Abdulloh Domla - Ayyub alayhissalom (Payg'ambarlar qissalari)

hissasini o'tgan suhbatimizda yetib kelgan joyimiz bu yusuf alayhissalomni hissasini nihoyasiga yetkazgan bo'ldik.

bugungi yangi darsimizni boshlashlikdan burun mana ana shu o'tgan safargi hissaga bir xulosa yasasakda, ba'zi bir olinadigan xulosalar haqida o'ta olasak.

alloh subhanahu va taolov qur'onni marhamat qildi.

min kun ta min, qobli hiyla minal g'ofiling, sadaqallohu alayhi vabdiy. ey muhammad alayhissalom, biz sizga mana shu qur'onda qissalarni, eng go'zallarni so'zlab beramiz. vaholanki siz bu qissalardan avval g'ofillardan edingiz. ana shu qur'onda zikr qilinayotgan qissalardan hammasi eng go'zal qissalar deyiladi. lekin mana shu oyatni ayni o'zi yusuf alayhissalom surasida tushgan bo'ldi. yusuf alayhissalom surasi mana aytdik, boshqa qissalardan yusuf qissasi, boshqa

boshqa hissalardan farqi shundaki, boshqa payg'ambalarni hissalari qur'onda sochiq yoyib holatda kelgan.

bo'linmaganligini ko'rdik. nima sababdan bunday sura nozil bo'ldi? mana aytdikki, sabablaridan rasululloh sallallohning eng yaqin bo'lgan suyangan kishilardan abu tolib va xadicha onamiz vafot qilganlarida, payg'ambarimiz ancha bir tushkunlikka, ancha bir holatga tushib qolganda, alloh taolo taskin qilib bu surani nozil qildi. ya'ni payg'ambarimizga taskin bo'lganligi uchun, bu sura bu qismi bo'linmadi. avvalambor bu qismi taskin beradi kishiga.

aytishadi. qalbida bir g'ami mahzun bo'lgan kishi yusuf qissasini o'qir ekan, yusuf surasini o'qir ekan, albatta undan bir rohatni, rohatni topadi deydi. chunki alloh taolo payg'ambariga taskin qilib tushirgan bu surani. ya'ni, xulosa shuki, innama al osiri yusroq, albatta bitta qiyinchilikni oldida ko'p yengilchilik bo'ladi. va innaba al al osiri yusroq, albatta bir qiyinchilikdan keyin bir qancha yengilchiliklar bo'ladi. allohning qilasiz hissalardan

qissadan xulosa qiladigan bilish uchunki, yoqub alayhissalom yusuf alayhissalomni boshqa o'g'illaridan ortiq ko'rar edi. va mana bunaqa shu narsa, mana shu narsani zohir qilib ko'rsatib bildirib qo'yar edi. xulosa shunday bo'ldiki, bir odam bir ayolini boshqa ayollaridan yoki bir farzandini boshqa farzandlaridan ochiqcha yaxshi ko'rishligi gunoh emas. bu mumkin, bu tabiiy narsa. lekin bu narsani zohir qilishlikdan shariat hayron assalom qaytarganlar. toki boshqa farzandlar bilan mana shu yaxshi ko'rilayotgan farzandi o'rtasida

aslida g'illag'ashlik, hasad degan narsa paydo bo'lib qolmasin. allohni ham xulosalaridan biri shuki, ibrohim yusuf alayhissalomning akalari ukasini o'ldirmoqchi bo'lishdi. va o'ldirib bo'laylik, keyin tavba qilib olamiz degan xayolga borishdi. ya'ni inson avval gunoh tiqib turib, keyin tavba qilaman desa, gunohni qasd qilib qilib, keyin tavba qilaman desa, tavbasi qabul bo'ladimi degan savolga ulamoqlar aytishadi. allohni tavba eshiklari

hech qachon yopiq bo'lmaydi. bu tavba eshiklari kechasi gunoh qilganlarga kunduzi ochiq turadi, kunduzi gunoh qilganlarga kechasi nima ochiq turadi. alloh tavba eshiklari hech kim yopishlikka haqqi yo'q. lekin musibat nimada? musibat ana shu gunohni niyat qilib, qilib olib, keyin tavba qilaman degan so'zni aytgan kishiga shunday bir so'z atiladiki, o'lgurmikansan ana shu tavba qilishlikka? ya'ni gunohni qilib bo'lding, endi borib tavba qilmoqchisan,

qilib bo'layotgan paytingda alloh taolo joningni olib qo'yishligi mumkin, ehtimoli.

o'zimizni holimizga bir ko'zib oldimizni ochib yumgunchalik muddatga ham tashlab qo'ymagin. undan ozroq muddatga ham tashlab qo'ymagin, doim hibsni himoyangda saqlagan. ya'ni insonga alloh taolo bir lahza emas, o'ndan bir lahza himoyasini olib qo'yadigan bo'lsa, inson tupurgisini yutib, o'tkaza olmay qolishi mumkin. yurak urib, qaytmay qo'yishi mumkin. inson o'ziga katta baho berib, men unday qilib yuboraman, men bunday qilib yuboraman degan paytda, mana shu narsani o'ylasin. bir

indim oshini yutib olishligi uni ixtiyoridamikin? ba'zida adashib qoladi bitta guruch. nito tomonga ketib qoladi. uchqo'rg'ondan ko'ramiz a, ko'radigan narsamiz a. bundimizdan tushadi shu guruch. bir dona guruch qancha azob beradi? agar alloh saqlamaydigan bo'lsa. bir piyola suvni ichib olishlik qanday boylik bo'lsa, uni chiqarib olishlik xuddi shunday boylik. biz hech qachon o'zimizni gunohdan o'zimizni saqlay olmaymiz, agar alloh tavfiq bermasa. biz o'sha gunoh qilmaslikka, gunohdan o'zimizni

ehtiyot qilishlikka harakat qilib, birinchi qadamda bosamiz. mana shundan ehtiyot qiladigan xulosa, alloh. shunday emasmi? yusuf alayhissalomga ana shu vazirning ayoli tashlanib, zinoga taqilib qilgan paytda, men avvalo alloh saqlasin dedi. xohlamadi o'zi. boshidan bunga qarshi edi. alloh taolo yordamini berdi. alloh nasib qilgan kunim bir kun namoz o'qiyman deb, namozni allohga tashlab yurganlar ko'zini ochib olsin. tasharmadi.

hamma narsani ham bir kun nasib qilganda, insof berganda deyotgan paytda, insof qilaylik. hadis hududida keladi. bandi alloh tomonga qarab birinchi qadamni bosar ekan, alloh ikki qadam bosadi unga qarab. bandi ming tomon qarab yurib kelsa men yugurib boraman, to bandamni yaxshi ko'rib qolgunimcha deydi. birinchi qadam kimdan ekan? insondan. demak, ana shu gunohni qilmaslik yuz foiz boshidan tayyor edi. gunoh qilishlikka boshidan qarshiydi. shuning uchun alloh taolo nojiza bilan quvvatlab qo'ymadimi?

tushishini. la ularro burhani robbihi, paradigorni hujjatini ko'rmadimi? banda, allohni mana shunday yordamiga, mana shunday ko'magiga loyiq edi. alloh taolo mo'jizani ko'rsatdi. hatto butun uydagi ana shu zodagonlarda ayollari o'zlarini zinoga taklif qilganda ham bundan omon eson chiqdi. kimni yordami bilan? allohni yordami bilan. shuning uchun hech qachon inson o'ziga baho bermasligi kerak. men javob beraman o'zingga. men normalniy urib kelaman ikki yil.

