bismillohu rahmonur rahim.
payg'ambarimiz so'rasalamning siyratlari qiyomatgacha yashaydigan musulmon ummatlarga, umuman inson gapiga ibrat namuna bo'ladigan bir siyrat. payg'ambarimiz so'rasalamning tarixi, u kishining, siz bilan bizga qodirib ketgan namuna ibratlari besh yil, o'n yil, yetmish yil yoki yuz yil bilan cheklanib qolmaydi. payg'ambarimiz so'rasalamning hayoti qanday ibrat bo'lgan bo'lsa, qiyomatgacha bizga ibratlikkacha qoladi. zamonlarda o'zgarishligi bilan, siyosat
mana shu payg'ambar sui salomni muborak siyodlarni o'rganyapmiz.
ahmoqligidan, ilmsizligidan, islomga adovatidan, alloh taoloni so'kishlikka ham tayyor bo'ldi.
puldorlar jamoati bo'lsa, pul bilan xursand bo'lib yashaydi, polvonlar bo'lsa, kuchi bilan quvnab yashaydi, yana nimasi bo'lsa, shu narsasi bilan quvnab yashaydi.
har bitta to'da o'zida bor narsa bilan quvonib yashaydi deb aytganman. mana tasavvur qilinglar, akvarimdagi baliq suv ichida turar ekan. bu suvni tiniqligini, ayniganini, rangini, hidini bilishlikka imkoni bormi yo'qmi? yo'q, chunki o'sha suvni ichida da, balchiq o'tib ketsa ham sekin sekin balchiq bo'lgan. sarg'ayib ketgan bo'lsa ham sekin sekin, u suvni tashqarisida turgan odam ko'radi buni sarg'ayganini yoki hidi hushi kelib qolganini.
daf qilish uchun musulmonlar, kofirlarni ilohlarini, olahalarni haqorat qilishini kamaytirishdilar.
qorash o'rtasidagi xoli muhiti bir tig'iz tang. uqubat ibn abymuayit, payg'ambar so'rasallohning eng yaqin qo'shnilaridan, qorashning saidlaridan. mana shu o'rtaga tushgan tanglikdan bir oz yumshatishlik maqsadida payg'ambarimiz so'rasallohning uyiga mehmonga, taomga chaqirdi. mushrik, taqibodorlarning ustozi bo'lgan muhammad mustafo so'rasallohning uyiga chaqirganida payg'ambarimiz labbeda bordilar.
seni yuzing meni yuzimga, meni yuzim seni yuzimga, harom. senga gapirmayman, meni do'stim olmasdan, muhammadni borib yuziga tupurasan, keyin do'st qilaman dedi. e men uni ovqatimni yeyish uchunmi aytdim kalimani, men unga ergashmadim deb har qachon urinmasin, lekin uqubani bu so'zi ubayga ta'sir qilmadi. shunda uqubani oldidagi holati anaqada bir qiyin edi. yo payg'im assalomni tanlashligi kerak yoki qurashligi saydlanib turibdi.
dunyodagi o'ziga ergashgan barcha insonni yordamsiz qo'yguvchidir. uqubat iymon keltirishiga yaqin bo'lib turib, kufrni tanlab. mana, juda mulohaza qilaylik. qiyomat bo'lganda hali barmoqlarini chidaydi. qaniydi payg'ambar bilan bitta yo'l tutganimda? qaniydi falonchini do'st qilmaganimda? haqdir. oldiga kelganimda meni to'sib qo'ygan. ba'zida bo'ladi. men deydi, shular bilan birga yurmasam tijoratim bo'lmaydi da, dedi. men o'zi hech kim yo'q, deydi. ichmasam ishim chiqmaydi da, deydi. shular bilan birga
bitta osh yeymasam bo'lmaydi da, deydi. subhanalloh. rizq kimdan edi? allohdanmidim? agar o'sha odam o'lib qolsa chi? o'sha katta, o'sha ulfatiy. men o'zim ko'p eshitganman, ichmasam ishim tutmaydi ular bilan. birodarlar? ko'zi yo'q, kalamushlar, qo'l, qumusqalar bor yer tagida yo'q. baliqlar bor. aqli yo'q qushlar bor. birodar rizqini kim beryapti? bu kamoli, bu inson, rizq allohdan ekaniga, iymoni zaifligi uchun shu gapni gapiryapti. ichmay qo'ychi.
nima bo'ldi, o'lib qolamikin sen? hamma ichmaganda ham ishni yurishmay qo'ymayapti yu.
