43-QISM / HUSHU (1/5) / NAFSNI POKLASH / ABDULLOH DOMLA / ABDULLOH DOMLA

taniydi. Kim o'zini tanisa, keyin robbisini taniydi. Ma'lumotlar, biz mana shu inson sifatida uchta narsadan tarkib topamiz. Jasad, nafs va ruh. Jasad, nafs va ruh. Jasad bu kiyim. Ki, nafsga kiydirilgan. Ruh, ulamolar aytadi, Alloh tomonidan berilgan quvvatki,

nafs jismni ichida, jasadni ichida turganda, uni harakatga keltiradigan quvvat deydi. Insonni uchta narsa deyapmiz. Jasad, nafs, jon nafs bittada tushuninglar va ruh. Jasad mana shu jonni o'zida ushlab turishlikka layoqati bor bo'lar ekan, ruh unda turadi, inson tirik bo'ladi. Tondan tushib ketdi o'ttiz metrdan. Jasad mana shu jonni ushlab turishlik xususiyatini yo'q qiladi.

yo'qotdi. Endi ruh ajrab ketadi, shu bilan inson o'ladi. Kallasini olib tashladi. Jasadda mana shu nafsni, jonni ushlab turishlik xususiyati yo'qoldi, undan ruh ajraydi, shu bilan inson o'ladi. Biz birodarlar, alhamdulillah, robbil alamin, mana mustaqil bo'lganimizga o'ttiz yildan o'tdi. O'ttiz yilda jasadlarimizni tarbiyasi bilan ancha shug'ullandik va ancha yutuqlarga erishdik. Ya'ni,

zino qilmaymiz, alhamdulillah, robbil alamin. Aroq ichmayapmiz, qimor o'ynamayapmiz, o'g'irlik qilmayapmiz, zino qilmayapmiz, namoz o'qiyapmiz, ro'za tutyapmiz. Jasadlarimizni tarbiyasida ancha muvaffaqiyatga erishdik. Ammo nafs tarbiyasida, mana shu jonimizni tarbiya qilishlikda hali juda ham tuzatishimiz kerak bo'lgan narsalar ko'p. Saxobalarni eshitamiz. Namozda turganda tinmay yig'ilar edi.

imomo abdug'aniyev haqida eshitamiz. Bitta tahorati bilan xuftonni ham bomdodni o'qir edi. Sohibalarini eshitamiz. Oyog'iga kirib qolgan jarohatni shu nayzani olib tashlashlik uchun muskir, masxul oladigan narsa ichiray desa, yo'q. Men zikrga kirishib turaman, o'rvatib nur zubayl meni. Oyog'ini kesishadi. Zikr aytib turadi, narxoz yo'q. Unaqa bir aqlda uchrayotgan narsa yo'q. Zikrga kiradi, oyog'ini arralab kesib, go'shtini kesib, suyagini kesib, parchalagicha sezmay turibdi zikrni.

zikr aytadi. Ya'ni zikr ularni bu dunyodan uzib qo'ygan. Oyoqda kelsa, tabib hamma ishini bitirib bo'lgandan keyin, zikrni to'xtatdi, og'riqqacha demak hushidan ketdi. Biz ularni mana shu bir nafs tarbiyasida erishgan yutuqlarni eshitib turib, aqllarimiz lol qoladi. Bir pora o'qisa, malol kelib ketadi bizga namoz. Usmonimdan fon aytgandek, agar qalblarimiz toza bo'lganida, nafslarimiz, robbimizni kalomini eshitishlikdan malollarni

lanmasidek deydi. Yana bir o'ylab ko'ringlar shu gapni ma'nosini. Agar qalblarimiz, nafslarimiz pokiza bo'lganida, robbimizning kalomini eshitishdan malollanmasidek, endi turib zerikib ketyapsizmi? Ko'payib ketdi, ozayib ketdi, tez o'qib yubordi, cho'zib yubordi deyapsizmi? Demak, hali ancha kamchilik bor bizni qalbimizda. Nima nima deyiladi? Biz

bu darslar orqali birodarlar mana shu nafsni, jonni, tarbiyasi bilan shug'ullanmoqchimiz.

tasavvuf desa qo'rqib ketmanglar, ukalar. Tasavvuf dinimizni uchdan bir qismi.

jabroil alayhissalom, notanish bir odam, inson ko'rinishida kelib, payg'ambarimizdan savol so'radi. Islom nima, iymon nima, ehson nima?

mana dinni uchga bo'lib qo'ydi ilmini. Islom nima deganida, beshta narsani.