rodalar, inson o'ziga hech qachon ishlamasligi kerak. chunki ismoil aleyhisselom puliga, quvvatiga emas, o'zini ichidagi bor bo'lgan, sabr degan sifatni ham satajiduni inshaallohu mirosim hisob bering. alloh xohlasa, otajon, meni sabr qilganligimni ko'rasiz dedi. o'zidagi sifatga ham o'zi ishonmayapti. alloh bersang ichida emas deyapti. inson o'zini kimligini bilsa, rabbisini kimligini taniydi. rabbisini kimligini tanisa, o'zini taniydi. endi hech qachon

ancha inson o'ziga o'zi baho berib, o'zidan ketib qolmaydi.

shu narsa bo'lishligi kerak. ahli ayolini qizg'anishligi kerak. rashq degan sifat bo'lishi kerak. rashq degan sifat, kerakmi, kerak emasmi degan har xil gazetalarda, har xil maqolalarda o'qib qolamiz. bu sevgi belgisimi, yoki qoloqli belgisimi, yoki taraqqiyot birodalar, islonda rashq bo'lmagan erkak, erkak deyilmaydi. yusuf alayhissalomga tashlangan vazirda ayoli fitnani o'zi qilganligi aniq bo'ldi. eri buni ko'rdi.

tasdagi fe'li lidanbeki va innaki kun temidal xotingin. e sen mana shunaqa qulga o'zingiz nimaga taklif qildingmi? bor yo'qolda haydab yubormadi, bir shapaloq urmadi. hattoki yusuf bilan xotinini o'rtasini ayrib ham qo'ymadi. qolaverdi qanday bo'lsa shunday holat. sen xato qipsan, sen xatoyingga kechirimni so'rab qo'y. yusuf, sen buni esdan chiqar. shu erkak kishining ishi. bitta xo'roz, to'rtta toliqqa xo'rozlik qilayotgan bo'lsa, qo'shnini xo'roz

orzu adashib kirib qoladi uyiga. u siz uni sotib olib kelib qo'shib qo'ymaysiz. adashib kirib qolsa nima qiladi? birodalar hayvonlarda bor bu rashk qilishlik. aristokratlarda hayot shu deyildi. ularda rashk, izzatnafs, obnomus degan narsani qiymati yo'q. o'tgan safar aytdik, ruxsat bering, men vaz shushib kelasiz xotiningiz bilan. qo'shib beravering, vaz shushib kelaveradi. tushunyapsizmi? bu hayvonlarda bo'lmagan sifat bu. hayvon qizg'anadi bu narsani. demak, musulmon erkak kishida

albatta, rashk degan sifat bo'lishligi shart. alloh taolo jannat eshigi yozib qo'ygan deyiladi hadislarda. sen dayuslarga haromsan degan.

diqqat qilaylik, e'tibor beraylik. qizlarimizni, kelin opa onalarimizni qanday kiyimga chiqib ketayotganligiga, ko'chada qonini ochib yurgan, pastidan, tevasidan kiyimini tortayotganlar, siz bilan bizni qizlarimiz, siz bilan bizni opalarimiz. qiyomatda javob beramiz ular ustida.

necha vaqt masjidga qatnaydi? taqvoli, juda zo'r ham yo'g'i zo'r, lekin xonadonga borganda kamchilik ko'rayotibmiz.

e, men keltirganlar, o'zinglarda va xonadoninglarda jahannamutidan saqlaylar nima demadim? siz o'zingizni saqlasangiz u, xonadoningizni bunisidan tiymaydigan bo'lsangiz, as qotmaydi.

va alloh degan xulosalardan bittasi shu bo'ldiki, yusufga ana shu o'zini hoji ayoli tashlangan paytda, bu xabar tashqariga tarqadi da, aytishdiki, ana shu deylik, zodagonlar deylik, aristokratlarni urug'larida aytishdiki, bu dedi, o'zini quli bilan ham zino qiladimi, uyatmaydimi deyapti. ya'ni zinoni o'zi ayb emas. o'shalar bilan ichasanmi o'tirib kelib kelib? a? zinoni o'zi ayb emas. qul bilan zino qilishligi ayb.

xuddi lut alayhissalomning qalbida inna hum unasin yota taqqarun. bu chiqaringlar bulutni oilasini deyishdi, salom qalbi. bu nihoyatda pokiza odamlar bo'lib ketishdi. ya'ni pokizalik ayb bo'lib qolyapti. a bu yerda zinoni o'zini ayb deyishmayapti, qul bilan zino qilishga ayb beryapti. falon joy bo'lsin, tozalolar bor edi. ha, o'g'li billah. yusuf alayhissalomning go'zalligi haqida gapirdik, laqoti o'tiga shart emas.

shatral jamol dedi rasululloh assalom. merosga tushganlarida haqiqatdan shatral jamolni olibdi deydi. nima u shatral jamol? ulamolar aytadi, shatral jamol alloh taolo chiroyli yaratdi, ikkiga bo'ldi. bir qismini butun maxluqotlarga tarqatdi. tog'lar, hayvonlar, tabiat ko'rinishlari, baliqlar, qushlar va insonlarga sochganda, mana shunday chiroyli tabiat manzaralari, chiroyli hayvonlar bor. endi mana shuncha chiroyli bitta o'zi olgan yusuf alayhissalom qanchalik chiroyli bo'lardi?

qotda ana aydiya qilinadi dedi alloh taolo. qo'llarini qiymalashdi ular dedi. ya'ni aql hushi uchganligidan. bu inson emas deyishdi. bu farishta deyishdi. ya'ni inson, bir insonda chiroyini oldida, og'rig'ini sezmay qolishlik darajasida qo'lini kesyapti. shu chiroyni yaratgan alloh o'zi qandaydir go'zal bo'ladi. va fi va li kafolatana fasul mutanafisi unda deyotgan suhbatda. mana shu narsada musobaqa o'ynanglar deyapti alloh taolo. allohni diydoriga yetishlikda, allohni jamoani ko'rishlikda musobaqa o'ynanglar deyapti.

suyanish allohga bo'lishini kerak edi aslida bittasi. yusuf alayhissalom qamalib qoldi. ana shu ikkita yirtdi, tushini ta'rif qilib berdi. sen dedi, sen osilasan, seni boshingda terisini dedi, qushlar yeydi. sen qutulib chiqqaningda, men tuhmat bilan o'tirganligimni podshohga aytib, meni chiqarishga yordam bergin, deb soqiy bolaga suyanib qo'yganda, jabro'ul alayhissalom kelib aytdiki, ey yusuf, dedi, akalaringiz sizni o'ldirmoqchi bo'lganda, ularni bu fikrdan qaytargan kim edi?

olloh. sizni quduqqa tashlab yuborishganda, tosh ustiga o'tkazib qo'ygan kim edi sizni suvga tushirmasdan? alloh dedi. ayollar sizga fitna bilan tashlanganda, ularni fitnasidan sizni saqlagan kim edi? alloh dedi. shuncha najotni allohdan olib turib, qamoqdan chiqib ketish edi. endi nimaga endi allohga suyanmaydi, yigitga suyanyapsiz dedi. ya'ni suyanishni kimga bo'ladi? qaynatamizga bo'lmaydi. pulimizga bo'lmaydi. konteynerimizga yoki tanish bilishimizga bo'lmaydi.

suvimizga bo'lmaydi. chunki bir piyola suvni ichib olishlikda o'zi allohga suyanmasa yotmas ekan. alloh xohlamasa, nafas yutib chiqaramas ekanmiz. endi insonni boshiga tushgan bu musibatdan chiqib ketishligi ham kimga suyanishlik kerak? va menga tavakkal alohi fahruhasufuh. kim allohga tavakkal qilsa, allohga suyansa, bu kishini g'amlarini hal qilish allohni zimmasiga bo'ladi. ey mazza qilmaymizmi g'amni topshirib qo'yib allohga? g'am qilmasdan yashash o'zi rohat emasmi u yerda?