ularni ekan. uqubay ibn abimoyib, payg'ambar so'zlarimizga iymon keltirishiga olingan, muborak yuzlariga borib tupurdi. uboyevni xalqi. qurashning saidlaridan ham bu kishi. kofir. payg'ambarimizga adovati qattiq bo'lgan kishilaridan ham. kunlarda birida bir chirib eski bo'lib ketgan suyakni oldi, mayda qilib ezib, o'ng shakliga kelib turib, ey muhammad, sen, biz o'lib, chirib, tuproq bo'lib ketganimizdan keyin,
yaratganimizni, endi esa, banogoh u o'zimizga ochiq qarshilik qiluvchi bo'lib qolgani ko'rmadingmi? u bizga chirib bitgan suyaklarni kim ham tiriltira olur deb misol keltirdi yu, ammo o'zining bir tomchi suvdan yaralganini yutib qo'ydi. e muhammad ayting, u chirigan suyaklarni, dastlab bir tomchi suvdan paydo qilgan zotning o'zi qayta tiriltirur? u o'zi yaratgan barcha halni bilguchi bor. bir narsani birinchi marta yasash qiyin.
qilsa, loyihasi qo'lingizda bo'lgandan keyin qaytarib qo'yishlik oson. endi alloh taologa birinchi marta yaratish ham, qaytayotish ham oson. misolda chiroyli keltirdi yu, o'zi qayerdan kelganligini esdan chiqarib qo'ydi. darovatni payg'immat sohasidan ham davom ettirdilar. odamlarni, payg'ambarimizni darovatini eshitishlikdan qaytarishlikka qurashish imkoniyati bo'lmay qoldi. dorim navbatida to'planishdi. nima qilamiz? nima qilamiz? xullas,
xullas ular bir yechinga keldi da, payg'ambarimiz so'z salomini yana munoqashiga chaqirishdi. payg'ambar so'z salom kelganlarida aytishdiki, ey muhammad, biz senga ko'p masalalarni taklif qildik, birortasiga ko'nmadik. endi bir boshqa bir narsa bilan keldik. yangi taklifimiz bor. va bu taklif bizni o'zimizga ham juda og'ir edi. payg'ambar so'z salom, aytinglar, nima u taklif? shunda ular aytishdi, ey muhammad, sen o'zini da'vatingda, diningda qayerda turib olganingni ko'rib turib,
ey muhammad, ayting. ey kofirlar, men sizlar ibodat qilayotgan narsalarga ibodat qilmasman. va sizlar ham men ibodat qiladigan, allohga ibodat qilguchi emasmisizlar?
bitta narsaga ibodat qilguncha emasman va sizlar ham men ibodat qiladigan allohga ibodat qilguncha emasmiz sizlar. sizlarning diningiz o'zlaringiz uchun, mening dinim o'zim uchundir. mushtarak ibodat bo'lishligi mumkin emas. boshqa oydinlarim nozik bo'ldi ularga javob borib. vado lav tudixinu va yudixinu. e muhammad alayhisselom, ular sizni o'zlariga ko'ngilchanlik murosa qilishingizni istarlar. shunda ular ham
minginchalik qilib, ozgina siz muloqimlik qilib, ozgina ularga yo'l bersangiz, aqidingizdan, e'tiqodidan kechib berdingiz, ular ham kechadi, chechga tayyor. lekin mana shu payg'ambar so'zlarimiz tibbiyotidan aqida masalasida yarim qadam ham orqaga shekilli bo'lmasligiga dalil. alloh uchun qilinadigan ish, alloh uchun qilinadi. hech kim bunga sherik qilinmaydi. nabiyat so'zlariga qattiq ozor bergan kishilar, eng qattiq ozor bergan kishilar bu
qo'shnilari. payg'ambarimizning qo'shnilari kim edi? o'zini amakisi abdulla hamda. uqubay ibn abin muayyib, hakim, hakam ibn abil osiy, hamda o'day ibn hamroh asta qat'iylar. ular payg'ambarimizga ozor berishlikka kelishib olishgan edi. agar bularni birortasini uyida axlat to'planib qolsa, yoki bir qo'ymidi, tuyamidi, bir jonliq so'ysa, ichak chavollarini, qornini yorganda chiqqan najosatlarni payg'ambar so'rasalarini eshigini tayyorlab chiqqan.