Rasululloh. Kalima keltirishing, namoz o'qishing, ro'za tushishing, zakat haj qilishing. Bu islom. Imon nima? An to'mina billahi va malakatiga imon yettita sharti. Ehson nima deb so'radi? An ta'budolloh aka anna ka tarohu, fa in la muntakun tarohu, fa inna hu yaraka. Allohni ko'rib turganingdek ibodat qilishing. Mana shu ehson. Endi garchi Allohni sen ko'rolmasang ham, Alloh seni ko'rib turibdi. Diqqat qilinglar uka.

lar. Islomni bizga fiqh ilmi o'rgatadi. Rukuyimiz qanday bo'lishi kerak, qachon og'iz ochishimiz kerak, zakotimiz qanday bo'lishi kerak, ehromda qanaqa yeyish kerak. Jasadimiz bilan qiladigan ibodatimizni fiqh ilmi o'rgatadi. Bu masalada ancha yutuqqa erishdik. Mana hozir aytdim. E'tiqod qiladigan narsamizni aqida o'rgatadi. Iymonni aqida ilmi o'rgatadi. Rozimisizlar? Endi mana ehsonni, qalb, nafs tarbiyasi

ni qaysi ilm o'rgatadi? Desa mana shu tasavvuf deyiladi. E'tibor beringlar, uchga bo'lyapti, agar imon bilan islom o'ttiz uch foiz ham bo'lsa, ehson o'ttiz to'rt foiz uradi. Mana nima uchun namozlarimizda ko'zimizga yosh kelmaydi? Mana menga kechasi turib tahajjud o'qib mazza qila olmaymiz. Mana nima uchun zikr aytib ko'zimizga yosh kelmaydi? Shuning uchun tasavvuf degan so'zdan qo'rqmanglar, endi oddiy narsa.

bo'lib qolsin. Nima qilamiz mana ehson martabasini? Islom iymoni tushundik. Ehson martabasini tasavvuf o'rgatar ekan, tasavvufni bilib bilmasdan rad qilaversak, qachon nafsi tarbiyasi bilan mashg'ul bo'lamiz biz? Xushu manzilati. Xushu manzilati haqida qur'on ikkarimda oyatlar bor. Astaydi billah, qoda aflah al mo'minun alladinahum fi solatihim hoshi'un. Darhaqiqat

faqat mo'minlar najot topdilar. Ular namozlarida xushuvli bo'lgan insonlardir. Xoshiun, qo'rquvchidir, bo'ynini egib turuvchidir. Qarang, Alloh taolo xosha, xushuvda bo'lgan bandalarni najot topdi deb aytyapti. Najot bu xushuv orqali bo'ladi. Qod aflahat, taqiq najot topishdi. Kimlar? Namozlarida xushuvli bo'lgan.

bo'lganlar. Yana, mana shu aflahan, najot topdi degan masala, boshqa oyatda keladi. Astag'firulloh. Qod aflahaman, tazakkir. A'la surasi. Darhaqiqat, kufr u siyondan pok bo'lgan va parvardigorini nomini yod etib, namoz o'qigan har bir kishi najot topgandir. Aflahan. Yutuqqa erishdi. Qarang, yutdi deyapti Alloh taolo. Bizni birodarlar odamlarni orasida

aslida o'zimizda ham shunaqa tushuncha bor. Mana shu odam yutdi deysiz. Mana shu odam yutdi deydi, ha desa, yaxshi joyini chekib qoldi deydi. Yutuq degani, muvaffaqiyatga erishish degani. Yutdi deganda biz insonlar ham o'zimizni qo'yib olgan o'lchovlarimiz bor. Lekin yutdi, najotga erishdi deb Alloh taolo aytayotganda, nimani aytgan? Qod aflahaman zakkaha va qod xobaman dassaaha. Darhaqiqat uni.