bolaligimizni eslaylik, bu yerda o'tirgan hammamiz. o'n, o'n ikki yashar paytimiz, ya'ni men ishlab qolgan payt kallani. g'am bo'lmagani, to'pib kelib kelganmiz, qo'yimizni boqqanmiz, o'yinni yuvorganmiz. zo'r hayot bo'lgan. kim xohlamaydi o'sha? o'shaning uchun podshohim, jaboyim bolaligini orzu qiladi. chunki bolali hayoti eng shirin hayoti bo'lgan bo'ladi da. qo'lida bor odam ham, yo'q odam ham bolaligini qo'msaydi. chunki beg'am yashagan. hayotda inson beg'am yashashi mumkin, agar allohga ham

undan tashqari, g'amni alloga topshirsangiz ham o'sha kunni ko'raverasiz. g'amni erkakizga olib olsangiz o'sha kunni ko'raverasiz. faqat xotirjamlik bo'lmaydi. istayapmiz xotirjamlikdan har xil narsalardan. yetyapmiz o'sha narsalarga, lekin xotirjamlik kelavermayapti. nabarot o'shanga yetgan kunimiz, g'am ikki barobar olyapti. xotirjamlik uni qanchaligida emas.

mana oxirgisi va eng asosiysi, alloh taolo qur'on ukamdan marhamat qildi. mana yusuf alayhissalom ana shuncha imtihon, ana shuncha balolardan esa omon chiqdi. fitnalardan qutuldi va shunday bir maktabaga yetib turib qilayotgan oxirgi duosi. yuz bir oyatda tugaydi yusuf alayhissalom qissasi. o'zi yusuf so'rasa, yuz o'n bir oyat. yuz bir oyatda yusuf alayhissalom qissasi to'xtaydi. oxirgi oyatni qarang. yusuf alayhissalom akalari kelib sajda qildi. shuni ta'biri amalga oshdi. hamma

ishlar zo'r bo'ldi, bo'lib ketdi biz tilini aytganda. shunda nima deyapti?

senga yana sig'inaman, boshqa birovga umid bog'lamayman. qarang, shuncha ishdan chiqib turib, a biz shu ishlarni qilib qo'ydik da. demasdan nima deyapti? qo'rqyapti. tavaffaning musulmon, musulmon xolda jonim olgin. ya'ni amallar qayerga qarab o'lchanadi? oxiriga qaratdi. shuncha ishni qilib qo'yib turib qo'rqyapti parvodgor, jonimni olayotganingda musulmon bo'lib turay. fitnalantirib qo'ymagin. a bo'ldi.

sidddiq roziyallohu anhu jannatni oldiga borsam, hisob kitobdan o'tib, bitta oyog'imni jannatni ostonasidan olib kirib, hali ikkinchisini tashqarida turar ekan, qo'rqaman deydi. qo'rquvni qarang. biz hali dunyoda turib qo'rqolmayapmiz ularda ham. jannatga bitta oyog'imni olib kirib, ikkinchisini ham esonlama olib kela olmas ekanman, qo'rqaman allohni makiridan. alloh bitta makir qilib turib, birinchi qalamini ham qaytarib yuborishligidan qo'rqaman deydi. shuning uchun yusuf opa salomat deyapti. parvardigor,

meni musulmon holda jonim olgin va solih bandalarga ergashtirgin.

namayatta qiloyasi berfa innallohu la yuziy ajral muhsiniyin. shu ayat bilan tugatamiz xulosani. kim? yusuf alayhissalom akalariga aytyapti. kim? taqvo qilsa va sabr qilsa. ikkita sifat. dunyo oxiratidan najot ketishligi ikkita retsepti. taqvo qilsa, sabr qilsa, alloh bunaqa bandasini, bunaqa muhsin bandasini mukofotanoma qilmaydi, zoyi qilmaydi.

taqvo qilyapsiz, ish bo'lmayapti. taqvo qilyapsiz, kasalda borib chiqmayapti. sabr qiling da. yigirma ikki yil o'tgan akalar yusuf alayhissalomni quduqqa tashlagan kun bilan mana shu oyatni aytgan kunni o'rtasida. yigirma ikki yil. biz ikki og'iz gap bilan aytib qo'yyapmiz, qancha mashaqqat, qancha vaqt bu? bizga katta muddatga o'xshab kelib, alloh taolo uchun hech narsa emas. taqvo va sabr qilgan bandasini alloh zoyi qilmaydi, inshaalloh. bu mana shu yusuf alayhissalomning hissasiga beriladigan bir x

salar edi. bugun sizlar bilan qiyomatgacha sabri zarbulmasal qilinadigan payg'ambar ayyuba alayhissalomi haqida gaplashamiz. ayyuba alayhissalomi. ibrohim, muso alayhissalomlarda o'rtasida o'tgan payg'ambarlarni zikri bo'ladi inshaalloh bugun. vaqtimiz yetishiga qaraymiz. ibrohim, ismoil, isxoq, yaqub, yusuf bular haqida gaplashgan bo'ldik.

insoniyatga sabr bo'lish, sabr bobida ibrat bo'lishligi uchun, namuna bo'lish uchun alloh taolo nabi va rasul ayyub alayhissalomni payg'ambar qilib yubordi. ayyub, ibn muz, ibn roziq, ibn a'iz, ibn is'hoq, ibn ibrohim alayhissalom. ibrohim alayhissalomdan keyin kelgan payg'ambarlarni hammasi is'hoq alayhissalomni zurriyotidan bo'ladi. ibrohim alayhissalomni ikkita o'g'li bor edi. ismoil va is'hoq. jamiyki payg'ambarlar

isxon alayhissalomni bolalaridan hisoblanadi. faqat muhammad alayhissalom, isma alayhissalomni zurriyotidan. mana isxon alayhissalomni o'g'li yaqub alayhissalomni o'n ikkita o'g'li bor edi deb aytdik. bular yana asbad deb ham nomlanardi. asbad, qur'onda zikr qilingan asbad degan so'z. asbad degani bu payg'ambarlar degani alloh. endi mana shu o'n ikkita o'g'li payg'ambar bo'lganmi? yo ularni zurriyotidan kelganlar payg'ambar bo'lganmi? o'n ikkita qabila. sibit degani qabila bittasi, asbad degani

yana ana shu qabilalar degani. bu o'n ikkita o'g'il payg'ambar bo'lgan emas hammasi. chunki yusupalasini o'tirmoqchi bo'ldilar, otasini yolg'onchiga chiqarishdi, otamiz zavoloti va boshqa ko'p payg'ambarlarga yarashmaydigan gaplarni gapirishdi, ishlarni qilishdi. demak, asbob deganda alloh taolo payg'ambarlar nazarda tutgan bo'lsa, bu shu o'n ikkita o'g'ildan keyin kelgan zurriyotlar hisoblanadi.

luminasi solihiy. ana shu ibrog'imiz zurriyotidan dovud, sulaymon, ayyub, yusuf, muso va horun, zakariyo, yahyo, iso, ilyos, bularni hammasi solih bandalaridan bo'lgan. ayyub alayhissalomda rasul ekanligi mana dalil quyidagi oyat bo'ladi. niso so'rasinning yuz oltmishinchi oyati. vav hayna ila ibrohima va ismoil va isxaqi va yaquba va asbaq, vayisa va ayyub va yunisa va harun va sulaymon va atayna davuda zaburo. mana shu ismimizga qilingan kishilarga vahiy qildik deydi. demak,

vahiy qilindi degani, rasul degani. nabi bilan rasulni paqiy olib olaylik. rasul, robbisi tomonidan vahiy keladi unga. jabror assalom shariat olib tushgan. kitob olgan. shariat olgan. nabi ana shu kishidan keyin kelib, o'zidan burungi rasulni shariatini davomchisi, da'vatchi desak, bizni tilda osonroq tushunamiz. kitob olmagan. to'g'ri vahiy keladi, jabror tushadi, alloh tomonidan vahiy yubordi, lekin qo'lida shariatni, avvalgi parrayonlarni

shariatni davom etgizish kerak. bu nabi, lekin tevadan shariat olgan kim bo'ladi? bu rasul. u kishi ham nabi, ham rasul bo'lgan. ayyud alayhissalom haqida ko'p eshitganmiz. bu yerda siz bilan biz gaplashadigan so'zlar faqat sahih manbalardan olinganligi uchun ba'zi sizlar kutgan mavzular bo'lmasa, mona aytmadi yu degan narsa bo'lmasin. chunki sahih, mana muhislarda boshlayotganmiz, faqat sahih manbalardan olingan bu narsalar. ya'ni isroil yod

yoki isnodiy zaif bo'lgan rivoyatlar, hadislar olinmagan.