boshqa qo'yishadi. har kuni. endi tasavvur qiling da, o'zi bitta qo'shnimiz yomon bo'lsa, hayotimiz qanaqa achchiq bo'lib ketadi? endi hamma qo'shnilar shunaqa bo'lsa chi? va mana shu aziyat har kuni davom etsa chi? payg'ambarimiz so'rasalar, ana shu axlatlarni o'zini muborak qo'llari bilan yig'ishtirib qo'yar ekan, qo'shnichilik haqqi shumi? qo'shnichilik haqqi shumi? deb boshqa gapni qo'shmasin. biz mana shariat islomiya qo'shniga qanchalik yaxshi muomala qilishimiz kerakligini ta'kidlab aytam
da? qo'shni. bizda endi qarab turinglar, payg'ambar so'zlarini qilayotgan ishini. biz anaqa bo'lgan ekan, manaqa bo'lgan ekan deb eshitib qo'yishimiz kerak emas. endi yaxshilik qilay deyman, o'zi qo'shni yomon bo'lsa chi deydi. ya'ni qara endi, hech kim o'zini yomon qo'shni demaydi. qo'shnisi yomon. sen o'ylab kel, nimaga u yomon? u hammaga bir xil yomonmi yo bitta senga yomonmi? o'ylab ko'r da. agar qo'shni yomonmi, yo'q.
cha, yaxshi qo'shnichniy bitta ko'rinishi. mana payg'ambarimiz soyuzlardan ochiq dushmanlik qilayotgan, qo'shnilaridan yetgan aziyatga nima qilyaptilar? agar yomon bo'lsa ham, tabriq qilib yuboraylik. o'n yil yomonlik qiluvdi, bir marta haqida gapirmadi deb bir kun insof berib qoladi. demak, payg'ambarimiz qo'shnilaridan ko'rgan aziyatlariga sabr qilardilar. kunlarni birida nabiy soyuzlar, ka'batullohning oldida namoz o'qir ekanlar.
qulashniy saidlar o'tirardi. payg'ambarimizni namozda turgani ko'rib, ichlari yonaradi. a shu vaqtda bir qavm keldi, bir tuyani so'yib, go'shtlarni maydalashdi, qonidan chiqqan najosat, ichak chavoq qonunlarni bir joyga tashlab qo'yishdi. shunda ular kim hozir muhammad namoz o'qib turganda, mana shu ichak chavoqni bor ustiga tashlab qo'yadi. shunda eng yaqin qo'shnisi bo'lganda o'qib o'xshatibdi men dedi. unga birov pul va'da qilmadi, anaqa beramiz, demadi. badbaxliga
men bu bu bu bir birini shijoatlantirib, payg'ambar svetlana sajda qilib turganlarida, o'qib olib bordim. ichiga chog'lar yorilgan najosatlarni olib borib turib payg'ambar svetlana muborak boshlariga yetganiga tashlab qo'ydim. payg'ambarimiz odatda sajda qilib tursalar, uzoq sajda qilardi. lekin bu safargi turishlari odatdagidan ko'proq bo'lib ketdi. hech kim payg'ambarimizni boshidan mana shu najosatni olib qo'yishlikka quvvati yetmadi. musulmonlar zaif edi, nochor edi. sabr qilishlikdan boshqa.
cholasi yo'q edi. hech kim olib qo'yishlikka qurbi yetmadi. shunda fotima onamiz, payg'ambar musulih assalomning qizlari keldilarda, olib tozalab artib qo'ydi. ungacha, bu yoqda turib, mana shu ishni qilib qo'ygan qurash, saidlari mazza qilib kulishdi. shunday qattiq kulishdiki, quvvatlari ketganidan bir birlariga suyun olib qoldi. shunda payg'ambar musulih assalom birinchi marta kelib duoyi baqul bo'lardi. men aytaman, payg'ambar musulih assalom kechirgan, kechiring, albatta kechirgan, albatta kechirmay bo'lgan.
birodalar, hududi bor hamma narsani.
assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalomu alaykum, assalom
yoki so'raganiga ikki barobar qilib beradi, ko'paytirib beradi. yoki shu so'raganichalik ziyondan saqlab qo'yadi. yoki so'raganidan yetti yuz ehtimol undan ko'proq qilib oxiratiga olib qo'yadi. mana shu yerda holat. qaysi holatda musulmon yutqazyapti, aytaylarchi? ichkarisizlar. albatta to'rttasidan bittasi so'radi. duo qilaveraylik. bo'ldi, inshaalloh to'g'riga duo qilish kerak. shoshiltirmaslik kerak. duo qilganda tohirim bo'lish shart emas.
qiblarga qarab o'tirishda shart emas.
avmanuhi ming qobil, innahum kanu, qum ablama va atig'u, val mutafikata ahvol. ha g'o'sha, ha ma g'o'sha, ha bi ayyi a'lay robbikata tamaro, ha da nadir. ha da nadirun minan nutirin ular, azifatil azifa. la salaha min dunyillohi kashifa, a fa min hadil hadipi taajjabun, va tadhakuna va latabukun, va antum samidun fasjudu lillohi va abduhu.