ya'ni o'zini nafsini, jonini poklagan kishi najot topdi. Va u jonini fisqu fujur bilan ko'mib tashlagan kimsa, xor bo'ldi, nomurod bo'ldi. Va nafsin va man savaha. Alloh taolo nafsini saviy qilib yaratdi. O'ng tomonga ham, chop tomonga ham egila oladi. Alloh aytyapti, nafsni Alloh shunday yaratdi, uni poklagan yutdi, nafsini ko'yiga kelgan yutqizdi deyapti.

haqiqiy yutuq bu Alloh taolo aytgan yutuq. Insonlar yo nafslarini, jonlarini, o'zlarini boshqaradi, yoki nafslar ularni boshqaradi. Yo nafsingizni ustida siz shavandoz bo'lib boshqarasiz, o'ngga chopib yurib to'xta deb, yoki unday qilmasangiz, nafsingiz albatta sizni ustingizda turadi.

solatixin hoshioun. Darhaqiqat, mo'minlar najot topdilar. Ular kim edi? Namozlarida xushug'li bo'lgan kishilar edi. Bu xoliqul kalning so'zi. Bu odamlarni o'zlari o'rtog'iga qo'yilgan o'lchovlar emas. Ya'ni, Alloh taolo aytyapti da, ey bandalarim, sizlarni oralarda yutuqqa, najotga, muvaffaqiyatga kim erishganini bilasizlarmi? Oralarda eng aqlli inson kim ekanligini bilasizlarmi?

sizlarni qaysi biringlarni men abadiy saodatga yetkazib qo'yaman, bilasizlarmi? Falon, falon, falon amal qilganlarni. Shuning uchun yutuq deganda, Alloh aytgan yutuq, yutuq, bandalar aytgan yutuq, yutuq emas. Mana shu odam yutib ketdi deydi. Ha desa, sudda yutdi deydi. Sud uni foydasiga yechim qilib berdi, vaholanki haq buniki edi. Qozi ham nima qiladi? Oldidagi hujjat dalilga qarab turib hukm chiqaradi da. Payg'ambarimiz

sollallohu alayhi vasallam aytadilar, ikkitanglar bir masalada talashib kelsanglar, bir yillar hujjat dalil keltirishda ustaroq bo'lsa, so'zga chechanroq bo'lsa, men zohiriga qarab o'shanga hukm qilib beraveraman. Ya'ni nohaq bo'lsa ham dalilni chiroyli keltira oldi. Agar kimga shunday qilib hukm qilib bersam, olmasin bu hukm qilgan narsamni. Chunki men unga do'zaxdan bir parchasini hukm qilib beryapman deganlar. Alloh taolo aytyapti.

kim yutdi? Nafsini sindirgan, nafsini poklagan yutdi, nafsini ko'yga kirgan yutqizdi. Birodarlar, bu oyatlar mo'minlarga foyda qiladi.

lar aytadiki, namozdagi xushu namozning fazilatlaridan emas, namozning farzlaridan deydi. Ayrim mufassirlar. Tushunarlimi? Namozda tashqarida oltita farzi bor, ichkarida oltita farzi bor. O'n ikkita farz hammasi bor. Tashqaridagilari shartlari deyiladi, ichkaridagilari ruknlari deyiladi. Ayrim mufassirlar mana shu oyatni dalil qilib, xushu, namozda xushu'li bo'lishlik. Bu namozning farzlaridan

lardan deyishadi. Ba'zilari fazilatlardan deyishadi.

degani arab tilida yerni haydadi degani, falaha. Fallax degani yerni haydovchisi. Yerni haydaydigan dehqon. Qod aflaha, ya'ni faloxga erishdi deyapti. Qarang, dehqon nima qiladi? Yerni haydaydi, bir dona bug'doyni ekadi. Undan yetti dona boshoq chiqadi. Har bitta boshoqda yuz tadan don bo'ladi. Bitta bug'doy yetti yuz taga aylansa, savdo

lar, kalkulyatsiya hisoblaylarchi, necha foizlik ish bo'ladi bu? Bitta bug'doyingiz ikkita bo'lsa yuz foiz bo'ldi. Teppa teng ko'pi edi. Bitta bug'doy yetti yuz taga aylansa, necha foiz bo'ladi? Ya'ni ko'ring, dehqon, alfalla, yerni haydadi, bir doimo bug'doyni ekdi, yetti yuzta bo'ldi. Alloh taolo aytadi, istadi billa, mahalulla dinaga ufiquna