ayyub alayhissalomda alloh taolo shondagi xorron qovuniga payg'ambar qilib yubordi.

ayyub alayhissalomda agar ikki og'iz gap bilan aytadigan bo'lsak, bitta o'g'il bola allohdan nima so'rashi mumkin bo'lsa dunyoda, hammasini bergan edi.

ya'ni bitta o'g'il bola allohdan nimani so'rashi mumkin? hammasi bor edi. va payg'amlari. endi aytamizda, o'sha aliberga boshqa mavzulardan olsak, shayton agar meni shunaqa aybdaqa erkalatib qo'yganingda, men ham shunaqa shukur qilardim, deydi allohga. alloh aytadi, ey lain, undan bu narsalarni olib qo'ysam ham shukur qilaveradi u bandan, deydi. ya'ni biz aytamizda, bu uncha bo'lsa, kaneshna endi hamma yog'ini tekkizib olsa, a?

muammolar bo'lmasa, hamma yog'i normalniy bo'lsa, namoz o'qiydi da hamma. deymiz da. namoz o'qiydi desangiz, mana ishlarni to'kislab olay. hajga bir inson, mana qizimni chiqarib olib, uylab olay. ha, stroykani tugatib olay. bor o'sha narsalarimiz. dunyoviy hayotimizdagi muammolarni ibodat qilishlikka ro'kach qilamiz. konechno, hamma yog'im to'kisiz desa, men ham qilardim da. endi eshitib turaylik. bu kishi yo'q bo'lgandan shunday bo'lavergan. o'shaning uchun alloh bunaqa narsani berib yuborgan bu bandasiga. ya'

bo'lib ketganimizda alloh biladi, nima bo'ladi ahvolimiz. rasululloh sollalohu alayhi vassalamni oldiga bitta odam keldi yu. yo rasululloh kambag'alchilikdan qiynalib ketdim. duo qiling men ham odamlarga o'xshab yashay. boylik degandi, seni shu turganing yaxshi senga dedi. duo qiling dedi, men o'zim ushlab qolaman dedi. qo'y ko'payib ketdimi? qissani bilamiz a davomini. nima bo'ldi? rasulullohni zakatini olmadi. hozir abu bakr o'malni hech kim zakatini olmadi uni. uni kambag'al bo'lib, rasulullohni rozi qilib o'tgani yaxshi emasmidi? qani o

alayhissalomni alloh taolo insoniyatga sabr bo'lishi, sabr bog'ida ibrat bo'lish uchun, qo'lidagi bor moli dunyosini olib qo'ydi. bir danaga butun moli dunyosidan ayrildi. kayfiyatini alloh biladi. yetti o'g'il, yetti qiz birin ketin vafot qildi ko'zini oldida. bitta bolasini vafot qilganligi insonga qancha bir musibat bo'ladi. yoqub alayhissalomni ko'rdik, bitta bolasini o'lganiga emas.

yo'qolib qolganiga yig'ilib ko'zi ko'rib bo'ldi. lekin ayyuba alayhissalom o'n to'rtta o'g'il qizdan bir vaqt ko'zda ajradi. qayg'urgani yo'q. moli dunyosini olib qo'ydi, shu bilan imtihon tugamadi. alloh taolo shunday bir kasalni berdiki, bu kasal u kishini turgizmay qo'ydi. yurgizmay qo'ydi. hatto kasal shunday rivojlandiki, go'shtlari bananadan ajrab tushib ketadigan kasalga uchradi. bolasi o'lganda rozi bo'ldi. moli dunyosiga o'tganda,

rozi bo'ldi. sog'ligini olib qo'ygandan rozi bo'ldi. birov shikoyat qilmadi hech kimga. hamma undan yuzaga kirdi. bir ikkita do'sti bo'lgan, uzoq orada turib gaplashgan, yuqib qolmasin kasalida. keyin ular ham kelmay qo'ydi. odamlar mana sen ishdan haydalding desa, chiqib o'zing o'ninchi etajini tashlab yuboryapti. ya'ni firmasi bankrot bo'ldi desa, o'zini osib qo'yapti. subhanalloh. bu nimani belgisi? ana shu puliga, o'sha firmasiga sig'ingani emasmi uni? subhanalloh.

ha, puldan ayrilgan bo'lsang, boshqa joying turibdi yu.

ya'ni ana shu odamlarni puli, ana shu odamlarni dunyosi, qalbini to'g'risida, o'shaning uchun uni o'zini osib olyapti. ya'ni pulsiz yashash hojati yo'q deyapti.

hamma tark qildi, ana shu bir donovo podoro ayoli qoldi yonida. erini elkasiga olib chiqib olib, shaharda turg'izishmay qo'ydi, hididan, kasalligi kuchligidan xavotir olishganligidan.

atrofida. qaysi bir shaharga ko'tarib borsa, qishloqqa ko'tarib borsa, qishloqni bir chekkasiga o'tkazib qo'yib berini bir salqingan. qo'lidagi bor dunyosini sarfladi. yuvintirdi, kiyintirdi, yedirdi, ichirdi, puli tugadi. endi odamlarni uyiga borib, kirini yuvib, eshigini supurib, molni tayin tozalab, erini boqishlik bilan olib boradi. o'n sakkiz yil yirtdi shunga. o'n sakkiz yil mana shu holatda yashadi. yo'q, ayyub alayhissalom bir marta shikoyat qilmadi. bir marta shifo ber demadi.

qiyomatda parvardigan qiynaldim demadi. hatto xotiniga ham shikoyat qilmadi. o'shaning uchun bu sabr qiyomatgacha yashaydigan odamlarga zarur masal bo'ldi. o'n sakkiz yil ko'tarib yurgandan keyin, o'n sakkiz yil xotini bir kun aytdi. axir siz allohni payg'ambarisiz ku, bir duo qilsangiz bo'lmaydimi, qiynalib ketdim dedi. bu ikki kun yog'ib, yo'g'ib qolsa, ikki kun go'sht yo'g'ib qolsa emas. o'n sakkiz yil yelkasida ko'tarib yurib turib,

qiylanib ketdim. ayol kishida.

vaqtini. birodalar gunoh qilib qo'yib turib so'ramayapmiz, bu tilak nima, duoni? allohni rozi qiladigan ishni qilib turib so'ra olmasmidi unaqa mukofoti? shundaymi? ha, bola chiqsangiz mashinangizni eplab seplab yuvib qo'yibdi. dada ellik ellik pul kerak bo'lib qoldi dedi. berasiz. chunki sizni ko'nglingizni oldiqishga harakat qilibdi u. endi teskarisi, chiqsangiz baloni pishirib turib qo'yibdi, dada ellik ellik deyapti. ya'ni sizni rozi qiladigan ishni qilib turib bu narsa so'rasa beradi, shundaymi? parvardiga yo'q

rozi qiladigan ishni qilib turib so'rasa bermaydimi? aksi bo'lmayaptimi? gunohni qilib turib so'rayapti stevadan. a yu, alayhissalom, sakson yil hali mashaqqatda yashamay turib, so'ragani uyalaman men deydi. deganda, xotini shu so'rasa, alloh ko'taramiki shu musibati degan maqsaddan so'rovdi. e, qachongacha bo'lmasam bu mashaqqat deb yubordi. chidamaslik qilib yubordi bu yoqqa. e, bu yerda ancha muncha erkak kishi qilolmaydigan ish bo'ldi.