kuldirgan ham, yig'latgan ham uning o'zidir. albatta o'ldirgan ham, tiriltirgan ham uning o'zidir. va albatta u zot otilib chiqadigan nutfadan erkak ayol juftlarni yaratgandir. albatta, ikkinchi bor paydo qilish ham uning zimmasidadir. albatta boy qilgan ham, badavlat qilgan ham uning o'zidir. albatta she'ro yulduzining parvardigori ham uning o'zidir. albatta u zot avvalgi ot va samud qabilalarni ham halok qildi va
ulardan biron kishini tirik qoldirmadi. yana u zot, ilgari nuh qalbini ham halok qilgandir, chunki ularning o'zlari juda zolim va tug'yonga tushgan kimsalar edilar. yana u zot, zeberu zabar bo'lgan qishloqni, ya'ni lut payg'ambar qalbini ham qulatib, o'ragan narsa bilan o'rab ko'mib tashladi. va inson, parvardigoringning qaysi mehnatlari haqida shak shubha qilursan. bu, ya'ni muhammad alayhissalom ham avvalgi payg'ambarlar qatoridagi bir payg'ambar
payg'ambarimiz sajda qildilar. iymonini yashirgan, yashirmagan hamma muammolarni sajda qilishdi. hatto qurashning hammasi kofirdan tortib, boshqasigacha sajda qilishdi. hamma sajda qildi. chunki bu oyoblarning buyukligidan, azamatidan, ilohiy bir siyg'idan tasdiqlangan arablar hammasi sajda qilishdi. faqat bir kishi sajda qilmadi, bir suqib tuproq tortib turib boshiga qo'yibdi. mana shu narsa menga kifoya bo'ldi. lekin hammasi sajda qildi. arab qabilalar o'rtasida qurash
muqotdoning ma'nosi muhammadga so'rashsalar va unga ergashganlarni, ularga yig'ilik sotilmaydi. ulardan bir narsa olinmaydi, bir narsa berilmaydi. qiz olinmaydi, qiz berilmaydi. iqtisodiy qamal. bu holatni ko'rib, abu tolib payg'ambarimizni bunday qiyin ahvolga tushib qolishidan xavotirga tushib, o'zini urug'ini, banu hoshim, banu abdumanno, banu abdumuttolik urug'larini yig'ib turib,
bizni fayzandimizga qurash qanaqa muomala qilayotganini ko'ryapsizlarmi? tashlab qo'yamizmi bolamiz? ular yo'q deyishdi. ular sotmaydimi? biz sotamiz. ular muomala qilmaydimi? biz muomala qilamiz. bu uchaloq urug' o'zidan bo'lgan payg'ambarimiz s.s.ni himoya qilib olishdi. shunda abu jahl qurashni to'plab turib, abu tolif qilgan ishini ko'rdinglarmi? qurashda kelishuvini mensimadimi? endi mana shu uchaloq urug'ni ham surib qo'yamiz burchakada. va butun uchaloq urug'
birinchisi, ban abdulmutolib, ban abdumanov, ban uxosh urug'idan va muhammadga iymon keltirgan hamma kishilarni alohida qilamiz. ularga hech narsa sotilmaydi, ulardan hech narsa olinmaydi. ulardan qiz olinmaydi, qiz berilmaydi. makka tashqarisidan ovqat olib yeyishlikka ham yo'l berilmaydi. ular bilan hech qanday kelishuvga borilmaydi. ularga rahm shafqat qilinmaydi. mana shunday qiyin ahvolda musulmonlar uch yil qolishdi.
shunday qilish durustmas. chunki kishi ixtiyori bilan iymonga kelishi kerak. darhaqiqat, kimda kim allohdan qo'rqib, sabru qanoat qilsa, albatta alloh bunday chiroyli amallarni qilguvchi kishilar bilan mukofotini zoyi qilmas. har qachon payg'ambarlarimiz noumid bo'lib, bizlar yolg'onchi qiling deb, payg'ambar ekanligimizga ishonmadilar deb o'ylab boshlaganlarida, ularga bizning madadimiz, g'alabamiz kelib, biz xohlagan kishilarga najot berilar edi. ammo jinoyatchi bo'lgan
direktordan bizning azobimiz qaytarilmasdi. aqul qovli hali va asbob zo'rg'a qiling. va alaykum assalomu alaykum va rahmatullohi va barakatuh.