amualahum fi sabiillillahi kamatali habbating ambatat sab'a sanabil. Fi kunli sum bo'lating miyatu habba, vallohu yuzoiy fuliman yasha, vallohu vasim alim. Qarang, fallax degani dehqon ekan. Falaxa degani yerda haydadi degani ekan. Endi aflaha desa, najotga yetishgan odam ekan, yutuqqa. Alloh taolo aytadi. Alloh yo'lida mollarini infoq ehson qiladigan kishilarning misoli,

xuddi har bir boshoqida yuz tadan dona bo'lgan, yettita boshoqni undirib chiqargan bir dona donga o'xshaydi. Alloh istagan kishilarga bir necha barobar qilib beradi. Alloh fazil karami keng bo'lgan zotni. Bitta bug'doy yetti yuz taga o'tdi. Bu oyat bizga mo'min banda robbisiga itoatda bo'lishi bilan qanchalar katta yutuqqa erishayotganligini bayon qiladi.

endi ana shu katta yutuqqa erishishlik uchun ayrim narsalardan voz kechish kerak bo'ladi. Bu yerdagi yettita, yetmishta, yetti yuzta degan so'zlar aniq sanoqni bildirish uchun emas, ko'paytirish ma'nosini bildiradi. Ya'ni senga yetmish marta aytdim shu gapimni deysiz. Haqiqatdan yetmish marta aytdingizmi? Yo'q. Yetmish marta deyishdan maqsad senga ko'p qaytardim degan ma'noda. Shuning uchun yetti yuz barobar ko'paytirib beradi degani aniq

yuzta degani emas, balki ko'prikni ma'nosini bildiradi.

demak, bu yerda sanoq yoki aniq bir adat emas, balki ko'p etilish ma'nosini tushunamiz.

ganimiz bo'ldi, kallamizda turadi umrimiz oxirigacha. Lekin nafs tarbiyasi bir marta tarbiyalab qo'yib, bo'ldi degani emas. Ertasi kuni aynib qoladi u. Ertasi kuni o'zgarib qoladi u. Har lahzada o'zgarib turadi u. Shuning uchun umrimizni oxirigacha nafs tarbiyasi bilan ovora bo'lishimiz kerak. Sarflashni ikki xil turi. Qiylanib topgan mol u dunyomizni sarf qilamiz, ikki xil yo'li bor. Dunyoda o'zini qo'lida bor bo'lgan yaxshi

yaxshiliklarini sarflab ishlatib tugatib yuboradigan insonlar bor. Bu birinchisi. Ikkinchisi, dunyoda o'zini qo'lida bor bo'lgan xayriyatlarni sarflab, undan foyda oladiganlar bor. Nima degani bu? Bu mo'min bilan kofirni o'rtasidagi farqqa o'xshaydi. Sarflab ishlatib tugatib yuborishi bor. Sarflab ishlatib foyda olish bor. Dunyoda qo'lidagi ne'matlarni

sartlab tugatayotgan odamlar shu dunyoni o'zida foydalanadi, shu bilan tugadi. Masalan, ahmad qo'lida olma turibdi bitta. Yegisi kelyapti. Qarab turib aytyaptiki, agar buni yesam, yo'q bo'lib ketadi. Yesa, sarflaydi, yo'q bo'lib ketadi. Ammo birovga berib yedirsam, uni foydasi savobi o'zimga qoladi. Bitta odam olmani o'zi yedi, tugadi. Ikkinchi odam, shu

olmani savobli joyga berdi, unda ham tugadi, lekin foydasi qoldi. Birinchi odam yeb tugatganiga javob beradi, ikkinchi odam berib foyda oladi, ajra oladi. Shuning uchun birodalar, sarfladi, ketdi. Bitta variant. Ikkinchisi sarfladi, qoldi. Mo'min qaysinisi bo'ladi? Aqo'li qovli hada. Va astag'firullohu alayhi va lakum. Assalomu alaykum va rahmatullohi ta'alib va barakatuh.