o'n sakkiz yil ko'tarib yuribdi. kasal bo'lgan otasiga ikki yil qarash musibat emasmi biz uchun?

tohiratni usha olmay qolayotgan onasiga qarashlik ish yo'q qizlar uchun. a? o'shaning uchun ikki kundan, uch kundan ostimen qilamiz u, o'shanaqa og'rigan ota onamiz bo'ladigan bo'lsa. og'riyapman deb ming'illasa, kirgimiz kelmaydi yu. o'shaning uchun ularni sabri, birodarlar, qiyomatgacha yashaydigan odamlarga zarbulmasa bo'lgan ekan. o'n sakkiz yil erini ko'tarib yuribdi. a qalaqini olib ketsa bo'laverardi. endi ayyub xotinida bu. unaqa bo'lmaydi.

biznikilar o'zimiznikilardaqa, o'shaning uchun bunaqa bo'lmaydi. taqvodi, ibobatni, mana bir zo'r narsani talab qilgan paytda o'zimizga qaraylik, o'zimizdan oshiqchi bo'lmaydi. o'zimiz kimmiz u, nimani orzu qilyapmiz? shunda qachongacha bo'ladi bu narsa? deb ozgina chidamaslik qilib qo'yuvdi. avibali assalom aytdiki, allohga qasam dedi. alloh shifo bersa, yuz qamchaveraman seni, shu chidamasligingga dedi.

qanday qilib allohda taqdiriga rozi bo'lmaysan? mehnatda turibdi, rozi bo'lishing kerak deydi. inson allohda taqdiriga rozi bo'lsa ham o'sha kun, norozi bo'lsa ham o'sha kun, norozi bo'lib gunohkor bo'ladi. nimani o'zgartirib qo'yadi norozi bo'lganingizni? rozi bo'lmaysiz. shu narsa turibdi. ajra olmaysizmi bunga? mana bir rivoyatda keladi, bir musulmon bilan kopir baliq olgani chiqibdi. kopir o'zini to'g'rini, o'zini xudosi natijasini

aytib tashlabdi. tortgan ekan, to'ldirib baliq chiqibdi. musulmon tashlabdi, robbi san'atini aytdi. tortish, baliq chiqmabdi. kech kecha turibdi. shonga borganda bir dona baliq tushibdi. allohga shukur deb, baliq tortayotgan ekan, tushib ketdi qopiq suvga. mo'min quruq qaytibdi. kopir to'liq qaytibdi. shunda shu mo'minga biriktirilgan muakkal farishta parvardigorni oldiga chiqibdi. parvardigor mo'minbanding, ertaga kelsa seni eslasa,

seni halolingni halol, haromingni halol desa, shunaqa qilib qiynaysanmi? bu kobir bandang. sendan boshqalarga ibodat qilsa, senga shiv keltirsa, shunaqa to'ldirib qo'yasanmi? shunaqa bo'lib yuraveradimi, mu'min bo'lmaydimi? alloh taolo shu farishtaga mana shu mu'minni qilgan sabr uchun oxiratda tayyorlab qo'ygan joyini ko'rsatdi. farishta aytdiki, e dedi, unga hech narsa emas ekan bu dunyodagi mashaqqat dedi. oxiratda kutib turgan narsani oldida bu mashaqqat hech narsa emas dedi. kofirni jahannam unga tayyorlab qo

joyni ko'rsatishdi. parvozga dunyoqlagan hech narsa emas dedi. kim bu yerga ellikka kirdi? kim o'ttiz ga kirdi, kim yigirma ga kirdi? qancha yaxshi kun, qancha yomon kun o'tdi? bo'lmaganday o'tiribdimi? hadislarda keladi. qiyomat kunida alloh subhanahu va taolo bir bandani eng dunyoda hamma mashaqqatida yashagan, yoqolsoq olmagan, bir yorug' kun ko'rmagan bir odamni jannatga bir marta solib chiqarilar ekan. shunda o'n to'rt kunlik badr

kechasidagi oydaqa chiroyli bo'lib chiqadi deydi. bir solib chiqarganda, manda der ekan, hayotingda bir mashaqqat ko'rganmisan desa, yo'q parvardigor. yaralgandan beri shu ne'matda manda ekan. chunki jannatdagi ne'matni ulug'ligi hamma musibatni esdan chiqargingizni boryapti. dunyoda qo'lini sog'liqni yugurmagan, faqat maishatda kayfda yashagan bir odamni olib kelib turib, do'zaxqa bir solib chiqariladi deyiladi hadisda. qora ko'mirdaqa kuyib chiqadi deydi. dunyoda bir yaxshi kun ko'rganmisan?

parvodgor yaralganimdan beri mashaqqatdaman deydi. jannatga kelib olgandan keyin dunyodagi mashaqqatlar esdan chiqib ketadi. haligi kambag'al deganimiz, indamay yashaganda alloh rozi qilar edi uni. boyib ketdi. lekin payg'ambarimizni duosini ololmay o'tib ketmadimi? qaysimiz yaxshi edi? qani o'shalar hozir? qorin qani, boyligini alloh taolo kalitlar bilan uchrab qo'ydi. abu jahl qani, fir'avn qani, yer yuzini mutlaq podshosi bo'lgan, namrud qani, qani

ular hozir. ularni nima bilan eslayapmiz biz? bizda ular to'plagan narsani yuzdan biri ham bo'lmasligi mumkin. bo'lmaydi ham bizda. bo'lmay ham qo'yaversin. abduvalayhisselomni qissasidan allohni qazosiga rozilik degan darsni olishimiz kerak. eng katta bir olaven xulosamiz. abu dardor azizulloh anhu zo'r gapi bor ekan. abu dardor kim bo'lgan o'zi? abu dardor azizulloh anhu

roslash masalan makkaga, madinaga hijrat qilib kelganlarida kodir bo'ladi. uni do'sti bo'ladi abdulloyimni ravohi. badr g'azoddan qaytib kelyotib, abdulloh do'sti abu dardor uyiga kiradi. chaqirsa, yo'q, ertadan abu dardor turgan, puldor bo'lgan ekanlar. shu yerda e'tibor berasizlar, puldor bo'lgan. xudosiga sig'indi, atropalarni sepdi, matronlarni yopib, tijoratiga chiqib ketdi, barakani so'rab. orqasidan abu abdulloy keldi da, ichkari kirib chiqsam ma'lummi deb ayoldan so'radi, ruxsat berdi.

