling.

qachon u mo'minlar behuda narsalarni eshitsa, undan yuz o'giriladi. Mana shu yerdagi lag'u, behuda narsani ulamolar musiqa deyishgan.

muhabbat ala hanafiya, lag'u, g'ino, musiqa, muzika deydi.

valladinalar yashadi una zo'ro, va'ida marru billag'li, marru kiroma. Ular rahmonning bandalari, suygan bandalari, yolg'on guvohli berishmaydi va lag'u oldidan o'tgan vaqtida, oliyjanoblik bilan undan yuz o'girgan hollarida o'tirilar. Masxaravozlikni essa, g'iybat shikoyatni essa, johillar ularga xitob qilsa, muzikani essa, nima qiladi?

oliyjanoblik bilan yuz o'girib ketadi. Shuning uchun fe'lan mo'min bo'lgan banda, bunga o'xshagan narsalarni eshitishdan o'zini ehtiyot qiladi. Abdulloh nima sud aytadi? G'ino qalbda nifoqni o'stiradi. Xuddi suv o'simligini o'stirganidek. Qaytaramiz. Xuddi suv o'simligini o'stirganidek, muzika, g'ino insonni qalbida nifoqni o'stiradi.

inson muzikani qancha ko'payishlar ekan, shuncha qalbida nifoq ko'payib boraveradi, lekin buni sezmaydi.

din birodalar mustaqil bo'lishligi bilan komil bo'ladi. Din istiqomat bilan bo'ladi. Biz Alloh taolodan karomatni, Allohni viloyatini so'rayapmizmi? Alloh taolo bizdan istiqomani so'rayapti.

bandani qalbida qur'on bilan muzika bir bo'lmaydi. Bir ikkinchisini surib chiqaradi. Buni misoli yorug'lik bilan zulmatni misoliga o'xshaydi. Yo yorug'lik bo'ladi, yo zulmat bo'ladi. Qarang endi, masalan, bir biriga zid bo'lgan narsalar bor, bir biriga teskari narsalar bo'lgan narsalar bor. Masalan, bitta doskani yarmi oq, yarmi qora bo'lishi mumkin. Bir vaqtni o'zida yarmi oq, yarmi qora bo'lishi mumkin.

mumkin. Demak, doska ham oq, ham qora deyishimiz mumkin. Bu bir biriga teskari narsa. Ammo zid degan narsa bir biri bir vaqtda bo'la olmaydigan narsalar. Masalan, odam yo o'ligi oladi, yo tirik bo'ladi. Xuddi shunga o'xshaganda yo zulmat bo'ladi, yo yorug'lik bo'ladi. Endi qur'on bilan muzika bir biriga zid narsa. Yo qur'on bo'ladi, yo muzika bo'ladi. Tushunarlimi? Qur'on bilan muzika

bir biriga teskari narsa emas, bir biriga zid narsa.

demak, qoida birodarlar. Qur'on va musiqa bir biriga zid narsa. Ularni biri, ikkinchisini surib chiqaradi.

odamlar bor, imom domla qur'onda ozgina uzoqroq o'qib qo'yadigan bo'lsa, malollanib ketadi. Biz o'shalardan emasmizmi? Ha, tekshirib ko'rishimiz kerak o'zimizni birodarlar. Soatlar muzikani eshitaveradi, soatlar g'iybat namimani eshitaveradi, ammo qur'on o'qisa nima bo'ladi? Malollanib qoladi. Alloh azza va jalla ana shu eshitib, tushunib, idrok qilib, qabul qiladigan balandlar.

dan qilishligini so'raymiz. Aqul qovli ha da va astag'firullohu alayhi valakum. Assalomu alaykum va rahmatullohi ta'la va barakatuh.