abu dorda qaytib kelsa, xudosini sindirib qo'yibdi. g'azabotiga menda qilichini oldi, alloh hidoyat qildi, to'xta. ha bu xudo bo'lsa o'zini nimaga himoya qila olmadi? shu imonga kelishiga sabab bo'ldi. juda katta puldor bo'lgan. imonni mazasini, taqvodni mazasini, allohga bo'lgan muhabbatni mazasini tushungandan keyin, tijoratni misol surib qo'ygan ekan chekkaga. aytgan ekanki, agar rasululloh sallallohu alayhi vasallamni masjididan bir devor do'konim bo'lsa,

kuniga besh ming binodan foyda qilib tursam, besh mahal namozni masjidda o'qib turib, shu tijoratni qilmayman deyapti. zo'r sharoit. nimaga unaqa qilmaysiz desa, namozda turganda qalbim dunyoda bo'lib qolar ekan. hozir ertaroq chiqsam namozga, tasbehga o'tirmasdan, nima bo'lib ketadi? bitta klient kelib qoladi. to'g'rimi? tabutaho inallohga yuz qodir ma'lumot, rizqli do'kondan stemanglar deyapti alloh. allohni huzuridan stelar, ibodat qilib, shukur qilib deyapti. ana, ma'no soliladi rizq. u sab

abu dardor roziyallohu anhu hindisga vali bo'ladi hazratullohi davrida. uyiga mehmon keladi. mehmonlarni qonini to'g'izadi, yotar mahalda, bo'pti yaxshiroq turadi, chiqib ketadi. mehmonlarni ustiga yopingani hech narsa bermaydi. ana shu mehmonlarni ichidan bitta bir beti yo'qrog'i, bu hech narsa bermadi yu bizga. men chiqib so'rab kelaman deb chiqdi, abu dardor ustiga yopinib yotibdi. chaqirib turib, taqsir, uyida hech qanaqa jihoz yo'qmi?

biz uyimizga olgan jihozimiz bilan quvni yonib qolganmiz, subhanalloh. narximiz balandligidan. o'sha jihozimiz buzilib qolgani bilan siqilamiz, narximizni zo'rligidan. ya'ni qalbimizda o'sha narsalarni joy olib turganligi uchun o'sha narsani kelishni xursand qilib, ketishni xafa qilyapti bizlar. u melich emasmidi u? uyda hech narsa yo'qmi dedi. abu doda aytdiki, bizni, ya'ni mana shu bugungi qissaga aloqasi bor. u shahlab ketyapti da, o'ylamanglar akalar. bizni narida bitta uyimiz bor dedi. biz o'sha yoqqa jo'natamiz dedi.

hali kishi tushundi, ha bo'pti, u yoqda yuz bor ekan, bu dunyoda ham jicha yashash kerak yuruvdi.

rosululloh bizga aytganki, ana shu uyinglarga borishlikda o'rtada bitta dovon bor.

harakat qilinglar, yukilar qancha yengil bo'lsa, osonroq chiqib ketasizlar davolda degan. biz o'sha yoqqa jo'natyapmiz deydi.

ana huquqol, anas yoki raqunul faqir va anohiy bu. odamlar faqirlikni yomon ko'radi, men yaxshi ko'raman deydi. odamlar kasallikni yomon ko'radi, men yaxshi ko'raman deydi. odamlar o'limni yomon ko'radi deydi, men yaxshi ko'raman deydi. islomdan, iymondan xabari yo'q odam esiz a? bu jinni olganmi bu odamni esiz? juda aqlli bo'lgan. qo'lida yo'qligi uchun shunaqa qilganmi? qo'lida bo'lgan. lekin surgan, surolagan, qalbidan chiqarolagan bu dunyosini.

sababini ham aytadi, nimaga unda yaxshi ko'rganligini. o'sha yerda ochib qo'ysalar havo keladi o'zimdan. sababini aytadi. nimaga bu narsalarni yaxshi ko'radi? nimaga odamlar bu narsani yomon ko'radi? odamlar kambag'allikni yomon ko'radi. men yaxshi ko'rishimni sababi deydi, qo'limda ozroq bo'lsa, kamtarroq yashayman ekan. kibrga berilmayman ekan. robbimni oldida tavozilik bo'laman ekan. o'shaning uchun kambag'alikni yaxshi ko'raman. ketib qolmayman ekan o'zimdan deydi.

to'g'rimi? qo'lingizda yo'q bo'lsa nima deysiz? dada, remontga ikki yuz so'm pul deyapti maktabda desa nima deysiz? yo'q bo'lsa? nima deysiz? alloh deysizmi? bo'pti ertaga beraman deysiz, yo'q allohga jihat qilmagin. ikki yuz so'm bizga alloh deb eslatyapti. bolangizni patinkasi tilib ketdi. o'n so'mga ham beradi, pul yo'q. o'n so'm ham sizga kim eslatyapti? har bitta yuzlar yog'ingizda shakaringizni tugatishni alloh deb eslatmaydimi? zo'r emasmi bunaqa kambag'alga bo'lsa? endi qo'lingizda bo

da? ma'nisi. bor da, u hojatga alloh deyish, o'zimga ham alloh deyman. bir million bo'lsang alloh deydi, kattaroq. musulmon odamni har bitta holati allohda ishlatadi. o'shaning uchun men kambag'allikni yaxshi ko'raman. kambag'al odamga alloh ko'proq kerak bo'lib turadi. odamlar kasallik deyapman, ko'radi. men yaxshi ko'raman deydi. nimaga? qilgan gunohlarimni o'ylasam, kasal bo'lgani menga foyda ekan. gunohlarimdan yuqlaman ekan. shuning uchun odamlar kasaldan qo'shilib yuribdi.

qo'rqsa, men yaxshi ko'raman kasal bo'lganimni.

odamlar o'limni yomon ko'radi. men yaxshi ko'raman.

keyin aytgan parvardigorimga yetishligi uchun, o'shaning uchun o'limni yaxshi ko'raman men deydi.

ular daxli joyida bo'lgan. ular daxli sinishgan joyida bo'lgan. o'shaning uchun mazza qilib yashagan. qo'lida bor edi ham, yo'q edi ham.

odamlar mana ayyub alayhissalomni kasalligini yuqilishigidan qo'rqishib, ayolini ishga aytishmay qo'yadi. yegani hech narsasi qolmaydi. buni shunga qiylanadi. ayyub alayhissalom allohning payg'ambari yegani hech narsa qiynamayapti.

lekin bir marta shifo so'radi, shifo deb so'ramagan ekan allohdan. bir marta ko'tarib bergan ekan. hamda aytavorgan, rozi bo'lavergan, shukur keltiravergan.

ibn ma'sud roziyallohu anhudan rasulullohu alayhi vasalloh marhamat qiladi.

xolpog'ingiz o'girib ketibdi. rozi bo'ling da. e buni mazasi boshqacha.

hayron bo'ldi, bu birovni xizmatini qildingizmi dedi. ha yo'q. qayerdan oldingiz? aytmadi. shuni o'chirib beringlar deb aytilmayapti har safar. bir kun, yarim kun. rahmat. iye bo'ldi ovqatni, tugadi. bir tushunayotgandan keyin yana taom olib keldi. yana so'radi.

xizmat qildingizmi? yo'q, xizmat qilmadim. turib oldi savolga javob berishingizni. oxiri ro'molni yechuvdi, birinchi ko'ngil sochini bir tomonini, ikkinchi ko'ngil ikkinchi tomonini sotib kelganligi aniq bo'ldi. xotinini birovga xizmat qilib yurganligiga chidayotuvdi. endi bu yerda izzat nafs degan muammo kelyapti. bu endi chidaydigan narsa emas bu. shunda endi holini aytish kerak bo'ldi o'n sakkiz yilda. lekin qayerlarda odamlar nimada duo qilgan ekan?

hozir hammamizni kallamizda taxminan turibdi nimalarni so'rashligi. lekin u bizni kallamizdagi narsa bo'lmagan ularning kallasi. chunki qalbi boshqa odamlar bo'lgan ular. ularni ramkasi boshqa bo'lgan, ularni o'lchog'i boshqa bo'lgan. dunyo ichida o'zidan pastga qaragan, din ichida o'zidan yuqoridagilarga qaragan. bizda aksi. din ichida o'zimizdan pastroqqa qaraymiz, dunyo ichida bizdan kattaroqqa qaraymiz. hech qachon g'alamimiz tuganmaydi bizni. nimani so'ragan ekan? muso alayhissalom madiyanga q

borganda o'zida yurtida bitta odamni o'ldirib qo'yib, daraxtlarga o'tirib, robbi inni ili man zalta ila ya min xoin faqih. parvardigorim degan ekan. menga oni ber, molni ber demagan ekan. robbisiga shunaqa tamomiy to'zini topshirganligidan, menga nima kerakligini o'zing bilasan robbi. men seni menga tushiradigan yaxshiliklaringga muhtojman deb duo qildi. atini aytmadi allohga. ba'zida topa olmay qolamiz a? so'rab bo'ldim shekilli?

arifatda bo'lgan xo'jakalarimiz, bomdoddan shomgacha turasizlar. tugab ham qoladi so'raydigan narsa. chunki biz bilamizda bizga nima kerakligini. biz aniq bilamiz nima kerakligini. imenno o'sha yerdan bo'lsa, o'shanaqasidan bo'lsa, munosabatda bo'lsa. ular o'ziga nima kerakligini ham aytishmagan ekan, parvardigorim. sen menga tushiradigan yaxshiligingga muhtojman dedi muso alayhissalom. alloh taolo shunaqa yaxshilik berdiki, bilamiz hissam, unda kelgan inshaalloh.

nimada duo qiladi? voyu va iznada rabbahu anniy massaniyat duru antar ham ruhining. ayyubning parvardigoriga nido qilib, parvardigorim, meni balo ishladi. o'zing rahm shafqat qiluvchilarning rahimlirog'isan deb iltijo qilgani eslang. nimani so'rayapti bu yerda? atina aytyaptimi? menga musibatiyatda, ahvolimni ko'rib turibsan.

menga nima kerakligini men bilmayman. sen o'zing bilasan deyapti. o'shaning uchun rasululloh sallallohda ko'p o'qigan duosi robbana atina fid dunya hasana va filaxirati hasana va qiyna abdurahmonan. dunyoda ham yaxshilik deb ber, oxiratda ham yaxshilik deb ber, jahannam azonidan saqla. yaxshilik degan so'z ostiga hamma kelib ketavergan. biz aytamiz o'sha yaxshilikdan tashqari nima kerakligini. ehtimol biz so'rayotgan narsada yomonlik bor. ehtimol biz turgan holatda bizga yaxshilik bor. o'shani yo'q qilishini so'rayapmiz allohdan. yaxshilikni so'

ehtimol ish kelgan narsa yaxshiligida. menga balo aytdi, menga shifo ber demadi. menga musibat aytdi, sen rahimlilarni rahim bera olasan dedi. ya'ni senga hojatim aytishligimni hojati yo'q. chunki meni holimdan sen xabardorroqsan deyildi.

nido qildi, menga shayton yomonlikni yetkazdi. albatta sen o'ziga tavakkur qilding. ya'ni duoda vashsharullohu alayhi vasaylik. yomonlikni alloh yetkazdi deyilmaydi. yomonlikni o'zimiz so'rab olamiz. mana davomida keladi. alloh bandasiga juda oshiq mehribon ekan, yomonlikni ravo ko'rmas ekan. to banda o'zi so'ramaguncha bermas ekan bu yomonlikni. qanaqa qilib so'raymiz ekan? qilgan gunohlarimiz bilan. ayyuba alayhissalom, mana shu o'n sakkiz yilni ichida xohlagan lahzasida duo qilsa, alloh

javobat qilar edi, lekin bir marta duo qilmadi. mana davomini qarang. uruq o'zbekchilik. ha, da, muxtasamu baribir u va sharob. oyog'ingiz bilan yerda uring dedi. suv chiqdi. bu dedi, iching, yuving dedi. duo qilishligi bilan chiqarib berdi alloh taolo. demak, birodarlar, fa innama yetta qilib yasib ber, fa innalloha yuzlari yuz ajradi muhsinin. taqovo qilib, sabr qilsa, fa innalloha, bas, xokali emas deb bilasizlar mana. srazu deganini bilsinayotganda, zudlik bilan. duo qildi, taqovo bilan

sabr qilgandan keyin suvni srazu ayog'ini tagidan bermadimi?

allohni bir kasal nabiysi bor edi, ko'rmadingizmi dedi ayyul rasulullohga.

tashlab ketgan ayoli tanimay qolishning verajasi asl holatiga qaytdi. nimaga berdi alloh savol? kim taqovo qilsa va sabr qilsa, alloh u kishini ajrini zoyi shunaqa qila olmayapti shekilli da bizchi. biz bu qissalarni o'qib, ha mana bo'lgan ekan, hamma odamlarni qilib bo'lgan ekan degan gap ketmasin. xulosa olaylik. men nima olaman shu qissadan? menga nima aloqasi bor shu qissani? nima o'zgarishimiz kerak? musulmonni bugungi kuni degan rasululloh

kechagidaqa bo'lmasligi kerak. ertangi kuni bugungi daqa bo'lmasligi kerak. bugungi kuni ham, kechagi kuni ham bir xil bo'lgan kishi badbaxt deyiladi. qissani eshitdigan, demak bo'lib ketish uchun nima qilish kerak ekan? taqvo qilib, sabr qilish kerak ekanmi? bo'lib ketish degani faqat qo'limizda dunyo matosi bo'lishini o'ylamaylik. bo'lib ketish degani ma'noni xotirjam yashashi. qancha bo'lishi qat'iy nazar. lekin nima qilaylik, bizni o'lchovimiz boyagi

aytganim mana bunaqada. qo'lida bo'lsa yaxshi, qo'lida yo'q bo'lsa chataq. abu dardor bo'lsa ham surgan ekan nariyoqqa. chunki rohatda puldan emas, allohni ibodatdan topgan u kishi. alloh taolo ayblov alayhissalomga faqat sog'ligini emas, butun boyligini, oilasini qaytarib berdi, ziyoda qilib qaytarib berdi. boyligini qanaqa qilib qaytarib berdi? ayblov alayhissalom kiyimlarni yechib, suvni yuvinayotgan paytda, rizjli jarob deyiladi mana. rasululloh sallallohu alayhi vasallam bilan abdulloh ibn abbos

bosilayotgan hadis ekan. osmonda chigitga bosadi yu. shunaqa chigitga uchib kelib ustiga yog'ilgan ekan. u chigitkalar har bittasi oltindan bo'lgan. alloh qodirzod. alloh qodirzod. faqat parvardigorga suyanishni bilish kerak. u kishi o'n sakkiz yil ichida sabr qilib taqoq qildimi? bunaqa bandasini alloh zoyi qilaman dedi majlini. yuni bo'lib etagiga tekkan.

kelib qolgan ekan bitta bittadan, charchadiganlarini. shunda ayyuba alayhissalomga o'tib aytadi, e ayyur, axir men sizni boy qilib qo'ydim u, terishtirma kerak bor desa, ha parvodgoy, boy qilding, lekin barakang ham kerak da menga degan ekan. ya'ni baraka ajdirdan nima qilyapman? yig'yapman. endi qasami qoldi. nima deb qasam ichgan edi? uroq desa,

ayoliga javr, o'n sakkiz yil ko'tarilgan ayolni uradimi? urmaydi desa, qasam ichgan. ko'pikmi? alloh taolo xur'onidan marhamat qilgan. fataqullohu va yuallimukumulloh. sizlar allohdan taqvo qilinglar, alloh hamma yo'lda o'zi o'rgatadi. o'rgatdi. va xuddi bu yerdagi rizqdan fozri bihi va la tahnaz, inna vajadnahu sobiru ne'mal abdu inna avval. qo'lingizdagilarda bir hovuch hirishni olinglarda. ana shu yuzta hirishni olib turib, bir marta urib qo'ying.

chiqdimi muammoni? alloh o'rgatdimi? yuz qamchi urishni tasavvur qiling, erkak kishi ham ko'tara olmaydi yuz qamchini. alloh o'rgatyaptimi? alloh o'rgatyapti. aytyapmiz, taqvo qilinglar, alloh o'zi o'rgatadi hamma yoqni. tavakkal qilinglar, hisobinglar allohni qo'lida bo'ladi, kutmagan joyini rizqinglarni beradi dedi alloh. mana juma vaqti yana yaqinlashib qoldi. yana u yerda zulki fil haqida, asxabi rost va asaxa.

savol aka hali gaplashishimiz kerak, inshaalloh keyingi suhbatlarni qoldiramiz. xulosa.

johiliyatni bir ayolda tanir ekan. islomga kelganimdan keyin shu kishi, saxoba, hali ayol bilan ko'chaga uchrashib qolib, ozgina gaplashib qolibdi da, hali ayol ketibdi. hali saxoba orqasidan qarab, qolib o'zi ham sekin yurishni boshladi. ko'zlari ayolda qarab ketyapti turib, boshini devorga urib yuboribdi. ozor chekibdi. ko'karibdi, nuqonabdi, xullas qiylanibdi. rasulullohga aytganda, aytgan ekanki, idha arodu allohu biardin.

ayron ajjala oqibatini zanbekoviy dunyo. alloh bir bandani yaxshi ko'rib qolsa, qilgan gunohini jazosini shu dunyodagilar berib qo'yadi, oxiratga qoldirmay degan ekan.

nimani tushundik? xolpog'da o'g'irlab ketibdimi? orqani qara endi, bir ish bor. bitta minus ketgan bizdan. bonda tug'ilib qoldik, onamizga baqirib chiqdik, qo'limizdan keladigan yordamni biroz so'rab turgan paytda bemadik. bir gunoh qildikki,

alloh yaxshi ko'rgan bo'lsa nima qilarkan? uxud g'azotini eslaylik. akalar, man g'izi xulosamiz bugungi darsimizda. diqqat qilinglar, cho'ka tushib olinglar, chodona qilganlar. rasululloh sallalloh ro'motga ellikta kamolchani o'tkazib qo'ydimi? nima dedi? biz yutsak ham, yutkisak ham qimirlamanglar uninglardan. qirilib ketsak ham turinglar, mendan buyruq kelmaguncha jilmanglar dedimi?

o ellikta kamonchi ana shu ro'motni ustida turdi, yigirma besh minutda tugagan ekan o'qitg'azvordi.

mana o'tirgan ekan musulmonlar mushriylarni. yetti marta, yarim soatga qolmay urush tugadi. musulmonlar yengdi. g'alaba naq bo'ldimi? qachoniki musulmonlar rasulullohni buyrug'ida turuvdi, g'alaba naq bo'ldi. endi qarab turing davomini. musulmonlar surib ketdi kafillardan. o'zi yig'ishni boshladi. o'sha ro'motdagi ellikta kamolchidan bittasi aytdi, ey dedi, o'zi joydan qolib ketamizmi dedi, yuringlar olamiz dedi. ey, rasululloh nima degan, esinglardan chiqmasin desa, esliklari bo'lgan ekanda. bizga o'xshab.

rasululloh urush bo'layotganda jimlay turinglar dedi. urush tugadi. ketdik dedi. yo'q domla manaqa degan bo'lsa kerak. yo'q mumkin emas dedi desa nima qilamiz? aql tarozimizga solib ko'ramizmi? tushib ketishdi nima bo'ldi? alloh yaxshi ko'radi da bu sahobalarda. qaytib bunaqa xato qilmanglar deb alloh taolo nima qildi? uqubatlab qo'ydimi? jazolab qo'ydimi? yaxshi ko'rganingiz uchun beribdimi, yomon ko'rganingiz uchunmi? bu bandalarga bu ayb

boshlashmaydi. sizlar rasulullohni oldidasizlar, rasulullohni so'ziga so'zsiz itoat qilinglar degan ishora emasmidi bu?

bo'lmayaptimi unikini? fe'l almashishi ham bormagan ekan yuz yil yashagan bo'lsa. ya'ni birorta gunohni yengillashiga sabab bo'lmagan. boshimizga kasal kelishi, molimizga, jonimizga ziyon yetishi allohning mehribonligi bo'lyapti. rozi bo'laveraylik shunga. yusuf alayhissalom allohga suyanish to'niga soqiy bolaga ishonib qo'yilgan necha yil qolib ketdi? yetti yil qolib ketdimi? alloh yaxshi ko'rgan bandasidan xato bo'lganda nima bo'lar ekan boshiga?

musibat solar ekan. o'shaning uchun musulmon orqasiga qarasin. alibnabitov aytadi, qur'ondagi eng umidbaxsh oyat qaysi bilasizlarmi dedi. insonni qalbiga xursandchilik olib keladigan, umid tug'diradigan oyat qaysi bilasizlarmi dedi. va man asobaku min musibatin fabiima kasabat aydiku va ya'ni onka fir. sizlarga deyapti alloh taolo, bir musibat yetsa, o'zinglar qilgan ish sababli yetadi. yana men ko'pini kechirib turaman deyapti alloh taolo.

alloh. agar maxluqotlarini, bandalarini qilgan gunohlariga o'rnida jazo bersa, yer yuzida hech narsani qoldirmasdim degan mazmunda oyatlar bor, sof so'rovlaridan. ba'zilarini toptirib qo'yaman, qaytishinglar uchun deydi. yana ko'pini nima qilaman deydi? demak xudoning mehribon ekan, bandasi yomonligini bermas ekan, banda o'zi so'rab olarkan. xudoyim bandasiga mehribondir, va lekin bandasi o'zi yomondir.

alloh subhanahu va taolo bitta bandasini gunoh dunyoda qilgan xatosiga bitta jazo beribdimi? ikki marta azoblagani alloh taolo karimakan, azoblamas ekan. oxiratga qolmadi. endi dunyoda azoblamadimi shu qilgan gunohingizga? alloh dunyoda turib azoblamabdimi? bitta rahm shafqatini chashib qo'ygan paytda, bittasini yuz taga qo'shib, yuzta qilib qo'yib turgan paytda yana azoblanmaydi bu bandasini.

assalomu alaykum. assalomu alaykum. ma yusovul mo'minuni musibatini hatta shavkafama, favqaha illa hattallohu an tabiha, haqiqat. qaysi bir mo'min mandagi qanaqa musibat etishdan qat'iy nazar, oyog'iga tikan kelib ketgan bo'lsa ham, albatta uni gunohlarini, xatolarini yubordi deydi. demak, birodalar, bu qissadan oladigan xulosamiz, allohga bergan qozosiga rozi bo'laylik. rozi bo'lsangiz ham shu ish bo'ldi, rozi bo'lmasangiz ham bo'ldi. rozi bo'lsangiz, savob umid qilsangiz, alloh mukofotni beradi. gunohlardan tozalanasiz.

rozi bo'lmasin, shu ish bo'ldi. aybi va assalom taqvo qildi, sabr qildi, alloh taolo mukofotini so'rashiga berdi.

demak, bir bandani parvardigorini boshiga bergan kunidan boshqa bandalarga shikoyat qilmayotganligi, allohni bergan kuniga rozi bo'layotganligi, uni taqvo qilib, sabr qilayotganligiga belgi bo'ladi. alloh subhanahu va taolo mana shu darsdan olingan xulosalarga hayotda rioya qilib yashashingni nasib qilsin.

. chunki alloh taolo bandasini oshishni yaxshi ko'rar ekan, gunoh ko'payib ketayotganda banda, senga yarashmaydi bu narsa, kiyil degan ma'noda unga jazo berar ekan. alloh taolo aybi va assalomning hissasida mana olingan xulosalarni hayotda tadbiq qilishlikka hammamizga nasib qilgan bo'lsin. assalomu alaykum va rahmatullohi taolo va barakatuh.